آیین‌نامه اجرایی ارزیابی اثرات زیست‌محیطی طرحهای بزرگ
وزیران عضو کمیسیون امور زیربنایی، صنعت و محیط زیست در جلسه مورخ ۱۳۸۸/۳/۲۴ بنا به پیشنهاد شماره ۲۱۳۴۴ - ۱ مورخ ۱۳۸۷/۴/۹ سازمان حفاظت محیط زیست و به استناد ماده (۱۰۵) قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، تنفیذی در ماده (۷۱) قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران - مصوب ۱۳۸۳ - و با رعایت جزء «ز» بند (۱) تصویب‌نامه شماره ۱۵۸۸۲۳ /ت ۳۸۸۵۹ ه- مورخ ۱۳۸۶/۱۰/۱ تصویب نمودند: آیین‌نامه اجرایی ماده (۱۰۵) قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، تنفیذی در ماده (۷۱) قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران - مصوب ۱۳۸۳ - موضوع تصویب‌نامه شماره ۴۰۱۸/ ت ۳۱۶۱۳ ه- مورخ ۱۳۸۷/۱/۲۰ به شرح زیر اصلاح می‌شود: ۱
- بندهای زیر به انتهای بند «ج» ماده (۱) اضافه می‌شود: «- نماینده وزارت راه و ترابری.
- نماینده وزارت نفت» ۲
- بند «د» ماده (۱) به شرح زیر اصلاح می‌شود: «د- طرحها و پروژه‌های بزرگ تولیدی و خدماتی مشمول این ضوابط؛ مواردی هستند که قبلاً مطابق پیوست شماره (۱) این تصویب‌نامه که تایید شده به مهر «پیوست تصویب‌نامه هیات وزیران می‌باشد» به تصویب شورای عالی حفاظت محیط زیست رسیده‌اند. این فهرست می‌تواند به پیشنهاد مشترک سازمان و دستگاههای اجرایی مربوط و پس از تایید کارگروه تخصصی با تصویب هیات وزیران بازنگری، اصلاح و تکمیل شود.» ۳
- بند «ه-» ماده (۱) به شرح زیر اصلاح می‌شود: «ه- - ناظر یا ناظرین معتمد: اشخاص حقیقی یا حقوقی هستند که از سوی سازمان تعیین و نظارت بر اجرای صحیح مفاد گزارش ارزیابی زیست محیطی طرحها و پروژه‌های بزرگ را بر عهده می‌گیرند.» ۴
- تبصره (۱) بند «و» ماده (۱) حذف می‌شود. ۵
- در تبصره (۲) بند «و» ماده (۱) عبارت «ویژه زیستی و حساسیت محیطی یا الزامات مربوط به مناطق مختلف کشور» به عبارت، «حفاظت شده» اصلاح می‌شود. ۶
- در بند «ز» ماده (۱) عبارت «که توسط کمیسیون امور زیربنایی، صنعت و محیط زیست» به عبارت «پیوست شماره (۳) که تایید شده به مهر پیوست تصویب‌نامه هیات وزیران می‌باشد» اصلاح می‌شود. ۷
- به انتهای بند «ح» ماده (۱) عبارت زیر اضافه می‌شود: که شرح خدمات آن با استفاده از متن پیوست شماره (۲) که تایید شده به مهر «پیوست تصویب‌نامه هیات وزیران» می‌باشد در مقیاس دقیقتر توسط دستگاه اجرایی ذی ربط با همکاری سازمان تهیه می‌شود. ۸
- در بند الف» ماده (۲) عبارت «معاون زیست محیطی انسانی» به عبارت «معاون محیط زیست انسانی» اصلاح می‌شود. ۹
- در ماده (۶) بعد از عبارت «حداکثر ظرف مدت» واژه «یک» اضافه می‌شود. ۱۰
- در تبصره (۱) ماده (۹) بعد از عبارت «بر اساس ضوابطی که»، عبارت «به پیشنهاد سازمان» اضافه می‌شود. رئیس جمهور- محمود احمدی نژاد پیوست ۱ فهرست پروژه‌های مشمول ارزیابی اثرات زیست محیطی ۱
