آیین‌نامه اجرای آزمایشی ارزشیابی توصیفی دوره ابتدایی
ماده واحده شورای عالی آموزش و پرورش مقرر می‌دارد آیین‌نامه ارزشیابی پیشرفت تحصیلی و تربیتی دوره ابتدایی (ارزشیابی توصیفی) که به شرح پیوست به تایید کمیسیون اساسنامه‌ها و مقررات تحصیلی رسیده است از سال تحصیلی ۱۳۸۹-۱۳۸۸ به مدت سه سال تحصیلی به صورت آزمایشی اجرا شود. اتخاذ تصمیم نهایی برای اجرای قطعی، منوط به ارائه گزارش ارزشیابی از آیین‌نامه مذکور خواهد بود. موضوع: اجرای آزمایشی آیین‌نامه ارزشیابی پیشرفت تحصیلی و تربیتی دوره ابتدایی (ارزشیابی توصیفی) در هفتصد و نود و سومین جلسه شورای عالی آموزش و پرورش مورخ ۱۳۸۸/۵/۲۰ به تصویب رسید. دبیر شورا - مهدی نوید رئیس جلسه - علیرضا علی احمدی اجرای آزمایشی آیین‌نامه ارزشیابی پیشرفت تحصیلی و تربیتی دوره ابتدایی (ارزشیابی توصیفی) مورد تایید است. رئیس جمهور و رئیس شورای عالی آموزش و پرورش - محمود احمدی نژاد آیین‌نامه ارزشیابی پیشرفت تحصیلی و تربیتی دوره ابتدایی (مورد تایید کمیسیون اساسنامه‌ها و مقررات تحصیلی شورای عالی آموزش و پرورش) مقدمه در اجرای مصوبه هفتصد و شصت و نهمین جلسه شورای عالی آموزش و پرورش مورخ ۱۳۸۷/۴/۱۸ آیین‌نامه ارزشیابی پیشرفت تحصیلی و تربیتی دوره ابتدایی به شرح زیر می‌باشد: ماده ۱
- اهداف ارزشیابی تحصیلی - تربیتی در دوره ابتدایی با توجه به اهداف دوره و اصول حاکم بر ارزشیابی پیشرفت تحصیلی (مصوب جلسه ۷۱۳ شورای عالی آموزش و پرورش مورخ ۱۳۸۳/۷/۲۱) از طریق جمع‌آوری، طبقه بندی، تحلیل و تفسیر اطلاعات برای تشریح وضعیت تلاش، پیشرفت و عملکرد تحصیلی دانش آموزان در کلاس، مدرسه و خارج از آن (نظام مکمل و فوق برنامه) با اهداف زیر انجام می‌گیرد: ۱-۲- اصلاح، بهبود و ارتقاء فرایند یاددهی - یادگیری در کلاس، مدرسه، مراکز مکمل مدرسه و خارج از آن به ویژه از طریق افزایش تعامل موثر و سازنده بین معلم و دانش آموز. ۲-۲- شناسایی و پرورش استعدادها، توانایی‌ها و علایق دانش آموزان با تکیه بر استعدادهای برتر هر یک از آنان. ۳-۲- توجه و کمک به رشد متعادل و همه جانبه شخصیت دانش آموزان ۴-۲- آگاه ساختن دانش آموز و اولیاء وی از فرایند پیشرفت تحصیلی - تربیتی و جلب مشارکت آنان در بهبود عملکرد دانش آموز. ۵-۲- ایجاد زمینه مناسب به منظور تقویت انگیزه یادگیری و پرورش استعدادهای برتر دانش آموزن از جمله خلاقیت و نوآوری و ایجاد مهارت خود ارزیابی در دانش آموزان. ۶-۲- تصمیم‌گیری در مورد ارتقاء دانش آموزان به پایه بالاتر با حصول اطمینان از میزان تحقق اهداف آموزشی - تربیتی در چارچوب مقررات مربوط. ۷-۲- تتولید اطلاعات برای ارزیابی، اصلاح و تقویت برنامه‌ها و ورزشهای آموزشی - تربیتی. ماده ۲
- ارزشیابی پیشرفت تحصیلی - تربیتی در دوره ابتدایی به صورت تکوینی در طول سال تحصیلی بر اساس اهداف برنامه درسی هر پایه انجام می‌پذیرد. در این ارزشیابی معلم و مربی با استفاده از ابزارهای مختلف از جمله آزمون‌های عملکردی، کار پوشه، مشاهدات، درس پژوهی [پژوهشی] و پروژه، اطلاعات لازم را ر زمینه فعالیتهای داخل و خارج از کلاس و مدرسه و مراکز مکمل مدرسه از دانش آموزان اعم از فردی یا گروهی جمع‌آوری می‌کند تا بازخورد به موقع و مناسب را به ایشان ارائه نماید. ماده ۳
