آییننامه مقررات بهداشتی
در اجرای ماده ۱۳ قانون مواد خوردنی- آشامیدنی- آرایشی و بهداشتی مصوب تیر ماه ۱۳۴۶ این آییننامه شامل ۴۴ ماده و ۱۱ تبصره را تصویب مینماید. فصل اول بهداشت فردی ماده ۱
- کلیه کارگران و اشخاصی که در اماکن عمومی و مراکز تهیه- توزیع نگهداری و فروش مواد غذائی انجام وظیفه می‌نمایند موظفند که کارت معاینه پزشکی در محل کار خود داشته باشند. تبصره ۱
- کارفرمایان موظف هستند که قبل از استخدام اشخاص کارت معاینه پزشکی آنانرا مطالبه و در محل کسب نگهداری نمایند. تبصره ۲
- کارت معاینه پزشکی منحصراً از طرف ادارات بهداری هر محل صادر خواهد شد. نوع و مدت اعتبار کارت فوق را که از یک سال تجاوز نخواهد کرد وزارت بهداری تعیین خواهد نمود. ماده ۲
- کارگران موظفند رعایت کامل بهداشت فردی مربوط بنظافت را نموده و بدستوهائی که از طرف دستگاههای مسئول وزارت بهداری داده میشود عمل نمایند. ماده ۳
- اشخاصی که در محل پخت و یا آشپزخانه کار میکنند باید ملبس بکلاه و روپوش سفید باشند سایر اشخاص مصرح در ماده ۱ باند برنگ روشن و تمیز باشد. ماده ۴
- صاحبان و متصدیان اماکن مشمول این آییننامه موظفند جایگاه محفوظ مناسبی به منظور حفظ لباس کارگران خود تهیه نمایند. ماده ۵
- هر کارگر موظف بداشتن صابون و حوله تمیز اختصاصی میباشد. ماده ۶
- کارگرانی که به نحوی از انحاء با طبخ و تهیه مواد غذائی سرو کار دارند در حین کار حق دریافت بهای کالای فروخته شده را شخصاً از مشتری نخواهند داشت. ماده ۷
- در اماکن مذکور در این آییننامه باید جعبه کمکهای اولیه در محل مناسبی نصب گردد. ماده ۸
- کارگران اماکنی که به موجب فصل دوم آییننامه ملزم بداشتن دوش آب سرد و گرم میباشد و یا با پخت سرو کار دارند موظفند هر روز قبل از شروع و بعد از خاتمه کار استحمام نمایند. فصل دوم وضع ساختمانی اماکن عمومی و مراکز تهیه و تولید- توزیع- نگهداری و فروش مواد غذائی ماده ۹
- کف باید شامل شرایط زیر باشد: الف- از جنس قابل شستشو باشد ب- صاف و بدون فرورفتگی و شکاف و جنس آن طوری باشد که در اثر تردد گرد و غبار ایجاد ننماید. پ- دارای شیب مناسب بطرف فاضل آب باشد. ت- مجهز بکف شوی سیفون دار (شتر گلو) باشد. ماده ۱۰
- دیوارها باید دارای شرایط ذیل باشند. الف- ساختمان دیوار و مصالح آن طوری باشد که از ورود جوندگان و حشرات جلوگیری به عمل آورد. ب- وضع دیوارها باند متناسب با احتیاجات و لوازم مربوط بنوع کار باشد. دیوارها باید صاف و بدون فرورفتگی و شکاف و درز و طاقچه باشد. ت- دیوارها باید برنگ روشن باشد. ماده ۱۱
- سقفها باید صاف و حتی الامکان مسطح بدون ترک خوردگی و شکاف و همیشه تمیز باشد. ماده ۱۲
- وضع درها و پنجره‌ها: الف- درها و پنجره‌ها باید بدون ترک خوردگی و شکستگی بوده و قابل شستشو باشد. ب- درها و پنجره‌ها باید طوری باشد که از ورود حشرات بداخل جلوگیری نماد. ماده ۱۳
- آب مصرفی باید مورد تایید مقامات بهداشتی باشد. ماده ۱۴
- دارای سیستم فاضل آب بهداشتی باشد ماده ۱۵
- وضع و تعداد مستراح و دستشوئی بهداشتی و متناسب باشد. ماده ۱۶
- برای کارگران باید دستشوئی و مستراح مجزا در محل مناسب و شرایط لازم ساخته شود. ماده ۱۷
- حمام باید دارای شرایط مندرج در مواد ۹-۱۰-۱۱-۱۲-۱۳-۱۴- این آییننامه باشد. ماده ۱۸
- دستگاه سوخت و نوع مواد سوختنی باید طوری باشد که حتی الامکان احتراق به صورت کامل انجام گیرد. ماده ۱۹
- محل شستشو و نگهداری ظروف باید در مجاور محل پخت و مجزا و مستقل از آن باشد. ظروف کثیف از یک در یا دریچه باین محل وارد و ظروف تمیز از دریچه جداگانه وارد آشپزخانه و سالن شود. ماده ۲۰
- ظروف باید در ظرفشوئی سه مرحله ای (شستشو ضد عفونی آبکشی یا توسط دستگاههای اتوماتیک شسته شود. تبصره ۱
- تعداد و ظرفیت هر ظرفشوئی باید متناسب با تعداد ظروف باشد. تبصره ۲
- ظروف باید باوسیله تمیز و عاری از آلودگی خشک گردد. ماده ۲۱
- قفسه و ویترین و گنجه‌ها باید تمیز و عاری از گرد و غبار و مجهز بدرو شیشه باشد. تبصره ۱