- کارخانجات پتروشیمی در هر مقیاس ۲
- پالایشگاهها در هر مقیاس ۳
- نیروگاهها با ظرفیت تولیدی بیش از یکصد مگاوات ۴
- صنایع فولاد در دو بخش ذیل:
- واحدهای تهیه کننده خوراک ذوب و ذوب با ظرفیت تولیدی بیش از سیصد هزار تن در سال
- واحدهای نورد و شکل دهی با ظرفیت تولیدی بیش از یکصد هزار تن در سال ۵
- سدها و سازه‌های آبی دیگر در سه بخش زیر: ۵
- ۱ - سدها با ارتفاع بیش از ۱۵ متر و یا دارای ساختار‌های جنبی بیش از چهل هکتار و یا مساحت دریاچه بیش از چهارصد هکتار تبصره ۱
- سدهای باطله (نگهداشت مواد آلوده) در هر اندازه شامل ارزیابی می‌باشد. ۵
- ۲ - دریاچه‌های انسان ساخت در مساحت بیش از چهارصد هکتار تبصره ۲
- اندازه دریاچه‌های پرورش آبزیان در مقیاس کوچکتر از چهارصد هکتار با هماهنگی وزارت جهاد کشاورزی و سازمان حفاظت محیط زیست تعیین می‌شود. ۵
- ۳ - طرحها و پروژه‌های آبیاری و زهکشی در وسعت بیش از ۵۰۰۰ هکتار ۶
- شهرکهای صنعتی (با هر عنوان) در وسعت بیش از یکصد هکتار ۷
- فرودگاهها با طول باند بیش از ۲ هزار متر (بندهای ۱ تا ۷ در هشتمین جلسه شورای عالی مورخ ۱۳۷۳/۱/۲۳) ۸
- واحدهای کشت و صنعت در وسعت بیش از ۵ هزار هکتار (شانزدهمین جلسه شورای عالی مورخ ۱۳۷۸/۶/۳) ۹
- کشتارگاههای بزرگ صنعتی (هفدهمین جلسه شورای عالی مورخ ۱۳۸۷/۱۰/۳) ۱۰
- مراکز دفن زباله برای شهرهای با جمعیت بیش از ۲۰۰ هزار نفر و شهرهای جدید (هفدهمین جلسه شورای عالی مورخ ۱۳۸۷/۱۰/۳) ۱۰
- مراکز بازیافت صنعتی زباله (کارخانه کمپوست) (هفدهمین جلسه شورای عالی مورخ ۱۳۸۷/۱۰/۳) ۱۱
- طرحهای خطوط نفت و گاز (نوزدهمین جلسه شورای عالی مورخ ۱۳۷۹/۹/۹) ۱۲
- طرحهای سکوهای نفتی (هفدهمین جلسه شورای عالی مورخ ۱۳۸۷/۱۰/۳) ۱۳
- طرحهای ذخیره گاههای نفتی (هفدهمین جلسه شورای عالی مورخ ۱۳۸۷/۱۰/۳) ۱۴
- طرحهای بزرگ جنگلداری (بیش از یک هکتار در جنگل‌های شمال کشور و بیش از ۱۰ هکتار در سایر جنگلها) (هفدهمین جلسه شورای عالی مورخ ۱۳۸۷/۱۰/۳) ۱۵
- طرحها و پروژه‌های بزرگ راه کشور (بیستمین جلسه شورای عالی مورخ ۱۳۸۰/۷/۲۵) ۱۶
- طرحها و پروژه‌های بزرگ راه‌آهن کشور (بیستمین جلسه شورای عالی مورخ ۱۳۸۰/۷/۲۵) ۱۷
- طرحها و پروژه‌های گردشگری (بیست و یکمین جلسه شورای عالی مورخ ۱۳۸۱/۳/۲۱) ۱۸
- طرحها و پروژه‌های بزرگ توسعه ای و ملی در سواحل کشور در محدوده ای به عرض یک کیلومتر بعد از اراضی ساحلی تا حداکثر سه کیلومتر از ساحل ۱۸ -۱ - کارگاهها و مجتمع‌های صنعتی و خدماتی مربوطه بیش از ۵ هزار متر مربع ۱۸
- ۲ - نمایشگاههای دایمی صنعتی و خدمات بیش از ۱۰ هزار متر مربع ۱۸ -۳ - انبارهای مواد شیمیایی و کالاهای خطرناک بیش از ۵ هزار متر مربع ۱۸ -۴ - کارگاههای فعالیتهای عمرانی و راهسازی بیش از ۱۰ هزار متر مربع ۱۸ -۵ - ذخیره گاههای مواد سوختی بیش از یک میلیون لیتر ۱۸ -۶ - پایانه‌های بار و مسافر بیش از ۲ هزار متر مربع ۱۸ -۷ - واحدهای پرورش طیور، دام و سایر حیوانات اهلی و وحشی بیش از ۵ هکتار ۱۸