- گزارش نتایج ارزشیابی پیشرفت تحصیلی - تربیتی دانش آموزان در طول سال تحصیلی و در هر زمان قابل ارائه می‌باشد لیکن برای اطمینان بیشتر به صورت رسمی و مکتوب در نوبت‌های زیر ارائه می‌شود: الف) نوبت اول در دی ماه (شامل نتایج ارزشیابی‌های پیشرفت تحصیلی - تربیتی مهر ماه تا پایان دی ماه) ب) نوبت دوم در خرداد ماه (شامل نتایج ارزشیابی‌های پیشرفت تحصیلی - تربیتی مهر ماه تا پایان خرداد ماه) ج) ارائه گزارش پیشرفت تحصیلی و تربیتی دانش آموزانی که در درس یا دروسی در خرداد ماه نیاز به آموزش و تلاش بیشتر دارند (لغایت ۱۵ شهریور). تبصره علاوه بر موارد فوق، مدیر مدرسه و معلم در طول هر نوبت، حداقل دو بار دیگر اولیاء دانش آموز را از روند پیشرفت تحصیلی - تربیتی وی به نحو مقتضی مطلع می‌نمایند. ماده ۴
- وضعیت آموزشی و تربتی دانش آموز در هر درس بر اساس ارزشیابی‌های به عمل آمده در طول هر نوبت با توجه به اهداف آن درس در حیطه‌های شناختی، عاطفی و مهارتی طبق مقیاس زیر مشخص و گزارش می‌شود: نوبت اول نوبت دوم نوبت شهریور خیلی خوب خیلی خوب خیلی خوب خوب خوب خوب قابل قبول قابل قبول قابل قبول نیاز به آموزش و تلاش بیشتر نیاز به آموزش و تلاش بیشتر نیاز به آموزش و تلاش مجدد ماده ۵
- دانش آموزی در خرداد ماه شرایط ارتقا به پایه بالاتر را دارد که در نوبت دوم در کلیه دروس حداقل سطح قابل قبول را کسب کرده باشد. تبصره سطح قابل قبول، حصول اطمینان معلم یا مربی از دستیابی دانش آموز به اهداف اساسی دروس می‌باشد. ماده ۶
- دانش آموزی که در خرداد ماه شرایط ارتقا به پایه بالاتر را کسب نکند، تا ۱۵ شهریور فرصت دارد با شرکت در کلاس‌های جبرانی و یا انجام فعالیتهای پیشنهادی معلم یا مربی در قالب پروژه نسبت به جبران ضعف‌های خود اقدام نماید. معلم یا مربی با بررسی عملکرد دانش آموز در کلاس‌های جبرانی یا فعالیتهای انجام شده توسط وی و یا انجام آزمون (آزمون‌های مناسب عملکردی) نتیجه ارزشیابی وی را اعلام می‌نماید. ماده ۷
- دانش آموزی درشهریور ماه شرایط ارتقا به پایه بالاتر را دارد که در کلیه دروس حداقل سطح قابل قبول را کسب کرده باشد. تبصره ۱
- دانش آموزی که در پایان نوبت شهریورماه حداکثر از دو درس به سطح قابل قبول نرسد، می‌تواند به پایه بالاتر ارتقا یابد. تبصره ۲
- در مورد دانش آموزی که در بیش از دو درس سطح قابل قبول کسب نکرده باشد، پرونده دانش آموز جهت تعیین تکلیف در اختیار شورای مدرسه قرار می‌گیرد. موضوع در شورای مدرسه با حضور والدین و معلم مربوط مطرح و در صورت موافقت اکثریت اعضا، دانش آموز به پایه بالاتر ارتقا می‌یابد. معلم می‌بایست مدارک و مستندات لازم برای اتخاذ تصمیم در مورد ارتقای دانش آموز را به شورای مدرسه ارائه دهد. تبصره ۳
- ارتقای دانش آموز با استفاده از مفاد تبصره ۲ ماده ۷ در طول دوره ابتدایی حداکثر ۲ بار و به صورت غیر متوالی مجاز است. ماده ۸
