اساسنامه فرهنگستان علوم پزشکی
به استناد بند ۴ قانون اهداف و وظایف شورای عالی انقلاب فرهنگی و مصوبه یکصد و سی و پنجمین نشست مورخ ۱۵ /۱۰ /۶۶ آن شورا و در اجرای ماده ۵ قانون تشکیلات و وظایف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی فرهنگستان علوم پزشکی جمهوری اسلامی ایران که به اختصار «فرهنگستان» نامیده می‌شود طبق این اساسنامه تشکیل می‌شود. ماده ۱
- هدف: نیل به استقلال علمی و فرهنگی و توسعه علوم و فنون پزشکی و تقویت روح پژوهش و ارتقای سطح علوم پزشکی کشور و دستیابی به آخرین یافته‌ها و نوع آوری‌ها در عرصه دانش پزشکی از طریق فعالیتهای جمعی و جذب حمایت و تشویق از دانشمندان و محققان برجسته. ماده ۲
- وظایف: ۱- کوشش در جهت گسترش مرزهای دانش و تلاش مستمر برای ارتقای سطح دانش و پژوهش در کشور. ۲- بررسی و تحلیل وضعیت علمی و فنی آموزشی و پژوهشی علوم پزشکی و ارائه پیشنهاد در زمینه بهبود و ارتقای آن به مراجع ذیربط. ۳- انجام دادن امور مشاوره علمی و تحقیقاتی اساسی مسائل مربوط به تکنولوژی که از سوی دولت، شورای پژوهشهای علمی و مراکز علمی و تحقیقاتی از فرهنگستان درخواست می‌شود و ارائه پیشنهادهای لازم در این زمینه‌ها. ۴- مطالعه تجربیات کشورها در کسب و توسعه علوم و تکنولوژی پزشکی و همچنین بررسی آخرین یافته‌های علمی و نحوه استفاده از آنها با توجه به زمینه‌ها و امکانات موجود در کشور. ۵- تشویق و ترغیب دانشمندان و پژوهشگران به خلق آثار علمی، از طریق حمایت مادی و معنوی ایشان. ۶- ایجاد تسهیلات لازم در جهت مبادله اطلاعات و نتایج تحقیقات و تبادل نظر بین دانشمندان و محققان و مبادله متخصصان و پژوهشگران علوم پزشکی سایر کشورها به ویژه کشورهای اسلامی و جهان سوم با واگذاری بورس و استفاده از مسافرتهای علمی و فرصتهای مطالعاتی از طریق مراجع ذیربط. ۷- بررسی و پیشنهاد ضوابط در خصوص ارتقاء سطح علمی سمینارها و کنگره‌ها و کنفراسهای پزشکی در سطح ملی و بین‌المللی و ارزیابی اینگونه مجامع. ۸- برگزای سمینارها و کنفرانسها و کنگره‌ها و سمپوزیوم‌ها در زمینه جدیدترین یافته‌های علوم پزشکی. ۹- اشاعه اطلاعات و دانسته‌های علوم پزشکی از طریق انتشار مجلات و کتب علمی و پژوهشی بالاخص نتایج تحقیقات و یافته‌های جدید علوم پزشکی در سطح کشور و جهان. ۱۰- اعطای پاداش و جایزه و نشان علمی به دانشمندان و پژوهشگران و موسساتی که خدمات علمی برجسته ای انجام داده‌اند از طریق مراجع قانونی. ۱۱- پیشنهاد تخصیص اعتبارات و امکانات تحقیقاتی برای فعالیتهای دانشمندان برجسته. ۱۲- بررسی و تصویب عضویت فرهنگستان در مجامع و سازمانهای بین‌المللی که وظایف و اهداف متناسب با وظایف و اهداف فرهنگستان دارد در چارچوب قوانین و مقررات کشور. ماده ۳ (منسوخ ۱۳۸۰/۰۱/۲۱)
