اصلاح آیین‌نامه اجرایی تبصره (۳) ماده (۳) قانون هوای پاک
هیات وزیران در جلسه ۱۳۹۸/۴/۲۳ به پیشنهاد معاونت حقوقی رئیس جمهور و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران تصویب کرد: آیین‌نامه اجرایی تبصره (۳) ماده (۳) قانون هوای پاک موضوع تصویب‌نامه شماره ۹۵۲۰۱ /ت۵۵۰۷۱ه- مورخ ۱۳۹۷/۷/۱۸ به شرح زیر اصلاح می‌شود: ۱
- در بند (پ) ماده (۳)، عبارت «دستورالعمل ابلاغی وزیر کشور» به عبارت «دستورالعمل پیوست که تایید شده به مهر دفتر هیات دولت است» اصلاح می‌شود. ۲
- در تبصره (۲) ماده (۴) عبارت «رئیس کارگروه و در غیاب ایشان دبیر کارگروه» به عبارت «دبیر کارگروه و پس از هماهنگی با رئیس کارگروه» اصلاح می‌شود. ۳
- در بند (پ) ماده (۵) بعد از عبارت «آلودگی هوا» عبارت «، محدود به وقوع هر یک از طبقات کیفیت موضوع ماده (۲) این آیین‌نامه بر اساس ضوابط دستورالعمل پیوست" اضافه می‌شود. اسحاق جهانگیری - معاون اول رئیس جمهور دستورالعمل اعمال ممنوعیت‌ها و محدودیت‌های موقت زمانی، مکانی و نوعی در شرایط اضطرار آلودگی هوا ۱
- اقدامات دستگاه‌های اجرایی ذی ربط در وضعیت نارنجی - ناسالم برای گروه‌های حساس (شاخص کیفیت هوا از (۱۰۱) تا (۱۵۰)) به شرح زیر است: الف
- سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران: یک- انتقال سریع پیام‌ها و اطلاعیه‌های دبیرخانه کارگروه استانی هماهنگی شرایط اضطرار آلودگی هوا. دو- رعایت نکات بهداشتی ویژه شرایط اضطرار آلودگی هوا. سه- کاهش استفاده از وسایل نقلیه شخصی و پرهیز از سفرهای غیرضروری و نظایر آن. چهار- توصیه‌ها و جلب همکاری و مشارکت عمومی در خصوص پرهیز از اقدامات منجر به ایجاد آلودگی هوا در زمینه‌های: ۱- خودداری از هرگونه فعالیت که منجر به افزایش آلودگی هوا می‌شود، مانند روشن کردن آتش در معابر، سوزاندن لاستیک، عملیات قیرکاری، عمرانی و مانند آن. ۲- کاهش فعالیت‌های بدنی بیماران قلبی و ریوی و مبتلا به آسم، به خصوص در فضای باز. ۳- خودداری از خروج غیرضروری از منزل. ۴- استفاده از نقاب (ماسک) استاندارد مورد تایید وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی برای کودکان، افراد سالخورده و افرادی که بیشترین زمان مواجهه را با آلودگی هوا دارند. ۵- استفاده از وسایل همگانی و هم پیمایی. ۶- انجام معاینه فنی و رفع نواقص کارکردی خودروها. ۷- دقت در هنگام سوختگیری در جایگاه‌ها و جلوگیری از سرریز شدن بنزین و سایر سوخت‌ها. ب
- وزارت آموزش و پرورش: آماده سازی و اطلاع رسانی به دانش آموزان و انجام اقدامات پیشگیرانه مانند کاهش حضور دانش آموزان در فضای باز و کاهش فعالیت‌های بدنی. پ
- پلیس راهنمایی و رانندگی فرماندهی انتظامی استان: یک- واپایش (کنترل) دقیق تر خودروهای فاقد برگه معاینه فنی و جلوگیری از تردد خودروها و موتورسیکلت‌هایی که آلایندگی قابل رویت دارند (پیش از آن پلیس بر اساس مصوبات کارگروه استانی هماهنگی شرایط اضطرار آلودگی هوا، اطلاع رسانی لازم را در این خصوص انجام می‌دهد). دو- واپایش (کنترل) دقیق تر محدوده‌های طرح شدآمد (ترافیک) در شهرهایی که دارای محدوده‌های مصوب شدآمد (ترافیک) هستند. سه- در صورت تداوم شرایط جوی و احتمال افزایش آلاینده‌ها و رسیدن به وضعیت قرمز، ممنوعیت تردد شبانه کلیه خودروهای گازوئیلی سنگین مانند کامیون، تریلی، ترکیب کننده (میکسر) بتون، جرثقیل، حمل مصالح و نخاله ساختمانی در تمام سطح شهر. ت