- وضعیت آموزشی - تربیتی دانش آموزی که در حین سال تحصیلی با رعایت مقررات از مدرسه ای به مدرسه ای دیگر منتقل می‌شود، توسط معلم یا مربی مدرسه مقصد، با استفاده از مستندات و ارزشیابی‌های معلم یا مربی مبدا (گزارش نوبت اول، توصیه‌ها و...) تعیین می‌شود. ماده ۹
- ارائه گزارش ارزشیابی آموزشی - تربیتی دانش آموزان، در نوبت‌های اول، دوم و شهریور ماه باید به وسیله معلم یا مربی در نمون [نمونه] برگ مربوط بدون قلم خوردگی، ثبت و امضا شده، حداکثر تا ۵ روز پس از پایان دوره ارزشیابی هر نوبت به دفتر مدرسه ارائه شود. تبصره چنانچه معلم یا مربی مربوطه، در پایان هر نوبت (به هر دلیل) نتایج ارزشیابی دانش آموزان را ارائه ندهد، مدیر مدرسه ضمن گزارش به مدیریت آموزش و پرورش اداره متبوع باید به تشخیص خود مدارک و اطلاعات مربوط به ارزشیابی دانش آموزان را برای اعلام نتیجه نهایی در اختیار یکی از معلمان یا مربیان واجد شرایط قرار دهد. ماده ۱۰
- مدیر مدرسه موظف است با همکاری معلمان و مربیان حداکثر تا ۱۰ روز پس از هر نوبت ارزشیابی، گزارش نتایج آن را به صورت کتبی به اطلاع ولی دانش آموز برساند. تبصره
- نمون[نمونه] برگ گزارش پیشرفت تحصیلی - تربیتی دانش آموزان با نیازهای ویژه، توسط سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور تهیه و پس از تایید معاون آموزش و نوآوری به استان‌ها ابلاغ خواهد شد. ماده ۱۱
- مهلت اعتراض به گزارش ارزشیابی، حداکثر یک هفته پس از اعلام گزارش خواهد بود. مدیر مدرسه اعتراض دانش آموز یا ولی وی را در اختیار معلم یا مربی مربوطه قرار می‌دهد و ایشان با بررسی مجدد و با نظارت مدیر مدرسه و در صورت نیاز طرح در شورای مدرسه، نتیجه نهایی را حداکثر ظرف مدت ۳ روز اعلام می‌نماید. ماده ۱۲
- نتایج ارزشیابی حداکثر یک ماه پس از خاتمه هر نوبت در دفتر ثبت ارزشیابی پیشرفت تحصیلی - تربیتی ثبت و پس از پایان سال تحصیلی، توسط مدیر مدرسه امضا و مهر و توسط نماینده اداره آموزش و پرورش مسدود می‌شود. ماده ۱۳
- ارزشیابی دانش آموزانی که دارای نقص عضو و یا مشکلات ویژه یادگیری هستند، متناسب با ویژگی‌های ایشان انجام می‌پذیرد. ماده ۱۴
- ارزشیابی از تعلیمات دینی دانش آموزان سایر مذاهب اسلامی و اقلیت‌های دینی مصّرح در قانون اساسی، برابر شیوه‌نامه‌های وزارت آموزش و پرورش و از تعلیمات دینی خاص آنها صورت می‌پذیرد و نتیجه آن مطابق ماده ۴ گزارش می‌شود. تبصره در صورت تمایل این دانش آموز و ولی او، منعی برای شرکت وی در کلاس درس تعلیم و تربیت اسلامی (هدیه‌های آسمان) و ارزشیابی آن وجود ندارد. ماده ۱۵
- وضعیت تربیتی دانش آموز با توجه به حیطه‌های شناختی، عاطفی و مهارتی و بر اساس مواردی از جمله (رعایت آموزه‌های اخلاقی - احترام به ارزش‌های مذهبی - رعایت قوانین، مقررات و ضوابط - مشارکت در کار گروهی - مسئولیت پذیری در فعالیتهای جمعی- رعایت بهداشت فردی و اجتماعی - اشتیاق به صداقت و امانت داری - توجه به مطالعه و کتابخوانی) با نظر معلم و مربی و تایید مدیریت مدرسه (مدیر یا معاون) برابر ماده ۴ گزارش می‌شود. ماده ۱۶