- ارکان فرهنگستان عبارت است از: ۱- رئیس جمهور در مقام ریاست عالیه فرهنگستان. ۲-هیات امنای ۳- مجمع عمومی (متشکل از اعضای علمی پیوسته). ۴- رئیس فرهنگستان. ۵- شورای علمی (رئیس فرهنگستان و روسای گروههای علمی). ۶- دبیر. ۷-هیات امنای فرهنگستانهای جمهوری اسلامی ایران ۴
- تمامی فرهنگستانها یک هیات امنا خواهند داشت. ترکیب آن به این شرح خواهد بود: ۱ - ۱ معاون اول رئیس جمهور به عنوان رئیس هیات امنا. ۲ - ۱ وزرای علوم، تحقیقات و فنّاوری، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و فرهنگ و ارشاد اسلامی. ۳ - ۱ روسای فرهنگستانها. ۴ - ۱ دو نفر از دانشمندان و صاحبه نظران به پیشنهاد رئیس هر فرهنگستان. ۴ (منسوخ ۱۳۷۹/۰۵/۱۱)
- تمامی فرهنگستانها یک هیات امنا خواهند داشت. ترکیب آن به این شرح خواهد بود: ۱ - ۱ معاون اول رئیس جمهور به عنوان رئیس هیات امنا. ۲ - ۱ وزرای علوم، تحقیقات و فنّاوری، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و فرهنگ و ارشاد اسلامی. ۳ - ۱ روسای فرهنگستانها. ۴ - ۱ دو نفر از دانشمندان و صاحبه نظران به پیشنهاد رئیس هر فرهنگستان ماده ۵ (منسوخ ۱۳۷۳/۰۸/۲۴)
- وظایف هیات امناء: ۱- انتخاب رئیس فرهنگستان از میان ۳ نفری که مجمع پیشنهاد می‌کند و معرفی وی به ریاست جمهوری و برای صدور حکم. ۲- تصویب سازمان اداری فرهنگستان. ۳- بررسی و تصویب خط مشی کلی. ۴- بررسی و تصویب بودجه پیشنهادی. ۵- تصویب حسابهای سالانه. ۶-بررسی و تصویب بودجه تفصیلی بر اساس اعتبارات مصوب در بودجه سالانه کشور در چارچوب اساسنامه. ۷- تصویب آیین‌نامه‌های اداری مالی، معاملاتی، استخدامی و همچنین آیین‌نامه‌های داخلی فرهنگستان. ۸- جلب و قبول کمک‌ها و هدایای اشخاص حقیقی و حقوقی. ۹- تصویب ضوابط مربوط به اعطای پاداش و جوایز و بورس و نشان و مدال به افراد واجد شرایط. ۱۰- پیشنهاد عضویت فرهنگستان در سازمان‌ها و مجامع بین‌المللی به مراجع ذیصلاح. ماده ۶
- مجمع عمومی «مجمع» مرکب است از کلیه اعضای پیوسته فرهنگستان، جلسات این مجمع حداقل سالی یکبار تشکیل می‌شود. تبصره ۱
- اعضای وابسته می‌توانند در مجمع بدون حق رای شرکت کنند. تبصره ۲
- ریاست مجمع با رئیس فرهنگستان است. ماده ۷ (منسوخ ۱۳۷۳/۰۸/۲۴)
- وظایف مجمع عمومی: ۱- تصویب سیاستها و برنامه‌های علمی فرهنگستان. ۲- تصویب نظام نامه نحوه اجرای فعالیتهای علمی فرهنگستان. ۳- تعیین دانشمندانی که شرایط دریافت پاداش یا جایزه یا بورس یا مدال یا نشان و یا فرصت مطالعاتی را دارند و معرفی ایشان به ریاست عالیه فرهنگستان. ۴- انتخاب سه نفر برای تعیین رئیس فرهنگستان. ۵- انتخاب اعضای پیوسته، و افتخاری. ماده ۸
- شورای علمی شورای علمی مرکب است از:
- رئیس فرهنگستان، به عنوان رئیس شورا.
