آیین نامه کارآموزی و افزایش مهارت

شورای عالی کار در جلسه مورخ ۲۶ و ۲۷ دیماه ۱۳۳۹ آیین‌نامه کار آموزی و افزایش مهارت را به استناد ماده ۶۶ قانون کار مصوب ۲۶ اسفند ماه ۱۳۳۷ کمیسیون مشترک مجلس در ۲۷ ماده و ۳ تبصره به شرح زیر مصوب نمود: فصل اول کلیات ماده ۱

منظور از کار آموزی و افزایش مهارت تعلیم مبتدیان و توسعه معلومات فنی و حرفه ای کارگران با سابقه جهت ازدیاد بازده کار از لحاظ کیفیت و کمیت و استفاده بهتر از وسائلی که در اختیار آنها گذارده میشود میباشد. ماده ۲
برنامه‌های کار آموزی و افزایش مهارت باید به نحوی تنظیم و تدوین گردد که کارآموزان و کارگران بحرفه ایکه میاموزند و برموز رشته صنعت بخصوصی که برای آن تحت تعلیم قرار می‌گیرند آشنا شده و بتوانند موجبات پیشرفت کار و ترقیات خود را فراهم سازند. ماده ۳
برنامه کار آموزی و فزایش مهارت باید با توجه به نیازمندیهای رشته‌های مختلف فنی هر کارگاه تنظیم و بمورد اجرا گذارده شود. ماده ۴
وزارت کار به وسیله کارشناسان فن و ارباب حرف میزانها و قواعد مربوط ببرنامه‌های آموزش هر یک از حرف و صنایع در زمینه کارآموزی و توسعه مهارت تنظیم خواهد نمود و برای اجراء به اطلاع مسئولین مراکز آموزشی و کارفرمایان مربوطه خواهد رسانید. ماده ۵
تجدیدنظر در میزانها و قواعد آموزش باید به طریقی صورت گیرد که مناسب با ترقیات فنی و پیشرفت هر صنعت و حرفه ای باشد. اجراء برنامه‌های مزبور در کارگاهها یا مراکز آموزشی وابسته به کارفرمایان باید تدریجا انجام یافته بقسمی که متضمن وقفه کلی در عملیات تولیدی صنعت با حرفه مزبور نباشد این تجدیدنظر ممکن است مستقیماَ به وسیله اداره آموزش وزارت کار با بنا به پیشنهاد کارفرمایان صنعت و حرفه مربوطه و موافقت آن اداره انجام پذیرد. ماده ۶
به کار آموزان و کارگرانی که دوره آموزش مربوطه را طی میکنند در آخر مدت پس از آزمایش گواهینامه‌های داده میشود که در آن مدت کارآموزی و حرفه ای که آموخته و میتوانند انجام دهند قید خواهد گردد. ماده ۷
کلیه کارفرمایان بتشخیص وزارتکار باید منفرداَ و در صورت تمایل مشترک و به تدریج که از طرف وزارتکار بکارگاهها اعلام میشود وسائل آموزش کارگران خود را در کارگاه مربوطه و با خارج از آن و با توجه به مقررات این آیین‌نامه فراهم سازند. ماده ۸
در هر کارگاه یا مراکز آموزش وابسته و چند کارگاه بنا بتشخیص اداره آموزش وزارتکار یک یا چند نفر واجد صلاحیت از طریق کارفرمایان مربوطه تعیین خواهد شد تا امور مربوط بآموزش کارگاه یا مراکز آموزشی مربوطه تحت نظر آنها انجام گیرد. فصل دوم کار آموزی ماده ۹
هیچگونه کارآموزی در کارگاهی نمیتواند انجام پذیرد مگر آنکه قبلا کارفرما یا کارآموز قرارداد کارآموزی کتبی منعقد نموده باشد. ماده ۱۰
