مصوبه اصلاح اساسنامه و تغییر نام صندوق حمایت از پژوهشگران
مصوبه «اصلاح اساسنامه صندوق حمایت از پژوهشگران و فناوران کشور و تغییر نام آن به بنیاد ملی علم ایران» که در جلسه ۸۹۴ مورخ ۱۴۰۲/۱۰/۲۶ شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید، به شرح ذیل برای اجرا ابلاغ می‌گردد: مقدمه افق بلند پیش روی جمهوری اسلامی ایران؛ پیشرفت همه جانبه و مداوم است. لازمه ساختن این آینده و افق روشن، آفرینش‌های علمی است. علم؛ به مثابه العلم سلطان؛ آشکارترین وسیله عزت و قدرت، مرجعیت و سرآمدی کشور و در مقام خَیرُ العِلمِ مانَفَعَ زیربنای حل مسائل جامعه و تداوم نوآوری در صنعت و اقتصاد کشور است. به تحقیق، سرمایه‌گذاری در پژوهش‌های علمی مبتنی بر خلاقیت و انگیزه جدی دانشمندان و پژوهشگران، آینده ای روشن را برای کشور رقم می‌زند. در این راستا و با هدف تحقق بند ۴ اصل سوم قانون اساسی و به استناد بند ۱ سیاست‌های کلی «علم و فناوری» ابلاغی مورخ ۱۳۹۳/۰۶/۲۹ رهبر معظم انقلاب مبنی بر «جهاد مستمر علمی با هدف کسب مرجعیت علمی و فناوری در جهان» از طریق «ارتقاء جایگاه جهانی کشور در علم و فناوری»، «توسعه علوم پایه و تحقیقات بنیادی» و «دستیابی به علوم و فناوری‌های پیشرفته» و با عنایت به بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی و تاکید معظم له بر دستیابی به قله‌های دانش جهان، عبور از مرزهای کنونی دانش و شتاب حرکت و جهاد علمی در کشور و به استناد بند ۸ اهداف کلان نظام علم و فناوری سند «نقشه جامع علمی کشور» مصوب دی ماه ۱۳۸۹ شورای عالی انقلاب فرهنگی مبنی بر «گسترش همکاری در حوزه‌های علوم و فناوری با مراکز علمی معتبر بین‌المللی»؛ «صندوق حمایت از پژوهشگران و فناوران کشور» مصوب جلسه ۵۲۲ مورخ ۱۳۸۲/۰۵/۰۷ شورای عالی انقلاب فرهنگی به «بنیاد ملی علم ایران» تغییر نام می‌یابد و این اساسنامه؛ جایگزین اساسنامه مصوب جلسه فوق الذکر با اصلاحات بعدی آن می‌گردد. ماده ۱
- تعاریف و اختصارات معاونت: معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان ریاست جمهوری بنیاد: بنیاد ملی علم ایران پژوهش علمی: فعالیت نظام مند و خلاقانه ای است که برای افزایش ذخیره دانش انجام می‌شود و کاربردهای جدیدی نیز برای دانش ابداع می‌کند و مشتمل بر پژوهش‌های پایه، بنیادی، کاربردی و ماموریت گرا است. پژوهش پایه: فعالیت نظری یا تجربی است که برای کسب دانش جدید درباره بنیان‌های زیربنایی یک موضوع یا پدیده انجام می‌شود؛ بدون آنکه در ابتدا کاربرد خاصی از آن مدنظر باشد. پژوهش بنیادی: پژوهش‌هایی که به کشف حقایق (سنن، قوانین، روابط و...) خلقت، تکوین و پیدایش شاخه جدید از علوم یا کشف حقیقتی جدید منجر شود. این تحقیقات معمولاً از طریق به چالش کشیدن دانش متعارف موجود صورت می‌پذیرد و می‌تواند به تحول در حوزه علم و ظهور فناوری منجر شود. پژوهش کاربردی: مطالعه و بررسی بدیعی است که برای کسب دانش جدید انجام می‌شود و از ابتدا به سمت یک مقصد یا هدف کاربردی مشخص جهت دهی شده است. پژوهش ماموریت گرا: فعالیت پژوهشی برای پرداختن به چالش‌های ملی و جهانی است. این چالش‌ها؛ متنوع، پیچیده و به هم مرتبط و نیازمند بررسی چندرشته ای و چندبخشی هستند. پژوهش ماموریت گرا با همکاری و مشورت با طیف وسیعی از بازیگران اجتماعی انجام می‌پذیرد. ترویج علم: تقویت اعتماد به علم و ارتقاء ارزشمندی آن در جامعه با مشارکت دادن گروه‌های مختلف مردم در فعالیت‌های علمی، ارتقاء درک عمومی از علم و اشاعه یافته‌های علمی به زبان مردم. ماده ۲