- روسای گروههای علمی. ماده ۹
- وظایف شورای علمی: ۱- بررسی سیاستها و برنامه‌های علمی فرهنگستان و پیشنهاد آن به مجمع برای تصویب. ۲- تصویب و تدوین نظامنامه نحوه اجرای فعالیتهای علمی فرهنگستان و ارائه آن به مجمع برای تصویب ۳- تعیین وظایف گروههای علمی ۴- بررسی و اظهارنظر در مورد طرحهای علمی و ارجاع آن به گروههای علمی ذیربط. ۵- تعیین اهم مسائل و موضوعاتی که لازم است مورد تحقیقق قرار گیرد و پیشنهاد آنها به مراکز علمی ذیصلاح در کشور. ۶- تهیه و تدوین ضوابط مربوط به اعطای پاداش و جوایز و بورس و نشان و مدال به افراد واجد شرایط و پیشنهاد آن به هیات امناء جهت تصویب. ۷- تعیین دانشمندانی که شرایط دریافت پاداش یا جایزه یا بورس یا مدال یا نشان و یا فرصت مطالعاتی را دارند و معرفی ایشان به مجمع برای تصویب. ۸- بررسی و پیشنهاد ضوابط در خصوص ارتقای سطح علمی سمینارها و کنگره‌ها و کنفرانسهای پزشکی در سطح ملی و بین‌المللی و ارزیابی اینگونه مجامع. ۹- انجام دادن سایر کارهائی که از سوی هیات امناء، مجمع و ریاست فرهنگستان به این شورا ارجاع می‌شود. ماده ۱۰ (منسوخ ۱۳۸۸/۰۷/۲۱)
- رئیس فرهنگستان از میان اعضای فرهنگستان، به پیشنهاد رئیس جمهور و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی و با حکم ایشان برای یک دوره چهارساله انتخاب می‌شوند. تغییر روسای مزبور به علل مختلف از جمله فوت، کناره گیری، عزل و استعفاء قبل از پایان دوره نیز مطابق همین شیوه خواهد بود. ماده ۱۰ (منسوخ ۱۳۷۳/۰۲/۲۷)
- رئیس فرهنگستان از میان اعضای فرهنگستان، به پیشنهاد رئیس جمهور و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی و با حکم ایشان برای یک دوره چهارساله انتخاب می‌شوند. تغییر روسای مزبور به علل مختلف از جمله فوت، کناره گیری، عزل و استعفاء قبل از پایان دوره نیز مطابق همین شیوه خواهد بود. تبصره (منسوخ ۱۳۸۸/۰۷/۲۱)
- انتخاب مجدد رئیس فرهنگستان بلامانع می‌باشد. تبصره۱
- انتخاب مجدد رئیس فرهنگستان بلامانع می‌باشد. تبصره (۲)(منسوخ ۱۳۶۸/۰۶/۱۴) الحاقی - در اولین دوره رئیس فرهنگستان با پیشنهاد وزیر بهداشت درمان و آموزش پزشکی و با حکم رئیس محترم جمهوری منصوب خواهد شد ماده ۱۱ (منسوخ ۱۳۷۳/۰۸/۲۴)
- وظایف رئیس فرهنگستان: ۱- پیشنهاد سازمان اداری، بودجه و حسابهای سالانه به هیات امناء جهت تصویب. ۲- پیشنهاد عضویت فرهنگستانها در مجامع بین‌المللی. ۳- انتصاب روسای گروههای علمی. ۴- پیشنهاد افراد به عنوان اعضای پیوسته، وابسته و یا افتخاری فرهنگستان به مجمع جهت تصویب. ۵- پیگیری و نظارت بر حسن اجرای تصمیمات هیات امناء، مجمع و شورای علمی. ۶- دعوت از اعضای مجمع و شورای علمی برای تشکیل جلسه. ماده ۱۲ (منسوخ ۱۳۷۳/۰۸/۲۴)
- دبیر فرهنگستان به انتخاب و حکم رئیس فرهنگستان منصوب می‌شود. ماده ۱۳
- وظایف دبیر فرهنگستان ۱- اداره کلیه امور دبیرخانه اعم از اداری و مالی. ۲- تامین کارکنان مورد نیاز فرهنگستان. ۳- انجام دادن سایر اموری که از طرف هیات امناء، مجمع، شورای علمی و ریاست فرهنگستان به وی محول می‌شود. ماده ۱۴
- گروههای علمی گروههای علمی فرهنگستان عبارتند از: گروه علوم بالینی پزشکی. گروه علوم پایه پزشکی. گروه پیراپزشکی. گروه علوم داروئی. گروه علوم داندانپزشکی. گروه علوم بهداشتی و تغذیه. گروه طب اسلامی و طب سنتی. تبصره ۱