برای انجام کار آموزی در کارگاهها کا فرمایان مربوطه با توجه به ماده ۷ این آیین‌نامه موظفند مراتب زیر را در کارگاه خود رعایت و اجرا نمایند. الف) ایجاد کلاس جهت دروس نظری ب) فراهم ساختن وسائل لازم جهت کار آموزی عملی در قسمتهای مختلف کارگاه پ) تنظیم برنامه‌های نظری و عملی کارآموزی به نحویکه کارآموز در ظرف مدت مورد نظر برای منظوریکه کارآموزی مینماید آماده شده باشد این برنامه بایستی با میزانها و قواعدیکه از طرف اداره کل آموزش حرفه ای وزارتکار اعلام میشود منطبق بوده و قبلا به موافقت اداره مزبور برسد. ت) تهیه مربیان و معلمین صلاحیتدار برای کارآموزی نظری و عملی ث) فراهم نمودن کلیه وسائل لازم برای انجام کارآموزی به نحویکه هیچگونه وقفه ای در اجرای برنامه ایجاد نگردد. ماده ۱۱
در قرار داد کارآموزی موارد زیر بایستی صراحتاَ تعیین شود. الف) مدت کارآموزی ب) دوره آزمایشی کارآموز این دوره برای تشخیص استعداد و علاقه کارآموز برای فرا گرفتن یا تکمیل حرفه یا صنعت مورد نظر بوده و مدت آن در هر حال نباستی از سه ماه اول دوره کارآموزی تجاوز نماید. پ) میزان مزدی که کارآموز در دوره کارآموزی و پس از خاتمه دوره کارآموزی و شروع کار به عنوان کارگر دریافت خواهد نمود. ث) حداقل مدتیکه کارآموز بعد از انجام کارآموزی بایستی نزد کارفرما مشغول شود. ت) ایام تعطیل هفتگی - مرخصی سالیانه و تعطیلات رسمی کارآموزان به نحویکه از میزان مقرر در قانون کار جهت کارگران کمتر نباشد. تبصره
در قرار داد کارآموزی نباستی مزایائی کمتر از آنچه در قانون کار و قانون بیمه‌های اجتماعی مقرر شده منظور شود. ماده ۱۲
کارفرما موظف است پس از انعقاد قرار داد منتهی درظرف یکماه یک نسخه از آن را به اداره کار محل تسلیم نماید. ماده ۱۳
کارفرما مکلف است کلیه مقررات حفاظتی و بهداشتی را در قسمت هائی که کارآموزان به کار آموزی اشتغال می‌ورزند اجرا نماید. ماده ۱۴
امتحانات کارآموزی توسط مربیان و معلمین مربوط با نظارت نماینده اداره کار محل به عمل خواهد آمد و به کار آموزانی که از عهده انجام امتحان پایان کارآموزی برآیند گواهی نامه پایان کارآموزی از طرف وزارت کار اعطاء خواهد شد. ماده ۱۵
در مواردی که برنامه کارآموزی برای کارگران غیر شاغل اجرا میشود کارفرما موظف است در درجه اول برای تهیه کارآموز به اداره کاریابی محل مراجعه نماید. اداره مزبور مکلف است کارآموزان واجد شرایط را پس از آزمایش لازم به کارفرما معرفی نماید. فصل سوم
افزایش مهارت کارگران ماده ۱۶
کارفرمایان موظفند به منظور اجرای برنامه‌های مربوط به افزایش مهارت کارگران و بالا بردن سطح معلومات آنان با رعایت مواد ۷ و ۸ آییننامه در تنظیم برنامه‌های نظری و عملی و فراهم ساختن وسائل اجراء آن اقدامات لازم به عمل آورند. ماده ۱۷
اجرای برنامه‌های آموزشی به منظور افزایش مهارت کارگران با توجه بمقتضیات و امکانات هر حرفه یا صنعتی یکی از طریق زیر ممکن است صورت گیرد. الف) آموزش ضمن انجام کار ب) آموزش در محل کار ولی خارج از اوقات کار ج) آموزش در خارج از کارگاه (در ساعات کار و یا خارج از ساعات کار) در صورتی که برای امر آموزش مناسبتر و مفید تر تشخیص گردد. تبصره