- جایگاه و شخصیت حقوقی بنیاد؛ موسسه ای دولتی و وابسته به معاونت و دارای شخصیت حقوقی مستقل است که به صورت هیات امنایی اداره می‌شود و در امور مالی، اداری و استخدامی تابع مصوبات هیات امناست. ماده ۳
- قلمرو فعالیت قلمرو فعالیت بنیاد، اعطاء کمک و حمایت از پژوهش‌های علمی و ترویج علم در حوزه‌های مختلف در چارچوب سیاست‌ها و مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی تعیین می‌شود. بنیاد؛ هماهنگ با سایر بخش‌های معاونت، از پژوهش‌های اولویت دار حمایت و به صورت فراسازمانی با تمرکز بر خلاهای پژوهشی کشور فعالیت می‌نماید. ماده ۴
- اهداف ۱
- ظرفیت سازی برای پیشبرد مرزهای دانش در سطح جهانی برای دستیابی به مرجعیت علمی و سرآمدی جمهوری اسلامی ایران؛ ۲
- ایجاد ظرفیت خلق راه حل‌های بدیع و حل مسائل کلان بر اساس اولویت‌های ملی؛ ۳
- زمینه سازی برای ارتقاء ارزشمندی علم در جامعه از طریق تبیین دستاوردهای علمی و ترویج علم. ماده ۵
- وظایف ۱
- تدوین و اجرای برنامه‌های حمایت از پژوهش‌های علمی به ویژه علوم پایه و علوم انسانی؛ ۲
- تدوین برنامه‌های ترویج علم و حمایت از آنها؛ ۳
- اعطاء کرسی‌های پژوهشی به پژوهشگران برجسته؛ ۴
- توسعه و تعمیق نظام داوری پژوهش‌ها و نوآوری‌های علمی در بنیاد مبتنی بر ارزیابی تخصصی، شفافیت و پاسخ گویی؛ ۵
- تدوین، پیاده سازی و ترویج استانداردهای علمی برای ارتقاء کیفیت پژوهش؛ ۶
- الگوسازی با معرفی و تقدیر از نقش آفرینان برجسته در پژوهش و انتقال دانش و دستاوردهای پژوهشی به حوزه‌های اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی جامعه بر اساس مفهوم علم نافع؛ ۷
- تقویت زمینه‌های همکاری با دستگاه‌ها، سازمان‌ها و نهادهای حامی پژوهش و صندوق‌های مرتبط با پژوهش‌های علمی به ویژه تکمیل پژوهش‌های شاخص آنها؛ ۸
- برقراری تعاملات و همکاری‌های بین‌المللی به منظور حمایت، تقویت و توسعه پژوهش ذیل سند جامع روابط علمی بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران. ماده ۶
- منابع منابع بنیاد عبارتند از: کمک‌های سالیانه دولت و وجوه اداره شده، کمک‌های دستگاه‌های دولتی و غیردولتی، کمک‌های مردمی، موقوفات، درآمدهای اختصاصی، تسهیلات سیستم بانکی، درآمدهای حاصل از سرمایه‌گذاری وجوه مازاد بنیاد که در چارچوب قوانین و مقررات کشور تحصیل می‌شود. ماده ۷
- ارکان بنیاد دارای ارکان زیر است: الف: هیات امنا؛ ب: شورای علمی؛ ج: رئیس بنیاد. ماده ۸
- ترکیب هیات امنا ۱
- معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان رئیس جمهور (رئیس هیات امنا)؛ ۲
- دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی یا نماینده تام الاختیار وی؛ ۳
- رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور یا معاون ذی ربط؛ ۴
- وزیر علوم، تحقیقات و فناوری یا معاون ذی ربط؛ ۵
- وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی یا معاون ذی ربط؛ ۶