- هر گروه علمی متشکل از تعدادی از اعضای پیوسته و یا وابسته فرهنگستان است که با توجه به نوع تخصص ایشان توسط رئیس فرهنگستان برای عضویت در گروه انتخاب شده‌اند، هر گروه علمی رئیسی خواهد داشت که توسط رئیس فرهنگستان منصوب می‌شود. تبصره ۲
- وظیفه گروه تنظیم و ارائه برنامه‌های علمی به شورای علمی خواهد بود. تبصره ۳
- شورای علمی با تصویب مجمع عمومی می‌تواند در صورت لزوم گروههای علمی را در یکدیگر ادغام و یا گروههای علمی جدیدی تشکیل دهد. ماده ۱۵ (منسوخ ۱۳۸۰/۰۱/۲۱)
- فرهنگستان دارای اعضای پیوسته، وابسته و افتخاری خواهد بود که با پیشنهاد رئیس فرهنگستان یا حداقل پنج تن از اعضای مجمع و با تصویب مجمع عمومی با حکم رئیس فرهنگستان به عضویت فرهنگستان پذیرفته می‌شوند. عضویت اعضای پیوسته و افتخاری مادام العمر خواهد بود. ماده ۱۶
- فرهنگستان جز در مورد ذیحسابی موضوع ماده ۳۱ قانون محاسبات عمومی از لحاظ امور مالی و معاملاتی تابع مقرراتی خواهد بود که از طرف هیات امناء تصویب می‌شود. ماده ۱۷
- افراد پیشنهادی برای عضویت در فرهنگستان به معرفی اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی و یا خود فرهنگستان مربوطه و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی بر اساس ضوابط و معیارهای علمی مصوب انتخاب می‌شوند. ماده ۱۷ (منسوخ ۱۳۸۸/۰۷/۲۱)
- افراد پیشنهادی برای عضویت در فرهنگستان با معرفی و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی و یا خود فرهنگستان مربوطه و بر اساس ضوابط و معیارهای علمی مصوب انتخاب می‌شوند. تبصره ۱
- اعضای پیوسته باید ایرانی و ملتزم به رعایت قوانین جمهوری اسلامی ایران باشند. همچنین این اعضاء باید حداقل دارای درجه دانشیاری یا رهبری پژوهش باشند. عضویت خبرگان بدون مدرک در صورتی که درجه علمی ایشان طبق مقررات مربوط معادل موارد فوق ارزیابی شده باشد بلامانع است. تبصره ۲
- دانشمندان برجسته بین‌المللی که به عضویت افتخاری فرهنگستان پذیرفته می‌شوند وظیفه ای در فرهنگستان ندارند و انتخاب ایشان به احترام مقام علمی شان است. ماده ۱۸
- فرهنگستان حداقل ۱۵ عضو پیوسته از میان دانشمندان رشته‌های مختلف خواهد داشت که بار اول با پیشنهاد وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و تایید شورای عالی انقلاب فرهنگی انتخاب خواهند شد. ماده ۱۹ (منسوخ ۱۳۷۳/۰۸/۲۴)
- آیین‌نامه چگونگی رسیدگی به حسابهای سالانه موسسه با هماهنگی نهاد ریاست جمهوری و وزارت امور اقتصادی و دارائی تهیه و به تصویب هیات امناء می‌رسد. ضمناً مقرر شد هیات امنای فرهنگستانها نسبت به تهیه و ارائه یک اساسنامه مشترک برای فرهنگستانها اقدام کند. این اساسنامه مشتمل بر نوزده ماده و هشت تبصره به پیشنهاد شماره ۳۰۱۳ مورخ ۱۳۶۸/۴/۲۶ وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در یکصد و بیست و هفتمین جلسه مورخ ۱۳۶۸/۵/۱۰ شورای مشترک کمیسیونهای شورای عالی انقلاب فرهنگی مورد بررسی قرار گرفت و به تصویب رسید. رئیس جمهور و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی - اکبر هاشمی رفسنجانی