اداره آموزش و وزارت کار اتخاذ هر یک از طرق فوق را به کار فرمایان مربوطه توصیه خواهد نمود. ماده ۱۸
مربیان افزایش مهارت توسط اداره آموزش وزاتکار و با معرفی کارفرما از بین کارگران کارگاههای مربوطه انتخاب میشوند. مربیان مزبور پس از طی دوره آموزش در مراکز آموزشی برای تعلیم کارگران بکارگاههای مزبور عودت داده خواهند شد. ماده ۱۹
مربیانی که برای تعلیم افزایش مهارت انتخاب میشوند باید دارای شرایط زیر باشند: الف - صلاحیت فنی و اطلاعات عمومی لازم. ب) تجربیات کافی برای تعلیم حرفه ج) صلاحیت تعلیم حرفه به بزرگسالان د) سن کمتر از ۲۵ سال نباشد. ماده ۲۰
اداره آموزش وزارت کار با توجه به ترقیات هر صنعت در مواقع لزوم در تجدید آموزش و تکمیل اطلاعات مربیانی که برای افزایش مهارت کارگران انتخاب میشوند اقدام لازم به عمل خواهد آورد. ماده ۲۱
ساعاتیکه کارگران بآموزش اشتغال دارند جزو ساعات کار با استفاده از مزد آنان محسوب خواهد گردید. ماده ۲۲
دستمزد مربیان مادام که در مراکز آموزشی مشغول تحصیل میباشند از طرف کارفرمای مربوطه پرداخت خواهد شد. ماده ۲۳
دستمزد یا حق التدریس مربیان کلاسهای آموزشی هر کارگاه یا مراکز آموزشی وابسته به کارفرمایان از طرف کارفرما یا کارفرمایان مربوطه پرداخت خواهد شد. ماده ۲۴
در پایان هر دوره آموزشی افزایش مهارت از کارگران کارآموز امتحان لازم به عمل خواهد آمد. کارگرانی که از عهده امتحانات مربوطه برآیند از لحاظ مزد مشمول مقررات مزد طبقه مربوطه خواهند بود. فصل چهارم
شورایعال و کمیته کارآموزی و افزایش مهارت ماده ۲۵
شورای عالی کار آموزی و افزایش مهارت در مرکز از افراد زیر: ۱ - معاون فنی وزارت کار ۲- معاون فنی وزارت فرهنگ ۳ - معاون فنی وزارت صنایع و معادن ۴ - مدیر کل آموزش وزارت کار ۵ - مدیر کل مشاغل و کاریابی ۶- یکنفر نماینده کارفرما و یکنفر نماینده کارگر به انتخاب شورای عالی کار تشکیل خواهد گردید. ماده ۲۶
در مراکزی که ادارات کار مستقل وجود دارد کمیته ای به نام کمیته هم آهنگی برنامه‌های کارآموزی و افزایش مهارت از رئیس اداره کار محل رئیس دفتر کاریابی, نماینده اداره فرهنگ نماینده اداره صنایع و معادن و نماینده سندیکاهای کارفرمائی و کارگری تشکیل خواهد شد ریاست این کمیته به عهده رئیس اداره کار خواهد بود. تبصره
در نقاطی که هنوز سندیکا تشکیل نشده نماینده مزبور از بین نمایندگان کارگران و کارفرمایان در شورای کارگاه و به اکثریت آراء همان نمایندگان انتخاب خواهند شد. ماده ۲۷ - الف) وظیفه شواریعالی کارآموزی و افزایش مهارت تصویب برناهه‌های آموزشی و تطبیق آنها با میزانها و قواعدی است که از طرف وزارتکار اعلام خواهد گردید. ب) وظیفه کمیته هم آهنگی نظارت در حسن اجرای برنامه‌های آموزشی بوده و همچنین نیازمندیهای حرف و صنایع موجود در هر استان و شهرستان را از نظر رشته‌های مختلف کارآموزی مورد بررسی قرار داده و نظریات خود را برای توجیه برنامه‌های آموزشی به وسیله اداره کل آموزش وزارت کار به اطلاع شورای عالی کارآموزی و افزایش مهارت خواهد رسانید.