- ۸ - واحدهای پرورش ماهی و سایر آبزیان بیش از ۱۰ هزار متر مربع ۱۸ -۹ - طرحهای سازه‌های دریایی، بنادر صیادی، پایانه‌های نفت و گاز و عملیات لایروبی در هر مقیاس ۱۸
- ۱۰ - طرحهای تاسیسات آبی و بهداشتی ۱۸
- ۱۱ - شبکه جمع‌آوری و واحدهای تصفیه و دفع فاضلاب در مقیاس شهری ۱۸
- ۱۲ - تصفیه خانه بزرگ آب در مقیاس شهری (بیش از ۵ هزار متر مکعب در شبانه روز) ۱۸
- ۱۳ - طرحهای دفع و دفن پسماند در مقیاس شهری ۱۸
- ۱۴ - مراکز نظامی و آموزشی بیش از ۵ هزار متر مربع ۱۸
- ۱۵ - شهرکهای توریستی بیش از ۱۰ هزار متر مربع ۱۸
- ۱۶ - شهرکهای سینمایی بیش از ۵ هزار متر مربع ۱۸
- ۱۷ - پارکها و اردوگاههای تفریحی، آموزشی، پژوهشی، و ورزشی بیش از ۱۰ هزار متر مربع (بند ۱۸ شامل زیر بندهای ۱۸ - ۱ تا ۱۸ - ۱۷ در بیست و چهارمین صورتجلسه شورای عالی مورخ ۱۳۸۲/۱۲/۲۷) ۱۹
- معادن سنگ مس با حداقل ظرفیت استخراجی یک میلیون تن در سال ۲۰
- معادن سنگ آهن با حداقل ظرفیت استخراجی ششصد میلیون تن در سال ۲۱
- معادن سنگ طلا به هر ظرفیتی ۲۲
- معادن سنگ سرب و روی با حداقل ظرفیت استخراجی یکصد میلیون تن در سال ۲۳
- معادن سایر فلزات با حداقل ظرفیت استخراجی یکصد میلیون تن در سال ۲۴
- معادن زغال سنگ با حداقل ظرفیت استخراجی ۸۰ هزار تن در سال ۲۵
- معادن نمک آبی با سطح بیش از چهارصد هکتار (بندهای ۱۹ تا ۲۵ در مصوبه مورخ ۱۳۸۴/۴/۲۱ هیات دولت) ۲۶
- کارخانجات سیمان ۲۷
- کارخانجات تولید قند و شکر ۲۸
- کارخانجات تولید گچ و آهک صنعتی ۲۹
- واحدهای تولید مواد اولیه بهداشتی، آرایشی و داروسازی ۳۰
- کارخانجات بزرگ تولید قطعات خودرو دارای هر سه واحد ذوب، ریخته گری و آبکاری ۳۱
- واحدهای تصفیه دوم روغن موتور ۳۲
- (مقیاس مربوط به بندهای ۲۷ تا ۳۲ در دست مطالعه کارشناسی است) ۳۳
- طرحهای احداث و بهره‌برداری از میادین نفت و گاز جدید با بیش از ۱۰ حلقه چاه همچنین طرحهای توسعه میادین نفت و گاز موجود در صورتی که بعد از توسعه تعداد چاهها به بیش از ۱۰ حلقه برسد.) (بندهای (۲۶) تا (۳۳) در بیست و پنجمین صورتجلسه شورای عالی مورخ ۱۳۸۴/۲/۱۴) پیوست ۲ رئوس و سرفصل گزارشات ارزیابی اجمالی طرحهای توسعه گزارش ارزیابی اجمالی طرح در برگیرنده موارد زیر حداکثر در ۵۰ صفحه باشد: ۱
- چکیده غیر فنی: شامل نوع و ویژگیهای پروژه، گزینه‌های موجود، خلاصه ای از وضعیت موجود محیط زیست، آثار مهم طرح بر محیط زیست و برنامه‌های پیشگیری کاهش و کنترل آثار نامطلوب و نتیجه گیری از ارزیابی زیست محیطی (حداکثر تا ۳ صفحه) ۲
- تشریح طرح یا پروژه پیشنهادی (حداکثر تا ۱۰ صفحه) ۲
- ۱ - عنوان طرح ۲
- ۲ - اهداف، نیازها و ضرورتهای طرح ۲ -۳ - جایگاه طرح در برنامه‌ها و سیاستهای کلی مملکت ۲
- ۴ - قوانین، مقررات و استانداردهای زیست محیطی مرتبط با طرح ۲