- ادارات و سازمان‌های دولتی، نظامی و نهادهای انقلاب اسلامی: یک- جلوگیری از فعالیت‌های بدنی و حضور در فضای باز مهد کودک‌ها از طریق ادارات بهزیستی (وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها و سایر دستگاه‌های دولتی، عمومی و خصوصی که اقدام به تاسیس مهد کودک نموده‌اند، موظفند با اعلام ادارات بهزیستی، فعالیت مهد کودک را کاهش دهند). دو- استفاده کمتر از خودروهای دولتی از طریق کاهش ماموریت‌های غیرضروری و ترغیب هم پیمایی. ث
- شهرداری‌ها: یک- انعکاس اخبار شدآمد (ترافیک) از طریق مراکز واپایش شدآمد (کنترل ترافیک) و همکاری با سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران. دو- نظارت ویژه برای جلوگیری از سوزاندن زباله، شاخ و برگ درختان و ضایعات. سه- کاهش یا جلوگیری از فعالیت‌های عمرانی در سطح شهر که موجب تشدید آلودگی هوا می‌شود. چهار- تقویت ناوگان حمل و نقل همگانی شهری با واپایش (کنترل) سلامت کامل خودرو. پنج- ممنوعیت فروش مجوز روزانه ورود به محدوده طرح شدآمد (ترافیک). شش- جلوگیری از روشن ماندن اتوبوس‌ها و مینی بوس‌ها در پایانه‌های مسافربری. ج
- سازمان حفاظت محیط زیست: پایش ویژه، شناسایی منابع آلاینده مستقر در محدوده پیرامون شهر و اعلام هشدار، اخطار و اقدامات تشدیدی. چ
- وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی: یک - ارایه توصیه‌های خودمراقبتی برای گروه‌های حساس و عموم مردم در مواجهه با آلودگی هوا. دو- نظارت بر عرضه نقاب (ماسک) تنفسی متناسب با نوع آلایندگی هوا (مورد تایید وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی) برای آن دسته از کارکنان مستقر در سطح شهر که حضور جسمی (فیزیکی) در سطح شهر به عنوان وظیفه خدمتی آنها مشخص شده است، به استناد ماده (۹۱) قانون کار - مصوب ۱۳۶۹-، مانند نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران و پلیس راهور (از طریق استانداری)، کارکنان پایگاه‌های فوریت‌های پزشکی (اورژانس) (از طریق وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی استان)، جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران (از طریق جمعیت هلال احمر استان)، کارکنان شهرداری‌ها در امور فضای سبز و خدمات شهری (از طریق شهرداری‌ها)، بازرسی محیط زیست و موارد مرتبط (از طریق سازمان حفاظت محیط زیست). تبصره ۱
- کلیه دستگاه‌هایی که نیروی انسانی در معرض آلودگی دارند، از محل تامین اعتبارات خود نسبت به تهیه نقاب‌های (ماسک‌های) استاندارد تایید شده مذکور برای این افراد اقدام می‌کنند. تبصره ۲
- تعیین نوع نقاب (ماسک) و اطلاع رسانی در این زمینه بر عهده وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی است. تبصره ۳
- نظارت بر عرضه نقاب‌های (ماسک‌های) استاندارد در داروخانه‌ها و مراکز مجاز صورت می‌پذیرد. ح
- وزارت ورزش و جوانان: اطلاع رسانی مناسب برای کاهش فعالیت‌های بدنی در محیط‌های باز. ۲
- اقدامات دستگاه‌های اجرایی ذی ربط در وضعیت قرمز- ناسالم (شاخص کیفیت هوا از (۱۵۱) تا (۲۰۰)) علاوه بر توصیه‌ها و اقداماتی که در وضعیت نارنجی صورت می‌پذیرد، متناسب با شرایط هر شهر به شرح زیر است: الف
- پلیس راهنمایی و رانندگی فرماندهی انتظامی استان: یک
- تشدید اعمال محدودیت‌های نوعی و زمانی برای خودروها و موتورسیکلت‌ها در محدوده‌های شدآمد (ترافیک) مصوب یا کل محدوده شهر. تبصره
- محدوده‌ها، ساعات ممنوع و خودروهای مجاز باید قبلاً و بر اساس ماده (۱۸) قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی - مصوب ۱۳۸۹- و ضوابط ماده مذکور (که در یکصد و دهمین جلسه شورای عالی هماهنگی ترافیک شهرهای کشور مصوب شده است)، تعیین شده و اطلاع رسانی لازم صورت گرفته و مرزهای محدوده با علایم و تابلوهای مناسب مشخص شده باشد. دو