منظور از کار آموزی و افزایش مهارت تعلیم مبتدیان و توسعه معلومات فنی و حرفه ای کارگران با سابقه جهت ازدیاد بازده کار از لحاظ کیفیت و کمیت و استفاده بهتر از وسائلی که در اختیار آنها گذارده میشود میباشد. ماده ۲
برنامه‌های کار آموزی و افزایش مهارت باید به نحوی تنظیم و تدوین گردد که کارآموزان و کارگران بحرفه ایکه میاموزند و برموز رشته صنعت بخصوصی که برای آن تحت تعلیم قرار می‌گیرند آشنا شده و بتوانند موجبات پیشرفت کار و ترقیات خود را فراهم سازند. ماده ۳
برنامه کار آموزی و فزایش مهارت باید با توجه به نیازمندیهای رشته‌های مختلف فنی هر کارگاه تنظیم و بمورد اجرا گذارده شود. ماده ۴
وزارت کار به وسیله کارشناسان فن و ارباب حرف میزانها و قواعد مربوط ببرنامه‌های آموزش هر یک از حرف و صنایع در زمینه کارآموزی و توسعه مهارت تنظیم خواهد نمود و برای اجراء به اطلاع مسئولین مراکز آموزشی و کارفرمایان مربوطه خواهد رسانید. ماده ۵
تجدیدنظر در میزانها و قواعد آموزش باید به طریقی صورت گیرد که مناسب با ترقیات فنی و پیشرفت هر صنعت و حرفه ای باشد. اجراء برنامه‌های مزبور در کارگاهها یا مراکز آموزشی وابسته به کارفرمایان باید تدریجا انجام یافته بقسمی که متضمن وقفه کلی در عملیات تولیدی صنعت با حرفه مزبور نباشد این تجدیدنظر ممکن است مستقیماَ به وسیله اداره آموزش وزارت کار با بنا به پیشنهاد کارفرمایان صنعت و حرفه مربوطه و موافقت آن اداره انجام پذیرد. ماده ۶
به کار آموزان و کارگرانی که دوره آموزش مربوطه را طی میکنند در آخر مدت پس از آزمایش گواهینامه‌های داده میشود که در آن مدت کارآموزی و حرفه ای که آموخته و میتوانند انجام دهند قید خواهد گردد. ماده ۷
کلیه کارفرمایان بتشخیص وزارتکار باید منفرداَ و در صورت تمایل مشترک و به تدریج که از طرف وزارتکار بکارگاهها اعلام میشود وسائل آموزش کارگران خود را در کارگاه مربوطه و با خارج از آن و با توجه به مقررات این آیین‌نامه فراهم سازند. ماده ۸
در هر کارگاه یا مراکز آموزش وابسته و چند کارگاه بنا بتشخیص اداره آموزش وزارتکار یک یا چند نفر واجد صلاحیت از طریق کارفرمایان مربوطه تعیین خواهد شد تا امور مربوط بآموزش کارگاه یا مراکز آموزشی مربوطه تحت نظر آنها انجام گیرد. فصل دوم کار آموزی ماده ۹
هیچگونه کارآموزی در کارگاهی نمیتواند انجام پذیرد مگر آنکه قبلا کارفرما یا کارآموز قرارداد کارآموزی کتبی منعقد نموده باشد. ماده ۱۰
برای انجام کار آموزی در کارگاهها کا فرمایان مربوطه با توجه به ماده ۷ این آیین‌نامه موظفند مراتب زیر را در کارگاه خود رعایت و اجرا نمایند. الف) ایجاد کلاس جهت دروس نظری ب) فراهم ساختن وسائل لازم جهت کار آموزی عملی در قسمتهای مختلف کارگاه پ) تنظیم برنامه‌های نظری و عملی کارآموزی به نحویکه کارآموز در ظرف مدت مورد نظر برای منظوریکه کارآموزی مینماید آماده شده باشد این برنامه بایستی با میزانها و قواعدیکه از طرف اداره کل آموزش حرفه ای وزارتکار اعلام میشود منطبق بوده و قبلا به موافقت اداره مزبور برسد. ت) تهیه مربیان و معلمین صلاحیتدار برای کارآموزی نظری و عملی ث) فراهم نمودن کلیه وسائل لازم برای انجام کارآموزی به نحویکه هیچگونه وقفه ای در اجرای برنامه ایجاد نگردد. ماده ۱۱
در قرار داد کارآموزی موارد زیر بایستی صراحتاَ تعیین شود. الف) مدت کارآموزی ب) دوره آزمایشی کارآموز این دوره برای تشخیص استعداد و علاقه کارآموز برای فرا گرفتن یا تکمیل حرفه یا صنعت مورد نظر بوده و مدت آن در هر حال نباستی از سه ماه اول دوره کارآموزی تجاوز نماید. پ) میزان مزدی که کارآموز در دوره کارآموزی و پس از خاتمه دوره کارآموزی و شروع کار به عنوان کارگر دریافت خواهد نمود. ث) حداقل مدتیکه کارآموز بعد از انجام کارآموزی بایستی نزد کارفرما مشغول شود. ت) ایام تعطیل هفتگی - مرخصی سالیانه و تعطیلات رسمی کارآموزان به نحویکه از میزان مقرر در قانون کار جهت کارگران کمتر نباشد. تبصره
در قرار داد کارآموزی نباستی مزایائی کمتر از آنچه در قانون کار و قانون بیمه‌های اجتماعی مقرر شده منظور شود. ماده ۱۲
کارفرما موظف است پس از انعقاد قرار داد منتهی درظرف یکماه یک نسخه از آن را به اداره کار محل تسلیم نماید. ماده ۱۳
کارفرما مکلف است کلیه مقررات حفاظتی و بهداشتی را در قسمت هائی که کارآموزان به کار آموزی اشتغال می‌ورزند اجرا نماید. ماده ۱۴
امتحانات کارآموزی توسط مربیان و معلمین مربوط با نظارت نماینده اداره کار محل به عمل خواهد آمد و به کار آموزانی که از عهده انجام امتحان پایان کارآموزی برآیند گواهی نامه پایان کارآموزی از طرف وزارت کار اعطاء خواهد شد. ماده ۱۵
در مواردی که برنامه کارآموزی برای کارگران غیر شاغل اجرا میشود کارفرما موظف است در درجه اول برای تهیه کارآموز به اداره کاریابی محل مراجعه نماید. اداره مزبور مکلف است کارآموزان واجد شرایط را پس از آزمایش لازم به کارفرما معرفی نماید. فصل سوم
افزایش مهارت کارگران ماده ۱۶
کارفرمایان موظفند به منظور اجرای برنامه‌های مربوط به افزایش مهارت کارگران و بالا بردن سطح معلومات آنان با رعایت مواد ۷ و ۸ آییننامه در تنظیم برنامه‌های نظری و عملی و فراهم ساختن وسائل اجراء آن اقدامات لازم به عمل آورند. ماده ۱۷
اجرای برنامه‌های آموزشی به منظور افزایش مهارت کارگران با توجه بمقتضیات و امکانات هر حرفه یا صنعتی یکی از طریق زیر ممکن است صورت گیرد. الف) آموزش ضمن انجام کار ب) آموزش در محل کار ولی خارج از اوقات کار ج) آموزش در خارج از کارگاه (در ساعات کار و یا خارج از ساعات کار) در صورتی که برای امر آموزش مناسبتر و مفید تر تشخیص گردد. تبصره
اداره آموزش و وزارت کار اتخاذ هر یک از طرق فوق را به کار فرمایان مربوطه توصیه خواهد نمود. ماده ۱۸