- رئیس فرهنگستان علوم یا نماینده تام الاختیار وی؛ ۷
- دو نفر از اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی با تصویب این شورا؛ ۸
- مدیر حوزه‌های علمیه کشور یا نماینده تام الاختیار وی؛ ۹
- رئیس دانشگاه آزاد اسلامی یا معاون ذی ربط؛ ۱۰
- یک نفر از اساتید برجسته دانشگاهی کشور و یک نفر از اساتید و پژوهشگران برجسته حوزوی با حکم رئیس هیات امنا؛ ۱۱
- رئیس بنیاد: عضو و دبیر هیات امنا؛ تبصره
- احکام اعضای مندرج در بند ۷ برای مدت دو سال بوده و انتخاب مجدد آنها برای حداکثر دو دوره دیگر؛ بلامانع است. ماده ۹
- جلسات هیات امنا جلسات هیات امنا به دو صورت عادی و فوق‌العاده تشکیل می‌گردد و جلسات عادی حداقل سالی یکبار بنا به دعوت رئیس بنیاد تشکیل می‌شود. جلسات فوق‌العاده در صورت لزوم با تایید رئیس هیات امنا تشکیل خواهد شد. جلسات هیات امنا چه به صورت عادی و چه به صورت فوق‌العاده با حضور دو سوم اعضاء رسمیت می‌یابد و تصمیمات اتخاذ شده با رای موافق اکثریت نسبی اعضای حاضر در جلسه؛ معتبر است. ماده ۱۰
- وظایف هیات امنا ۱
- تعیین سیاست‌ها و خط مشی‌های کلی مربوط به فعالیت بنیاد در چارچوب اسناد بالادستی علم و فناوری به ویژه نقشه جامع علمی کشور؛ ۲
- پیشنهاد تغییر در اساسنامه و ارائه آن به شورای عالی انقلاب فرهنگی برای تصویب؛ ۳
- تصویب سهم پژوهش‌های بنیادی، پایه و کاربردی با تاکید بر پژوهش‌های بنیادی و پایه در دوره‌های ۴ساله در چارچوب سیاست‌های مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی؛ ۴
- بررسی و اتخاذ تصمیم در مورد پیشنهادهای رئیس بنیاد و یا پیشنهادهای ارائه شده توسط حداقل ۵ نفر از اعضای هیات امنا؛ ۵
- تعیین وظایف و انتخاب اعضای کمیسیون دائمی هیات امنا به پیشنهاد رئیس بنیاد؛ ۶
- تصویب آیین نامه‌های حمایت‌ها و سایر فعالیت‌ها های بنیاد؛ ۷
- نظارت بر حسن اجرای وظایف و ارزیابی فعالیت‌های بنیاد؛ ۸
- تعیین حسابرس و تصویب بودجه و صورت‌های مالی سالیانه بنیاد؛ ۹
- تصویب نمودار سازمانی و آیین نامه‌های اداری، استخدامی، تشکیلاتی و حقوق و دستمزد؛ ۱۰
- تعیین حق مدیریت رئیس و سایر مدیران بنیاد؛ ۱۱
- تعیین بیشینه مجاز سرمایه‌گذاری سالانه بنیاد، تبصره
- کمیسیون دائمی هیات امنا متشکل از رئیس صندوق و ۴ نفر از اعضای هیات امنا است. هیات امنا می‌تواند بخشی از وظایف خود را به کمیسیون دائمی هیات امنا تفویض نماید. آیین‌نامه طرز تشکیل و شرح وظایف این کمیسیون؛ توسط هیات امنا به تصویب خواهد رسید. ماده ۱۱
- رئیس رئیس بنیاد؛ بالاترین مقام اجرایی بنیاد است که با پیشنهاد معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان رئیس جمهور و تصویب هیات امنا و با حکم رئیس هیات امنا برای مدت ۴ سال منصوب می‌شود. تبصره
- برکناری رئیس بنیاد در اختیار رئیس هیات امنا است. ماده ۱۲
- وظایف رئیس ۱
- اجرای مصوبات هیات امنا؛ ۲
- برگزاری جلسات و اداره کمیسیون دائمی هیات امنا؛ ۳
- اداره و هدایت امور اجرایی بنیاد در چارچوب اساسنامه و ضوابط و مقررات مصوب هیات امنا؛ ۴
- به کارگیری و برکناری نیروهای بنیاد، تعیین حقوق و دستمزد آنان در چارچوب قوانین و مقررات و آیین‌نامه‌های مصوب هیات امنا؛ ۵