- پایه تحصیلی دانش آموزی که به عللی مانند عدم دسترسی به مدرسه، بیماری و یا اقامت در خارج از کشور نتوانسته به موقع وارد مدرسه شود و یا وقفه ای در ادامه تحصیل او ایجاد شده یا مدارک تحصیلی وی در اثر حوادثی از قبیل سیل، زلزله و آتش سوزی از بین رفته است، همچنین دانش آموزی که مدارک قابل قبولی برای ارزشیابی ندارد، با رعایت حداقل سن متعارف ثبت نام و بررسی‌های انجام شده از سوی شورای معلمان، توسط شورای مدرسه تعیین می‌شود و در ستون ملاحظات دفتر آمار به رای شورای مدرسه استناد می‌شود. (سن متعارف در دوره ابتدایی برای پایه‌های اول تا پنجم به ترتیب ۶ و ۷ و ۸ و ۹ و ۱۰ سال تمام می‌باشد.) ماده ۱۷
- با توجه به اینکه در ارزشیابی جدید حضور فعال و مستمر دانش آموز ضروری است، گزارش پیشرفت تحصیلی برای دانش آموزانی ارائه می‌شود که حداقل ۸۰ درصدی روزهای آموزشی را در مدرسه حضور داشته باشند. در صورتی که دانش آموزی با عذر موجه، کمتر از این میزان در مدرسه حضور داشته باشد، آن سال برای وی وقفه تحصیلی و در صورت غیر موجه بودن غیبت، برای وی ترک تحصیل محسوب می‌شود. تبصره ۱
- تشخیص موجه و غیر موجه بودن غیبت به عهده شورای مدرسه می‌باشد. تبصره ۲
- در مورد دانش آموزانی که یک یا چند سال وقفه تحصیلی داشته باشند، یک سال به سقف سنی مجاز تحصیل آنها اضافه می‌شود. ماده ۱۸
- قبول شدگان ساعی و برجسته پایه‌های دوم و سوم ابتدایی با رعایت شرایط ذیل و تقاضای کتبی ولی خود می‌توانند مطابق ماده ۶ در ارزشیابی شهریورماه پایه بالاتر شرکت نموده و در صورت کسب سطح پیشرفت «خیلی خوب» در کلیه دروس به صورت جهشی به آن پایه ارتقا یابند. الف) از کلیه دروس آن پایه و پایه (های) قبل، سطح پیشرفت «خیلی خوب» را کسب نموده باشند. ب) آموزش و پرورش استثنایی صلاحیت‌های هوشی و روانی دانش آموز را به این منظور تایید نماید. تبصره ۱
- دانش آموزان موضوع این ماده از ارزشیابی دروس تربیت بدنی و وضعیت تربیتی معاف می‌باشند. تبصره ۲
- استفاده از این ماده صرفاً یک بار در طول دوره ابتدایی و برای ی پایه مجاز می‌باشد. تبصره ۳
- گزارش پیشرفت تحصیلی دانش آموزانی که با استفاده از مفاد این ماده قبول می‌شوند در نوبت شهریور ماه ارائه شده و در دفتر امتحانات با ذکر استناد به مفاد این ماده ثبت و مهر و امضا می‌شود. ماده ۱۹
- در دوره ابتدایی، ارزشیابی از داوطلبان آزاد صرفاً در پایه پنجم ابتدایی و با داشتن شرط سنی حداقل ۱۴ سال تمام انجام می‌شود. این ارزشیابی در کلیه مواد درسی صرفاً به صورت پایانی و از تمام محتوای کتب درسی به شرح جدول ذیل به عمل می‌آید و نتیجه آن مطابق ماده ۴ گزارش می‌شود. برای درس تربیت بدنی و وضعیت تربیتی داوطلبان آزاد رتبه ای منظور نخواهد شد. ردیف نام درس نوع امتحان ۱ قرآن شفاهی ۲ هدیه‌های آسمانی کتبی ۳ انشاء فارسی کتبی ۴ املاء فارسی کتبی ۵ قرائت فارسی (خواندن، درک مطلب و دستور زبان فارسی) شفاهی ۶ مطالعات اجتماعی
۷ تاریخ و تعلیماتی مدنی کتبی ۸ جغرافیا کتبی ۹ ریاضیات کتبی ۱۰ علوم تجربی کتبی ۱۱ هنر کتبی ماده ۲۰
- مواد و تبصره‌هایی از این آیین‌نامه - که ناظر بر تحصیلات ضمن سال تحصیلی دانش آموزان است - شامل داوطلبان آزاد نخواهد شد. ماده ۲۱
- نمونه اسناد و مدارک تحصیلی دانش آموزان توسط معاونت آموزش و نوآوری تهیه و با تایید وزیر آموزش و پرورش ابلاغ می‌شود. ماده ۲۲
- نظارت بر حسن اجرای این آیین‌نامه و دستورالعمل‌های آن در داخل و خارج کشور به عهده وزارت آموزش و پرورش خواهد بود. ماده ۲۳
- وزارت آموزش و پرورش موظف است گزارش ارزشیابی این آیین‌نامه را سه سال پس از اجرای آن به شورای عالی ارائه نماید. ماده ۲۴
- این آیین‌نامه در جلسات کمیسیون اساسنامه‌ها و مقررات تحصیلی شورای عالی آموزش و پرورش بررسی و به تایید رسید و با تصویب آن کلیه مصوبات قبلی مغایر، برای مدارس مجری این طرح لغو می‌شود. پیوست ۱ اصول حاکم بر ارزشیابی پیشرفت تحصیلی به منظور نظام بخشی به فعالیتهای ارزشیابی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان و با توجه به رویکردها و نگرش‌های نوین در تعلیم و تربیت، اصول زیر تحت عنوان «اصول حاکم بر ارزشیابی پیشرفت تحصیلی» تعیین می‌شود: ۱
- جدایی ناپذیری ارزشیابی از فرایند یاددهی - یادگیری ارزشیابی دانش آموزان باید به عنوان بخش جدایی ناپذیر فرآیند یاددهی - یادگیری و نه به عنوان نقطه پایانی آن تلقی شود. ۲
- استفاده از نتایج ارزشیابی در بهبود فرایند یاددهی - یادگیری و اصلاح برنامه‌ها و روشها هدف غایی ارزشیابی، اصلاح و بهبود فرآیند یاددهی - یادگیری است و نتایج ارزشیابی‌ها باید در اصلاح برنامه‌ها و روشها مورد استفاده قرار گیرد. ۳
- هماهنگی میان هدف‌ها، محتوا و روش‌های یاددگیری - یادگیری مربوط به هر درس مورد توجه قرار گیرد. ۴
- توجه به رشد همه جانبه دانش آموزان ۵
- در ارزشیابی باید به جنبه‌های مختلف رشد بدنی، عقلی، عاطفی، اجتماعی، اخلاقی و حرکتی دانش آموزان توجه شود. ۶
- توجه همه جانبه به دانش‌ها، نگرش‌ها و مهارتها در ارزشیابی، متناسب با محتوای آموزش و پرورش باید به حیطه دانش‌ها، نگرش‌ها و مهارت‌های دانش آموزان توجه شود. ۷
- توجه به ارزشیابی دانش آموز از یادگیری‌های خود (خودارزشیابی) در ارزشیابی باید شرایطی فراهم شود که دانش آموز نیز بتواند از یادگیریها و عملکردهای خود و دیگر دانش آموزان ارزشیابی کند. ۸
- ارزشیابی از فعالیتهای گروهی در نظام ارزشیابی، علاوه بر ارزشیابی فردی، باید ازفعالیتهای گروهی نیز ارزشیابی به عمل آید. ۹
- توجه به فرآیندهای فکری منتهی به تولید پاسخ در ارزشیابی باید علاوه بر پاسخ نهایی، به فرآیندی که منجر به تولید پاسخ شده است توجه کرد. ۱۰
- تاکید بر نوآوری و خلاقیت» در ارزشیابی باید با تاکید بر روش حل مساله، زمینه رشد و شکوفایی دانش آموزان را فراهم کرد. ۱۱