- جلوگیری از تردد کلیه وسایل نقلیه موتوری دارای پلاک شخصی، عمومی و دولتی فاقد برچسب معاینه فنی معتبر در سطح شهر توسط عوامل راهنمایی و رانندگی، با توقف و اعمال قانون. سه
- اعمال تردد نوبتی (زوج و فرد یا دیگر روش‌ها) کلیه خودروها در یکی از محدوده‌های مصوب. تبصره
- شهرداری‌ها و ادارات کل حمل و نقل و پایانه‌های وزارت راه و شهرسازی موظفند از تردد وسایل حمل و نقل عمومی که آلایندگی قابل رویت دارند (مینی بوس، اتوبوس، ون، تاکسی) از محل توقفگاه‌ها (مانند توقفگاه‌های شبانه اتوبوس‌های شرکت واحد) و پایانه‌های حمل و نقل برون شهری جلوگیری کنند. چهار
- گشت انتظامی، گشت اتوبوسرانی و تاکسیرانی، موسسات تاکسی سرویس، خودروهای فوریت‌های پزشکی و پزشکان، جانبازان و بیماران خاص، خودروهای امداد (آتش نشانی، امداد آب، برق، گاز، پست و مخابرات) و خودروهای حمل زباله شهرداری‌ها از محدودیت‌های اعمال شده در بند (الف) مستثنا هستند. ب
- شهرداری‌ها: جلوگیری از انجام کلیه فعالیت‌های عمرانی که موجب تشدید آلودگی هوا می‌شود، مانند ساخت و سازهای شهری، راهسازی و پروژه‌های عمرانی شهرداری. پ
- وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران:
- استقرار پایگاه‌های سیار فوریت‌های پزشکی (اورژانس) و هلال احمر با جانمایی مناطق آلوده تر و پرتردد به منظور کاهش زمان دسترسی به پایگاه‌ها. ت
- وزارت آموزش و پرورش: تعطیلی مراکز پیش دبستانی و کلیه مقاطع تحصیلی آموزشی. ث
- وزارتخانه‌ها، نهادها، سازمان‌های دولتی، عمومی و خصوصی و اصناف: یک- مدیریت ساعات کار روزانه، مانند شناورسازی ساعات کار، شروع دیرتر و پایان زودتر کار مراکز اداری دولتی و بخش اداری نهادها و سازمان‌های وابسته، نهادهای عمومی، خصوصی و اصناف. دو- تعطیلی مهد کودک‌ها از طریق ادارات بهزیستی (وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها و سایر دستگاه‌های دولتی، عمومی و خصوصی که اقدام به تاسیس مهد کودک نموده‌اند، موظفند با اعلام ادارات بهزیستی، نسبت به تعطیلی مهد کودک اقدام کنند). سه- موافقت مدیران با مرخصی اولیای کودکانی که به مهد کودک می‌روند و دانش آموزان مشغول به تحصیل در مراکز پیش دبستانی، دبستان‌ها و دبیرستان ها. چهار- تهیه و توزیع و الزام استفاده از نقاب (ماسک) استاندارد توسط کارکنانی که حضور جسمی (فیزیکی) در سطح شهر به عنوان وظیفه خدمتی آنها مشخص شده است (مانند راهنمایی و رانندگی و شهرداری). پنج- موافقت با درخواست مرخصی برای کلیه افراد دچار مشکل تنفسی و قلبی به تشخیص واحد مربوط. ج
- سازمان حفاظت محیط زیست، وزارتخانه‌های صنعت، معدن و تجارت، نیرو و نفت: یک- هماهنگی برای تعطیلی موقت واحدهای صنعتی، کارخانه‌ها و مراکز موثر در تشدید آلودگی هوا (فهرست واحدهای آلاینده صنعتی موثر در تشدید آلودگی هوا توسط اداره کل محیط زیست استان تهیه می‌شود). تبصره ۱
- درصورت عدم تمکین، برابر ماده (۱۲) قانون هوای پاک اقدام خواهد شد. تبصره ۲
- استفاده از سوخت مایع در نیروگاه‌ها و صنایع مجاور کلانشهرها ممنوع است. تبصره ۳
- شرکت ملی گاز ایران موظف است برای تامین سوخت گاز مورد نیاز نیروگاه‌ها و سایر واحدهای متصل به شبکه گاز رسانی که فعالیت آنها در این شرایط ضروری است، برنامه‌ریزی کند. چ
- شرکت‌ها و سازمان‌های حمل و نقل همگانی (اتوبوسرانی، تاکسیرانی، قطارشهری (مترو) و شرکت‌های حمل و نقل تحت پوشش شهرداری‌ها): یک- تطبیق ساعات کار حمل و نقل همگانی با ساعات کار اداری و مراکز آموزشی تعیین شده توسط کارگروه استانی هماهنگی شرایط اضطرار آلودگی هوا. دو- به کارگیری حداکثر توان ناوگان حمل و نقل همگانی در جابه جایی مسافر (با لحاظ کردن سلامت کامل خودروهای موجود). ح
- وزارت ورزش و جوانان: اطلاع رسانی برای خودداری از فعالیت‌های ورزشی (اعم از انفرادی، همگانی و باشگاهی) در محیط‌های باز. ۳
- اقدامات دستگاه‌های اجرایی ذی ربط در وضعیت بنفش - بسیار ناسالم (شاخص کیفیت هوا از (۲۰۱) تا (۳۰۰)) علاوه بر توصیه‌ها و اقداماتی که در وضعیت نارنجی و قرمز صورت می‌پذیرد، به شرح زیر تشدید خواهد شد: الف
- پلیس راهنمایی و رانندگی فرماندهی انتظامی استان: جلوگیری از حرکت و متوقف کردن خودروهای دارای پلاک شخصی (و خودروهای دولتی فاقد مجوز ورود به محدوده طرح‌های شدآمد (ترافیک) مصوب) با اعمال قانون و انتقال به توقفگاه (پارکینگ) تا پایان وضعیت بحران. تبصره ۱
- موارد استثنایی که نیاز به تردد دارند (مانند بیماران و سایر موارد)، به تشخیص عوامل راهنمایی و رانندگی مجاز به تردد هستند. تبصره ۲
- به تشخیص کارگروه استانی هماهنگی شرایط اضطرار آلودگی هوا، حمل و نقل همگانی و امدادی، اعم از اتوبوس‌های شرکت‌ها و سازمان‌های اتوبوس رانی، به علاوه اتوبوس‌ها و مینی بوس‌های تحت پوشش آنها، تاکسی‌ها و موسسات تاکسی سرویس (تاکسی تلفنی) مجاز به تردد و جابه جایی مسافران خواهند بود. تبصره ۳
- وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، شرکت‌های عمرانی وابسته به وزارت راه و شهرسازی و شهرداری‌ها نیز ملزم به اقدامات موضوع این بند هستند. ب
- وزارتخانه‌ها، نهادها و سازمان‌های دولتی، عمومی و خصوصی: یک
- تعطیلی موقت کلیه مراکز مورد اشاره در جزء (ث) بند (۲) (وضعیت قرمز) به استثنای مراکز نظامی، انتظامی، بهداشتی و درمانی، بیمارستان‌ها و مراکزی که در روزهای تعطیل لازم است به فعالیت خود ادامه دهند. دو
- تعطیلی موقت کلیه مراکز آموزشی، فنی و حرفه ای، هنرستان‌ها و دانشگاه‌ها (در تمامی مقاطع تحصیلی و آموزشی). تبصره
- نهادها و سازمان‌هایی که وظیفه خدمات رسانی به مردم را دارند، ترتیبی اتخاذ می‌کنند که این تعطیلی کمترین مشکلات را برای شهروندان ایجاد کند. سه
- تعطیلی رویدادهای مهم فرهنگی و هنری که باعث تردد شهروندان می‌شود. پ
- وزارت ورزش و جوانان: جلوگیری از کلیه فعالیت‌های ورزشی، اعم از انفرادی، همگانی و باشگاهی در سطح شهر و حومه آن اعم از فضاهای باز و بسته. ۴
- اقدامات در وضعیت قهوه ای- خطرناک (شاخص کیفیت هوا بیشتر از (۳۰۰)) یک- کلیه اقدامات در وضعیت بنفش در این وضعیت نیز لازم الاجرا است. دو- عدم تردد کلیه خودروهای پلاک شخصی و دولتی (به جز موارد دارای مجوز مورد تایید کارگروه) در سطح شهر. سه- تعطیلی واحدهای صنعتی، تولیدی و تجاری اثرگذار بر تشدید آلودگی هوای شهر در محدوده شهری و حومه (به استثنای نیروگاه‌های گازی). چهار- تعطیلی اصناف، بنگاه‌های اقتصادی، شرکت‌ها و بخش‌های خصوصی. تبصره
- نهادها و سازمان‌هایی که وظیفه خدمات رسانی به مردم را دارند، ترتیبی اتخاذ می‌کنند که این تعطیلی کمترین مشکلات را برای شهروندان ایجاد کند. ۵
- تشخیص مصادیق، میزان و نحوه اعمال محدودیت‌ها و ممنوعیت‌ها تشخیص مصادیق، میزان و نحوه اعمال هرگونه محدودیت و ممنوعیت موقت زمانی، مکانی و نوعی موضوع این دستورالعمل، با توجه به وضعیت آلودگی هوای منطقه بر عهده کارگروه استانی شرایط اضطرار آلودگی هوا، موضوع ماده (۴) آیین‌نامه اجرایی تبصره (۳) ماده (۳) قانون هوای پاک است.