- پیشنهاد اصلاح و یا تغییر در مواد اساسنامه به هیات امنا برای تایید و ارائه آن به شورای عالی انقلاب فرهنگی برای تصویب؛ ۶
- تدوین آیین‌نامه‌های موردنیاز بنیاد برای تصویب در هیات امنا؛ ۷
- تدوین شیوه‌نامه‌های مورد نیاز بنیاد برای تصویب در شورای علمی؛ ۸
- حفظ و حراست اموال و دارایی‌های منقول و غیرمنقول بنیاد؛ ۹
- نمایندگی بنیاد در برابر کلیه مراجع اداری و قضایی و اشخاص ثالث با حق توکیل به غیر برای استیفاء حقوق بنیاد در حد مقررات؛ ۱۰
- تهیه گزارش عملکرد سالانه بنیاد و ارائه آن به هیات امنا برای بررسی و تصویب؛ تبصره
- کلیه اسناد مالی و اوراق بهادار با امضا رئیس بنیاد یا مقام تفویض گیرنده و مدیرکل امور مالی معتبر است. ماده ۱۳
- ترکیب شورای علمی اعضای شورای علمی بنیاد از بین دانشمندان و پژوهشگران برجسته کشور در رشته‌های مختلف علمی که دارای سوابق درخشان علمی از قبیل برخورداری از آثار علمی ممتاز ملی و بین‌المللی، اجرای پروژه‌های پژوهشی هدف مند، آشنا با علوم و فناوری‌های روز جهان، سابقه مدیریت پژوهش و آشنا با نیازهای پژوهشی علم و فناوری کشور باشند، توسط رئیس بنیاد معرفی و پس از تصویب در کمیسیون دائمی هیات امنا، با حکم رئیس هیات امنا به مدت ۳ سال منصوب می‌شوند. تبصره ۱
- تعداد اعضای شورای علمی با احتساب رئیس بنیاد ۹ نفر است و جلسات آن با حضور بیش از نیمی از اعضا رسمیت می‌یابد. تبصره ۲
- انتخاب اعضای شورای علمی برای دو دوره متوالی بلامانع است. تبصره ۳
- ریاست شورای علمی برعهده رئیس بنیاد است. ماده ۱۴
- وظایف شورای علمی ۱
- تعیین اولویت‌ها و تصویب شیوه‌نامه‌ها و ضوابط لازم برای تحقق اهداف بنیاد؛ ۲
- تایید صلاحیت اشخاص حقیقی و حقوقی برای بهره مندشدن از حمایت‌های بنیاد؛ ۳
- تعیین میزان حمایت‌ها با توجه به سیاست‌ها و خط مشی‌های تعیین شده توسط هیات امنا؛ ۴
- تعیین کارگروه‌های تخصصی برای ارزیابی برنامه‌ها و طرح‌های پیشنهادی مصوب و نظارت بر عملکرد این کارگروه‌ها؛ ۵
- تصویب سایر معیارها و ارزیابی‌های متناظر که از سوی هیات امنا به شورای علمی ارجاع داده می‌شود؛ ماده ۱۵
- فعالیت‌های مالی، اداری و استخدامی بنیاد از نظر فعالیت‌های مالی، معاملاتی، اداری، استخدامی و تشکیلاتی؛ مشمول مفاد ماده (۱) قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور، تبصره‌های ذیل آن و تغییرات و اصلاحات بعدی است و بر اساس آیین‌نامه‌های مصوب هیات امنا عمل خواهد کرد. کلیه پرداخت‌های دولت و سایر دستگاه‌ها به بنیاد؛ کمک تلقی می‌شود و مانده آن قابل انتقال به سال بعد خواهد بود. ماده ۱۶
- تغییر یا اصلاح اساسنامه انحلال، ادغام و هر گونه تغییر یا اصلاح در اساسنامه بنیاد تنها از طریق یکی از راهکارهای ذیل انجام می‌شود: ۱
- بنا به پیشنهاد هیات امنا و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی؛ ۲
- بنا به پیشنهاد و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی؛ ماده ۱۷: این اساسنامه مشتمل بر یک مقدمه، ۱۷ ماده و ۷ تبصره در جلسه ۸۹۴ مورخ ۱۴۰۲/۱۰/۲۶ شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید و از تاریخ ابلاغ؛ لازم الاجراست. سید ابراهیم رئیسی رئیس جمهور و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی