اساسنامه سازمان هواپیمایی کشور
هیات وزیران در جلسه‌های ۱۳۹۸/۵/۳۰، ۱۳۹۹/۷/۲۷ و ۱۴۰۲/۵/۱۱ به پیشنهاد وزارت راه و شهرسازی، سازمان برنامه و بودجه کشور و سازمان اداری و استخدامی کشور و به استناد بند (۱) ماده (۵۳) قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور مصوب ۱۳۹۵، اساسنامه سازمان هواپیمایی کشوری را به شرح زیر تصویب کرد: ماده ۱
- سازمان هواپیمایی کشوری، موضوع ماده (۵) قانون هواپیمایی کشوری مصوب ۱۳۲۸ و اصلاحات بعدی آن که در این اساسنامه به اختصار "سازمان" نامیده می‌شود، به عنوان یک سازمان دارای شخصیت حقوقی مستقل به صورت موسسه دولتی وابسته به وزارت راه و شهرسازی اداره می‌شود. تبصره
- سازمان در چهارچوب بندهای (۱) تا (۴) ماده (۵۳) قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور مصوب ۱۳۹۵ و سایر قوانین مربوط اقدام می‌کند. ماده ۲
- مرکز اصلی سازمان در تهران است. ماده ۳
- وظایف و اختیارات سازمان به شرح زیر است: ۱
- برنامه‌ریزی و تنظیم مقررات در زمینه‌های فنی، اقتصادی، بازرگانی داخلی و بین‌المللی، حمل و نقل هوایی کشور، ایمنی پروازها، بهبود کیفیت خدمات مسافر، بار و محمولات پستی و توسعه آنها. ۲
- اجرای تعهدات، مقررات، استانداردها، الزامات و توصیه‌های سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری (ایکائو) در کلیه امور هوانوردی کشوری با رعایت قوانین و مقررات داخلی. ۳
- نظارت بر کلیه فعالیت‌های هواپیمایی کشوری با هدف اطمینان از رعایت قوانین و مقررات مربوط، تامین ایمنی و حفظ مصالح عمومی، جلوگیری از وقوع مخاطرات و رقابت‌های ناصحیح بین متصدیان حمل و نقل هوایی. ۴
- صدور مجوز کلیه فعالیت‌های هوانوردی کشوری در بخش دولتی و غیردولتی و نظارت بر اجرای آنها با رعایت قوانین و مقررات مربوط و تایید و صدور مجوز برای انوع هواپیماهایی که می‌توانند در ایران به فعالیت حمل و نقل هوایی بپردازند. ۵
- تدوین استاندارد پرواز، نظارت بر شرکت‌ها و موسسات هواپیمایی از نظر تایید صلاحیت و رعایت نکات و استانداردهای ایمنی و صدور گواهینامه‌ها و تدوین و تنظیم مقررات مربوط. ۶
- عضویت و ارتباط با سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری (ایکائو) و سایر سازمان‌های جهانی ذی ربط و استفاده از تجارب، دانش، خدمات و مشاوره اشخاص حقیقی یا حقوقی خارجی با رعایت قوانین و مقررات مربوط. ۷
- تهیه موافقت نامه‌ها و قراردادهای بین‌المللی هواپیمایی کشوری در زمینه حمل و نقل هوایی و پروازهای عبوری بر اساس سیاست‌های روابط خارجی کشور و مبادله آنها با طرف‌های مقابل پس از طی مراحل تصویب و امضای آنها وفق اصول (۷۷) و (۱۲۵) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران. ۸
- برنامه‌ریزی در زمینه تربیت و ارتقای نیروی انسانی متخصص فعال و مورد نیاز صنعت هوانوردی کشور با استفاده از ظرفیت‌های مراکز آموزشی داخلی و بین‌المللی. ۹
- مطالعات و تحقیقات علمی و فنی در مسایل مربوط به هواپیمایی کشوری و ایجاد تسهیلات و تشویق افراد و موسسات صلاحیت دار به انجام این امور و تمهید موجبات آن. ۱۰
- تهیه طرح‌های ارائه خدمات تجسس و نجات هوایی با هماهنگی سایر مراجع ذی ربط و در صورت لزوم، تصویب در مراجع ذی صلاح و نظارت بر اجرای آنها. ۱۱
- تهیه آمار و جمع‌آوری اطلاعات مربوط به هوانوردی کشوری و تایید اطلاعات ضروری برای انجام ایمن پروازها و انتشار آن برای مراجع ذی ربط. ۱۲
- سیاست گذاری، تدوین و تنظیم مقررات مرتبط با فضای هوایی کشور در حوزه هوانوردی غیرنظامی و پروازهای عبوری از فضای کشور و نشست و برخاست از فرودگاه‌ها مطابق با قانون هواپیمایی کشوری و نظارت بر اجرای آن. تبصره
- صدور مجوز عبور از فضای کشور و نشست و برخاست پروازهای خارجی نظامی و خاص توسط نیروهای مسلح صورت می‌گیرد. ۱۳
- نظارت بر اعمال مسیرهای هوایی و ایجاد مناطق ممنوع، خطر، احتیاطی و محدوده در فضای کشور با همکاری و هماهنگی نیروهای مسلح در راستای ایمنی، امنیت و نظم جریان شدآمد (ترافیک) هوایی. ۱۴
- تدوین و تنظیم مقررات خدمات ناوبری هوایی کشوری شامل مدیریت شدآمد (ترافیک) هوایی، مخابرات هوانوردی، هواشناسی، مدیریت اطلاعات هوانوردی و نظارت بر اجرای آن. ۱۵
- ارائه خدمات مدیریت اطلاعات هوانوردی و مجوز پروازهای کشوری در راستای اجرای وظایف حاکمیتی. ۱۶
- تعیین طیف بسامد (فرکانس) های مورد نیاز ذی نفعان هواپیمایی کشوری در دامنه بسامد (فرکانس)های هوانوردی در چهارچوب طیف تخصیصی توسط سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی و با رعایت قوانین و مقررات ناظر بر تنظیم مقررات و بسامد (فرکانس) های کشور. ۱۷
- سیاست گذاری و برنامه‌ریزی در خصوص تدوین و به روزرسانی برنامه‌های ارتقای ناوبری هوایی غیرنظامی و نظارت بر اجرای آن در کشور و همچنین برنامه‌ریزی برای همسان سازی برنامه‌های ناوبری هوایی نظامی و غیرنظامی با هماهنگی و همکاری نیروهای مسلح. ۱۸
- انعقاد تفاهم نامه مدیریت شدآمد (ترافیک) هوایی با کشورهای عضو سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری (ایکائو) با تایید نیروهای مسلح در مسایل نظامی. ۱۹
- سیاست گذاری، تدوین و تنظیم مقررات مرتبط با طراحی، عملیات، تجهیزات، سامانه‌ها، تسهیلات، مدیریت، نیروی انسانی و اقتصاد حمل و نقل هوایی و نظارت بر اجرای آن مطابق با الزامات ایمنی، استانداردها و توصیه‌های سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری (ایکائو) و نظارت بر اجرای آن. ۲۰
- بررسی و تایید مطالعات طرح‌های فرودگاهی شامل طرح‌های امکان سنجی، طرح‌های جامع و طرح‌های توسعه ای و انطباق آن با شبکه پروازی و سیاست‌های کلان هوانوردی. ۲۱
- صدور مجوز احداث و بهره‌برداری از فرودگاه‌ها و بالگردگاه (هلی پورت) ها بر اساس الزامات و استانداردهای سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری (ایکائو) و سیاست‌های عمومی کشور و مقررات حوزه حمل و نقل پس از کسب نظر از کارگروه دائمی اداره امور فضای کشور. ۲۲
- تامین ایمنی و امنیت هوانوردی و تهیه و تنظیم دستورالعمل‌های امنیتی، حفاظتی با رعایت مقررات و استانداردهای بین‌المللی و داخلی مربوط و نظارت بر اعمال آنها. ۲۳
- تنظیم مقررات و توسعه هوانوردی عمومی و پهپادهای غیرنظامی در چهارچوب سیاست‌های عمومی کشور و نظارت بر اجرای آن. ۲۴
- بررسی سوانح و حوادث هواپیمایی غیرنظامی، ارائه گزارش و پیشنهادهای ایمنی به مراجع ذی ربط. ۲۵
- پیگیری اجرای قانون اجرای سیاست‌های کلی اصل چهل و چهارم (۴۴) قانون اساسی در صنعت هوانوردی کشور و فراهم آوردن زمینه مشارکت بخش غیردولتی و ترویج رقابت برای واگذاری و بهره‌برداری از اماکن و امور تصدی هوانوردی. ۲۶
- استفاده از خدمات، دانش و مشاوره بخش غیردولتی داخلی و خارجی برای انجام و تقویت امور بازرسی و نظارت با رعایت سیاست‌های کلی نظام و قوانین و مقررات مربوط. ۲۷
- کمک به تعاونی‌ها و صندوق‌های رفاه کارکنان سازمان مطابق آیین‌نامه اجرایی لایحه قانونی تعیین بهای خدمات فرودگاهی و پروازی با رعایت قوانین مربوط و در چهارچوب مصوبات شورای عالی امنیت ملی. ۲۸
- حمایت از حقوق استفاده کنندگان از خدمات حمل و نقل هوایی به ویژه مسافرین. ۲۹
- نظارت، بازرسی فنی و تخصصی از شرکت‌های هواپیمایی، موسسات هوانوردی، فرودگاه‌ها، اماکن و مستحدثات مربوط. ۳۰
- اجرای سیاست‌ها، مصوبات و تصمیماتی که شورای عالی هواپیمایی کشوری (موضوع ماده (۶) قانون هواپیمایی کشوری) در چهارچوب اختیارات و وظایف قانونی آن شورا اتخاذ و ابلاغ می‌کند. تبصره بازرسان سازمان برای ورود و بازرسی، نظارت و اعمال مقررات وفق قوانین داخلی و بین‌المللی هوانوردی نسبت به شرکت‌های هواپیمایی، موسسات هوانوردی، فرودگاه‌ها، اماکن و مستحدثات مربوط دارای اختیار تام هستند و تمامی عوامل دستگاه‌های اجرایی مستقر در فرودگاه از جمله عوامل فرودگاهی، پروازی و نیروهای امنیتی و انتظامی مکلفند با بازرسین سازمان همکاری کنند. در مورد اماکن و مستحدثات نظامی و امنیتی، رعایت مصوبات شورای عالی امنیت ملی و قوانین و مقررات مربوط الزامی است. ماده ۴
- تمامی اشخاص حقیقی و حقوقی از جمله نیروهای مسلح در امور مرتبط با وظایف سازمان، تابع مقررات، استانداردها و الزاماتی هستند که به موجب قانون هواپیمایی کشوری و این اساسنامه با رعایت مصوبات شورای عالی امنیت ملی به سازمان واگذار شده است. ماده ۵
- رئیس سازمان به عنوان معاون وزیر راه و شهرسازی بر اساس ماده (۵) قانون هواپیمایی کشوری از بین افراد متدین به دین مبین اسلام، با ایمان، امین، مورد وثوق، متخصص و باتجربه مرتبط در امور هوانوردی کشور به پیشنهاد وزیر راه و شهرسازی و تصویب هیات وزیران برای مدت حداکثر سه سال منصوب می‌شود و انتصاب مجدد وی بلامانع است. ماده ۶
- رئیس سازمان کلیه وظایف و اختیارات اداره سازمان از جمله موارد زیر را بر عهده دارد: ۱
- انجام وظایف مندرج در قانون هواپیمایی کشوری. ۲
- تهیه بودجه سالانه سازمان و ارائه به وزیر راه و شهرسازی جهت طی مراحل تصویب. ۳
- ارائه گزارش عملکرد سالانه و عملکرد مالی سازمان به وزیر راه و شهرسازی و سایر مراجع ذی ربط. ۴
- تدوین و پیشنهاد آیین‌نامه‌های اجرایی موضوع ماده (۲۲) قانون هواپیمایی کشوری به وزیر راه و شهرسازی جهت تصویب در هیات وزیران. ۵
- اتخاذ تصمیم درباره صلح یا ارجاع دعاوی به داوری با رعایت اصل (۱۳۹) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران. ۶
- اتخاذ تصمیم در مورد خرید خدمات فنی و مهندسی و هرگونه خدمات مشاوره از اشخاص حقیقی و حقوقی داخلی و خارجی و انجام معاملات و عقد قراردادهای مورد نیاز سازمان با رعایت سیاست‌های کلی نظام و قوانین و مقررات مربوط و در چهارچوب این اساسنامه و آیین‌نامه‌های مالی و معاملاتی مصوب. ۷
- پیشنهاد اصلاح این اساسنامه به وزیر راه و شهرسازی جهت طی مراحل تصویب در هیات وزیران. ۸
- تدوین و پیشنهاد آیین‌نامه‌های اداری، استخدامی، مالی و معاملاتی سازمان به وزیر راه و شهرسازی جهت تصویب در هیات وزیران. ۹
- امضای اسناد و افتتاح حساب در بانک‌ها و صدور اجازه پرداخت هزینه در حدود بودجه مصوب. ۱۰
- اجرای آیین‌نامه‌های سازمان و انجام اقدامات لازم برای حسن اداره امور در چهارچوب قوانین و مقررات و دستورالعمل‌های مربوط. ۱۱
- اتخاذ تصمیم نسبت به جذب، استخدام، نصب، عزل و ارتقای کارکنان و مدیران سازمان، برنامه‌های آموزشی مورد نیاز آنها، تعیین حقوق، مزایا و دستمزد، پاداش، تشویق و تنبیه آنها و پرداخت‌های رفاهی در چهارچوب آیین‌نامه‌های مالی، اداری و استخدامی سازمان و با تایید سازمان اداری و استخدامی کشور. ۱۲
- پیشنهاد ساختار سازمانی و تشکیلات تفصیلی و تعداد پست‌های سازمانی در چهارچوب آیین‌نامه اداری و استخدامی مصوب، به مراجع ذی ربط. ۱۳
- ابلاغ شرح وظایف واحدهای زیرمجموعه در چهارچوب آیین‌نامه اداری و استخدامی سازمان. ۱۴
- تصویب دستورالعمل‌های داخلی سازمان و دستورالعمل‌های هوانوردی و روش‌های اجرایی آنها در چهارچوب قوانین، مقررات، مفاد این اساسنامه و آیین‌نامه‌های مربوط و ابلاغ آنها. ۱۵
- پیشنهاد اصلاح تعرفه‌های خدمات سازمان به مراجع ذی ربط برای تصویب. ۱۶
- انجام سایر وظایفی که در چهارچوب قوانین و مقررات به سازمان واگذار شده یا می‌شود. تبصره ۱
- رئیس سازمان می‌تواند بخشی از اختیارات خود، به استثنای بندهای (۲)، (۳)، (۴)، (۵)، (۷)، (۸)، (۱۲)، (۱۳)، (۱۴) و (۱۵) را به هر یک از معاونان، مدیران یا کارکنان سازمان که دارای شرایط مندرج در ماده (۵) این اساسنامه هستند، به تشخیص و مسئولیت خود تفویض کند. تبصره ۲
- رئیس سازمان، ریاست کمیته امنیت و حفاظت صنعت هوانوردی کشور موضوع مصوبه شماره (۵۲۹) شورای عالی امنیت ملی را بر عهده دارد. ماده ۷
- اعتبارات سازمان (هزینه و سرمایه ای) همه ساله به استناد بند (۲) ماده (۵۳) قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور از محل درآمدهای اختصاصی، تعرفه‌های مصوب شورای عالی هواپیمایی کشوری و آیین‌نامه اجرایی ماده (۶۳) قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین موضوع تصویب‌نامه شماره ۸۰۶۸۹ /ت۳۵۶۳۲ ه- مورخ ۱۳۹۱/۴/۲۷ با اصلاحات بعدی، کمک‌ها و سایر درآمدهایی که با رعایت مواد (۳۸) و (۳۹) قانون محاسبات عمومی کشور مصوب ۱۳۶۶ وصول می‌شود، بر اساس قوانین بودجه سنواتی پیش‌بینی و هزینه‌های سازمان از محل اعتبارات مذکور پرداخت می‌شود. ماده ۸
- صد درصد (۱۰۰ %) درآمدهای اختصاصی سازمان مطابق ماده (۳۹) قانون محاسبات عمومی کشور به حساب سازمان نزد خزانه داری کل کشور واریز و در سقف بودجه مصوب توسط خزانه در اختیار سازمان قرار می‌گیرد و تعهد و هزینه کرد آن تابع آیین‌نامه‌های اداری، استخدامی، مالی و معاملاتی سازمان خواهد بود. ماده ۹
- کلیه عملیات حسابداری و امور مالی سازمان مطابق استانداردهای حسابداری و کلیه معاملات اعم از خرید خدمات، انجام امور پیمانکاری، مناقصات، مزایده‌ها و فراخوان‌ها بر اساس آیین‌نامه مالی و معاملاتی سازمان انجام می‌شود. این اساسنامه به موجب نامه شماره ۳۸۰۹۹ /۱۰۲ مورخ ۱۴۰۲/۵/۲۵ شورای نگهبان تایید شده است. محمد مخبر معاون اول رئیس جمهور