- تنوع روشها و ابزارهای اندازه گیری و سنجش پیشرفت تحصیلی با توجه به اهداف، ماهیت و نوع موارد ارزشیابی، از انواع مختلف روشها و ابزارهای ارزشیابی (مانند پرسشهای شفاهی، آزمون‌های عملی، انواع پرسشهای عینی و انشایی، روش‌های مشاهده رفتار، پوشه‌های مجموعه کار، ارایه مقالات و طرح‌ها، گزارش مربوط به فعالیتهای تحقیقاتی، ارزشیابی عملکردی، ارزشیابی مستمر، انواع دست ساخته‌ها، روش خود سنجی و...) استفاده می‌شود. ۱۲
- استفاده از انواع ارزشیابی در فرآیند یاددهی - یادگیری لازم است با توجه به هدف‌ها، محتوا و روش‌های تدریس از انواع ارزشیابی‌ها (از قبیل تشخیصی، تکوینی، مجموعی، هنجار مرجع، هدف مرجع، درونی، بیرونی، ملی و...) استفاده شود. ۱۳
- استقلال مدرسه و معلم در فرایند ارزشیابی در فرایند ارزشیابی باید استقلال مدرسه و معلم در چهارچوب سیاستهای کلی آموزش و پرورش حفظ شود. ۱۴
- اصل رعایت قواعد اخلاقی و انسانی در ارزشیابی به موجب این اصل، ارزشیابی باید به گونه ای ساماندهی و اجرا شود که موجب خدشه دار شدن حقوق، تعاملات انسانی، اعتماد به نفس و اجرا شود که موجب خدشه دار شدن حقوق، تعاملات انسانی، اعتماد به نفس و سلامت روانی دانش آموز یا معلم نگردد. ۱۵
- اصل توجه به تفاوت‌های فردی در انجام ارزشیابی پیشرفت تحصیلی می‌بایست به تفاوت‌های فردی دانش آموزان توجه شود. ۱۶
- ضرورت هماهنگی در تحقق اصول ارزشیابی در به کارگیری اصول فوق الذکر باید میان سازمان‌ها، مراکز، ادارات، واحدها و سایر بخش‌های مسئول ارزشیابی در مورد روشها، ابزارها، معیار‌ها و برنامه‌های اندازه گیری و سنجش پیشرفت تحصیلی دانش آموزان، تعهد و هماهنگی کامل وجود داشته باشد. پیوست ۲ تعاریف ارزشیابی: به فرآیند نظامدار برای جمع‌آوری، تحلیل و تفسیر اطلاعات به منظور تعیین میزان تحقق اهداف مورد نظر، بر اساس ملاک‌ها و معیارهای مشخص شده، اطلاق می‌شود. ارزشیابی پیشرفت تحصیلی: فرایند منظم جمع‌آوری اطلاعات به منظور بررسی، داوری و قضاوت در مورد تلاش‌های یادگیری دانش آموزان و فعالیتهای معلم در دستیابی به اهداف آموزشی و پرورشی بر اساس ملاک‌های معین است. ارزشیابی توصیفی: شیوه ای از ارزشیابی تحصیلی - تربیتی است که اطلاعات لازم، معتبر و مستند برای شناخت دقیق و همه جابنه فراگیران در ابعاد مختلف یادگیری، با استفاده از ابزارها و روش‌های مناسب مانند کار پوشه، آزمون‌ها (با تاکید بر آموزن‌های عملکردی) و مشاهدات در طول فرایند یاددهی - یادگیری به دست می‌آید؛ تا براساس آن بازخوردهای کیفی مورد نیاز برای کمک به یادگیری و یاددهی بهتر در فضای روانی و عاطفی مطلوب برای دانش آموز، معلم و اولیاء حاصل آید. ارزشیابی تکوینی: نوعی از ارزشیابی است که در طول فرایند یاددهی - یادگیری به طور پیوسته و مداوم برای شناسایی و تقویت قوت‌ها و شناسایی و رفع ضعف‌ها، موانع و مشکلات یادگیری فراگیران صورت می‌گیرد. ارزشیابی پایانی: به منظور تشخیص تحقق اهداف آموزشی - تربیتی در پایان نوبت و یا سال تحصیلی از طریق جمع بندی و تحلیل نتایجج ارزشیابی‌های تکوینی و سایر اطلاعات به دست آمده، صورت می‌پذیرد و نتایج آن به شکل توصیفی گزارش می‌شود. آزمون: ابزاری است برای اندازه گیری و سنجش آموخته‌های دانش آموزان در قالب سوالات کتبی، شفاهی و موقعیت‌های عملی. آزمون مداد - کاغذی: مجموعه سوالات کتبی است که توسط دانش آموزان به صورت نوشتاری پاسخ داده می‌شود. آزمون عملکردی: ابزاری است که به وسیله آن عملکرد، تلاش و فعالیتهای دانش آموز در موقعیت‌های عملی و قابل مشاهده سنجیده می‌شود. کار پوشه: مجموعه ای هدفمند از نمونه فعالیت‌ها و کارهای مختلف دانش آموز است که به منظور مستند کردن فرایند تلاش و پشرفت و موفقیت او در طول سال تحصیلی با مشارکت دانش آموز، معلم و اولیاء جمع‌آوری، طبقه بندی و مدیریت می‌شود. ثبت مشاهدات: روشی است برای ثبت و توصیف وقایع و رفتارهای قابل مشاهده دانش آموز، در حیطه‌های مختلف که اطلاعات مناسبی را برای شناخت دقیق تر دانش آموز در اختیار معلم و اولیاء قرار می‌دهد. بازخورد: فرآیندی است که در آن معلم، واکنش‌های خود را در قبال تلاش و عملکرد دانش آموز، با هدف راهنمایی، تشویق و کمک به وی و با هدف راهنمایی، تشویق و کمک به وی و با استفاده از روشها و ابزارهای مختلف (کلامی، غیر کلامی، مکتوب و...) ارایه می‌دهد. فرایند یادگیری: فعالیت‌ها و اقداماتی است که دانش آموز با راهنمایی و هدایت معلم برای دستیابی به اهداف آموزشی - تربیتی پیش‌بینی شده، انجام می‌دهد. گزارش پیشرفت تحصیلی - تربیتی: جمع بندی اطلاعات و نتایج ارزشیابی‌های تکوینی که در طول فرایند یاددهی - یادگیری با ابزارهای مناسب صورت گرفته و ارائه تصویری کلی از آموخته‌ها - مهارتها - توانایی‌ها و نگرش‌های دانش آموز به منظور تقویت نقاط قوت و رفع موانع یادگیری دانش آموز است. اهداف برنامه درسی: اهدافی است که توسط برنامه ریزان درسی برای دوره، پایه و عناوین درسی ابتدایی، پیش‌بینی شده و به تصویب شورای عالی آموزش و پرورش می‌رسد. وضعیت آموزشی - تربیتی: شرایط، موقعیت و جایگاه دانش آموز است که در فرایند یادگیری با توجه به مستندات جمع‌آوری شده در خصوص یادگیری و رفتار او تعیین می‌شود. فعالیتهای مکمل: فعالیت‌هایی است که معلم یا مربی به منظور غنای فرایند یاددهی - یادگیری - علاوه بر آنچه که در کتابهای درسی پیش‌بینی می‌شود - در نظر می‌گیرد تا فرصت‌های یادگیری بهتری را برای دانش آموز فراهم کند. درس پژوهی: پژوهش‌هایی است که دانش آموز در ارتباط با موضوعات درسی با هدایت و راهنمایی معلم یا مربی انجام می‌دهد. پروژه: مجموعه فعالیتهای هدفمندی است که معلم یا مربی برای تعمیق، تثبیت و کاربست یادگیری دانش آموز ب صورت فردی و گروهی تعیین می‌کند. کلاس‌های جبرانی: جلسات آموزشی اضافه بر ساعات درسی عادی دانش آموزان است که به منظور جبران ضعف‌های درسی آنها در چارچوب قوانین و مقررات شورای عالی، توسط مدرسه پیش‌بینی می‌شود. فوق برنامه: فعالیت‌ها و برنامه‌هایی هستند که در برنامه درسی یا جدول ساعات مدرسه منظور نشده‌اند ولی زیر نظر مدرسه یا در مراکز مکمل مدرسه زیر نظر منطقه یا ناحیه و به انتخاب دانش آموزان انجام می‌گیرند. مقیاس: یک مفهوم قراردادی است که براساس آن میزان عملکرد دانش آموزان در دستیابی به اهداف سنجیده و تعیین می‌شود.