مربیان افزایش مهارت توسط اداره آموزش وزاتکار و با معرفی کارفرما از بین کارگران کارگاههای مربوطه انتخاب میشوند. مربیان مزبور پس از طی دوره آموزش در مراکز آموزشی برای تعلیم کارگران بکارگاههای مزبور عودت داده خواهند شد. ماده ۱۹
مربیانی که برای تعلیم افزایش مهارت انتخاب میشوند باید دارای شرایط زیر باشند: الف - صلاحیت فنی و اطلاعات عمومی لازم. ب) تجربیات کافی برای تعلیم حرفه ج) صلاحیت تعلیم حرفه به بزرگسالان د) سن کمتر از ۲۵ سال نباشد. ماده ۲۰
اداره آموزش وزارت کار با توجه به ترقیات هر صنعت در مواقع لزوم در تجدید آموزش و تکمیل اطلاعات مربیانی که برای افزایش مهارت کارگران انتخاب میشوند اقدام لازم به عمل خواهد آورد. ماده ۲۱
ساعاتیکه کارگران بآموزش اشتغال دارند جزو ساعات کار با استفاده از مزد آنان محسوب خواهد گردید. ماده ۲۲
دستمزد مربیان مادام که در مراکز آموزشی مشغول تحصیل میباشند از طرف کارفرمای مربوطه پرداخت خواهد شد. ماده ۲۳
دستمزد یا حق التدریس مربیان کلاسهای آموزشی هر کارگاه یا مراکز آموزشی وابسته به کارفرمایان از طرف کارفرما یا کارفرمایان مربوطه پرداخت خواهد شد. ماده ۲۴
در پایان هر دوره آموزشی افزایش مهارت از کارگران کارآموز امتحان لازم به عمل خواهد آمد. کارگرانی که از عهده امتحانات مربوطه برآیند از لحاظ مزد مشمول مقررات مزد طبقه مربوطه خواهند بود. فصل چهارم
شورایعال و کمیته کارآموزی و افزایش مهارت ماده ۲۵
شورای عالی کار آموزی و افزایش مهارت در مرکز از افراد زیر: ۱ - معاون فنی وزارت کار ۲- معاون فنی وزارت فرهنگ ۳ - معاون فنی وزارت صنایع و معادن ۴ - مدیر کل آموزش وزارت کار ۵ - مدیر کل مشاغل و کاریابی ۶- یکنفر نماینده کارفرما و یکنفر نماینده کارگر به انتخاب شورای عالی کار تشکیل خواهد گردید. ماده ۲۶
در مراکزی که ادارات کار مستقل وجود دارد کمیته ای به نام کمیته هم آهنگی برنامه‌های کارآموزی و افزایش مهارت از رئیس اداره کار محل رئیس دفتر کاریابی, نماینده اداره فرهنگ نماینده اداره صنایع و معادن و نماینده سندیکاهای کارفرمائی و کارگری تشکیل خواهد شد ریاست این کمیته به عهده رئیس اداره کار خواهد بود. تبصره
در نقاطی که هنوز سندیکا تشکیل نشده نماینده مزبور از بین نمایندگان کارگران و کارفرمایان در شورای کارگاه و به اکثریت آراء همان نمایندگان انتخاب خواهند شد. ماده ۲۷ - الف) وظیفه شواریعالی کارآموزی و افزایش مهارت تصویب برناهه‌های آموزشی و تطبیق آنها با میزانها و قواعدی است که از طرف وزارتکار اعلام خواهد گردید. ب) وظیفه کمیته هم آهنگی نظارت در حسن اجرای برنامه‌های آموزشی بوده و همچنین نیازمندیهای حرف و صنایع موجود در هر استان و شهرستان را از نظر رشته‌های مختلف کارآموزی مورد بررسی قرار داده و نظریات خود را برای توجیه برنامه‌های آموزشی به وسیله اداره کل آموزش وزارت کار به اطلاع شورای عالی کارآموزی و افزایش مهارت خواهد رسانید.