- ۵ - موقعیت مکان پیشنهادی طرح (روی نقشه با ذکر فواصل از کلیه کاربریهای موجود در منطقه) ۲
- ۶ - گزینه‌های مکانی و فنی طرح ۲
- ۷ - فازبندی کلی طرح (آماده سازی، ساخت و ساز، اجرا و بهره‌برداری و...) و برنامه‌های توسعه آتی ۲
- ۸ - تشریح ریز فعالیتهای طرح به تفکیک فاز احداث و بهره‌برداری ۲
- ۹ - نمودار خط تولید، و تشریح فرآیندها برای واحدهای صنعتی و معدنی (تولیدی) ۲
- ۱۰ - تاسیسات جانبی و پروژه ای پی آیند (احداث راه، اماکن و خدمات عمومی و..) ۲
- ۱۱ - ویژگیهای طرح در هریک از گزینه‌ها و فازه ای طرح شامل: ۲ - ۱۱ - ۱ - ارایه ظرفیت تولید (در مورد طرحهای صنعتی، معدنی و عمرانی تولیدی نظیر نیروگاههای برق آبی) و یا ارایه سطح خدمات رسانی برای طرحهای عمرانی- خدماتی (احداث راه. فرودگاه خطوط انتقال گاز و...) ۲ - ۱۱ - ۲ - تخمین کلی سرمایه‌گذاری ریالی و ارزی ۲ - ۱۱ - ۳ - برآورد نوع و میزان مواد اولیه، محل تامین و نحوه انتقال آنها ۲ - ۱۱ - ۴ - برآورد نوع و میزان منابع (آب، انرژی، سوخت و...) و موارد مصرف، محل تامین و نحوه انتقال آنها ۲ - ۱۱ - ۵ - برآورد نیروی انسانی و محل تامین ۲ - ۱۱ - ۶ - برآورد و میزان محصولات اصلی و جانبی (برای طرحهای تولیدی) ۳
- تشریح محله آماده سازی و اقدامات زیربنایی که منجر به تغییر و تخریب محیط زیست می‌شود به صورت فهرستی از خاکبرداری برداشت پوشش گیاهی، احداث استخر باطله، زهکشی، حفاری، انفجار، تغییر در مسیر آبهای سطحی، محل تامین منابع قرضه، احداث جاده و تاسیسات عمومی و خدماتی و (حداکثر تا ۲ صفحه) ۴
- آلاینده‌ها و پسماندهای مهم تولید شده طی فرآیند و عملیات در هر یک از گزینه‌ها و فازهای طرح شامل: آلاینده و پسماندهای تولید شده طی فرآیند و عملیات در هر یک از گزینه‌ها و فازهای طرح شامل: آلاینده‌های هوا، فاضلابهای بهداشتی و صنعتی زایدات و ضایعات زباله، سروصدا، ارتعاشات، پرتوها و... (حداکثر تا ۵ صفحه) ۵
- خطرات، سوانح و عدم ایمنی مرتبط با طرح در هر یک از گزینه‌ها و فازهای پیشنهادی شامل احتمال انفجار، نشت پیامدهای وقوع بلایای طبیعی و موارد غیر منتظره (حداقل تا ۲ صفحه) ۶
- تشریح وضعیت موجود محیط زیست منطقه: در زمینه‌های زیر پیش از اجرای طرح برای هر یک از گزینه‌های پیشنهادی (همراه با نقشه‌ها و ترجیحاً به صورت جداول و نمودار‌ها و حداکثر تا ۱۲ صفحه) ۶
- ۱ - تعریف محدوده مطالعاتی و نمایش روی نقشه ۶
- ۲ - محیط فیزیکی شامل موارد: ۶ -۲ - ۱ - خاکشناسی (نوع و قابلیتهای کار، شیب، فرسایش و...) آلودگیهای خاک و منابع مهم آنها. ۶ - ۲ - ۲ - زمان شناسی (مثل توپوگرافی، زلزله خیزی، رانش زمین و...) ۶ - ۲ - ۳ - منابع آب (موقعیت، کیفیت و کمیّت آبهای سطحی و زیر زمینی، وضعیت زهکشی سطح ایستایی منطقه و رژیمهای سیلابی و کم آبی) آلودگیهای آب و منابع مهم آنها، مصارف فعلی منابع آب) ۶ - ۲ - ۴ - هوا و اقلیم (وضعیت اقلیمی گلباد، نزولات، دما، و تبخیر در دوره زمانی ۵ - ۱۰ ساله، آلودگیهای هوا و منابع مهم آنها ۶ - ۲ - ۵ - صدا و ارتعاش (سطح صدا) آلودگیهای صوتی و منابع مهم آنها ۶
- ۳ - محیط طبیعی: زیستگاههای آبی و خشکی با (ذکر لیست جامع گیاهی و جانوری و گونه‌های نادر و با ارزش، مناطق ۴گانه محیط زیست) ۶ -۴ - محیط اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی (جمعیت و ویژگیها و تحولات آن، اشتغال، تسهیلات، آموزش، بهداشت، اعتقادات فرهنگی و مذهبی، میراث فرهنگی) ۶
- ۵ - معرفی اجمالی سایر طرحهای توسعه مصوب و یا در دست اجرای محدوده مطالعاتی (طرحهای توسعه کشاورزی، صنعتی و خدماتی با نمایش موقعیت آنها نسبت به محل اجرای طرح مورد نظر روی نقشه توپوگرافی سازمان جغرافیایی نیرو‌های مسلح) ۶
- ۶ - تشریح کاربری اراضی محدوده مورد مطالعه و راهبرد‌های طرحهای برنامه‌ریزی بالا دست برای محدوده فوق الاشاره ۷
- پیش‌بینی آثار و پیامدهای مثبت و منفی طرح برای هر یک از گزینه‌ها و فازهای پیشنهادی (حداکثر تا ۱۰ صفحه) به صورت زیر: ۷
- ۱ - اثر بر محیط فیزیکی (توپوگرافی، خاک، ویژگیهای زمین شناسی، آب، هوا و اقلیم) ۷
- ۲ - اثر بر محیط طبیعی (جوامع گیاهی و جانوری، زیستگاههای آبی و خشکی) ۷
- ۳ - اثر بر محیط اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی (جمعیت، اشتغال، مسکن، آموزش و بهداشت، اعتقادات فرهنگی و مذهبی، میراث فرهنگی و...) ۷
- ۴ - اثر بر کاربریهای اراضی و دیگر طرحهای توسعه محدوده مطالعاتی ۸
- تجزیه و تحلیل آثار کاربریها و پیامدهای زیست محیطی طرح و استنتاج ۹
- مدیریت و پایش زیست محیطی ۹
- ۱ - ارایه شیوه‌های پیشگیری کاهش و کنترل برای هر یک از آثار منفی زیست محیطی مرتبط با فعالیتهای طرح (حداکثر تا ۶ صفحه) ۹
- ۲ - ارایه برنامه کلی مدیریت زیست محیطی برای اندازه گیری و پایش آثار زیست محیطی و بازرسی و نظارت بر حسن انجام اقدامات پیشنهادی کنترل و کاهش ۱۰
- منابع و مراجع مورد استفاده در تهیه گزارش ارزیابی اجمالی، ادارات سازمانهای دولتی، اشخاص حقیقی و حقوقی ۱۱
- نام و مشخصات، مسئولیت و تجربیات ارزیابی هر یک از مشاوران و تهیه کنندگان گزارش ارزیابی اجمالی ۱۲
- پیوستها پیوست ۳ (چارچوب گزارشات ارزیابی ریسک سوانح زیست محیطی طرحهای تولید و خدماتی) ۱
- پیش‌بینی سوانح زیست محیطی محتمل طرحهای مورد نظر به تفکیک فاز احداث و بهره‌برداری ۲
- بررسی و تعیین شعاع تاثیر گذاری سوانح زیست محیطی طرح ۳
- بررسی و تعیین موقعیت‌های مکانی و زمانی حساس در شعاع تاثیر گذاری سوانح زیست محیطی طرح. ۴
- پیش‌بینی و ارزیابی مخاطرات و پیامدهای ناشی از وقوع سوانح زیست محیطی در محیط اجرای طرح ۵
- برآورد و تخمین درصد احتمال وقوع و زمان وقوع سوانح زیست محیطی طرح ۶
- بررسی و ارایه تمهیدات زیست محیطی و مدیریت بحران برای شرایط قبل و بعد بروز سوانح زیست محیطی