- قفسه و ویترین و گنجه‌ها باید قابل نظافت باشد. تبصره ۲
- فاصله کف آنها از زمین از بیست سانتیمتر کمتر نباشد. ماده ۲۲
- پیشخوان و میز کار باید سالم و روکش آن از جنس قابل شستشو باشد. ماده ۲۳
- سبزی و میوه که در اماکن عمومی به صورت خام در اختیار مشتریان گذارده میشود باید در محل مخصوص شسته و یا محلول گندزدائی ضد عفونی گردد و سپس با آب سالم و تمیز آبکش شود. ماده ۲۴
- انبار مواد غذائی باید قابل تمیز کردن بوده و وضع داخلی آن مطابق شرایط مواد ۹-۱۰-۱۱-۱۲-۲۱ این آییننامه باشد. تبصره ۱
- انبار مواد غذائی نباید مرطوب باشد. تبصره ۲
- انبار آرد و شکر و سایر مواد غذائی که ایجاب میکند دارای انبار اختصاصی باشد باید مطابق نقشه تصویب شده مقامات بهداشتی احداث شود. ماده ۲۵
- کلیه مواد غذائی فاسد شدنی باید در یخچال و یا در سردخانه متناسب نگهداری شود و همچنین در نگهداری آنها در یخچال زائد بر مدتی که معمولا غذا در یخچال فاسد نمیشود خودداری گردد. ماده ۲۶
- تهویه باید به نحوی صورت گیرد که همیشه هوای داخل اماکن سالم تازه و کافی و عاری از بو باشد. ماده ۲۷
- در فصل گرما حداکثر درجه حرارت داخل اماکن نباید بیشتر از ۳۰ درجه سانتیگراد باشد. ماده ۲۸
- نور طبیعی و یا مصنوعی باید طوری باشد که باعث ناراحتی چشم نگردد. ماده ۲۹
- برای جلوگیری از حریق و انفجار و سایر خطرات احتمالی باید پیش بینی‌های لازم بشود. ماده ۳۰
- زباله دان درپوش دار زنگ نزن قابل حمل تبعداد کافی موجود باشد. تبصره ۱
- زباله دان بزرگ درپوش دار زنگ نزن قابل حمل متناسب باحتیاجات روزانه در محل مناسبی جهت جمع‌آوری و تخلیه زباله‌ها گذاشته شود. تبصره ۲
- زباله دانها باید بعد از تخلیه شسته شود. ماده ۳۱
- پشه- مگس حشرات و جوندگان بهیچوجه نباید در داخل اماکن دیده شوند. ماده ۳۲
- نقشه ساختان‌های کلیه اماکن مضرح[مصرح] در آییننامه به منظور انطباق با موازین بهداشتی قبل از اجراء باید به تصویب مقامات مسئول برسد. ماده ۳۳
- اماکنی که اجازه قبول مسافر دارنده علاوه بر دعایت کلیه موارد بهداشتی باید واجد شرایط زیر باشند: الف- در هر اطاق تعداد تختخوابها باید طوری باشد که برای هر تخت شش متر مربع منظور شود. ب- تعداد دوش هر طبقه از ساختمان باید مساوی تعداد مستراحها باشد. پ- پله باید دارای حفاظ بوده و لغزنده نباشد ارتفاع پله حداکثر ۱۸ سانتیمتر و عرض آن حداقل ۳۰ سانتیمتر باشد. ماده ۳۴
- البسه (مانند حوله، ملحقه، پرده و امثال آنها) باید با دستگاههای اتوماتیک یا در رختشویخانه که مطابق نقشه استاندارد وزارت بهداری باشد شسته و خشک و اطو شود. ماده ۳۵
- ایجاد هر گونه حوض یا حوضچه یا پاشوی که در آن آب به صورت را کد باشد ممنوع است. فصل سوم وسائل و لوازم کار ماده ۳۶
- ظروف مورد استفاده باید دارای شرایط زیر باشد: ۱- ظروف شکستگی باید تمیز بدون ترک خوردگی و لب پریدگی باشد. ۲- وسائل و ظروف فلزی که برای تهیه و نگهداری و مصرف مواد غذائی به کار میرود باید سالم صاف بدون زنگ باشد. ۳- استفاده از ظروفی که به وسیله وزارت بهداری غیر مجاز شناخته و آگهی میشود ممنوع است. ۴- جدار داخلی ظروف مسی باید کاملا سفید کاری باشد. ۵- ظروف لعابی نباید دارای لب پریدگی باشد. ۶- وسائل و ظروف غذا باید پس از هر بار مصرف شسته و تمیز و ضد عفونی شود. ۷- استفاده از گوشت کوب و قاشق چوبی و سربی ممنوع است. ۸- استفاده از قندان، نمکدان و مشابه آن بدون سرپوش ممنوع است. ۹- وسائل و ظروف غذا خوری و تهیه غذا باید در ویترین یا گنجه مخصوص که محفوظ باشد نگهداری شود. ماده ۳۷
- سطح میزها باید صاف، تمیز، سالم و بدون درز بوده و روکش آن از جنس قابل شستشو باشد. ماده ۳۸
- صندلی‌ها و نیمکتها باید سالم و تمیز باشد. ماده ۳۹
- برای هر مسافر تازه وارد باید از ملحفه و شمد تمیز و سفید و سالم استفاده شود و تعویض آنها در هر سه روز یکبار اجباری است. ماده ۴۰
- استفاده از لحاف، پتو، تشک و بالش کثیف و مندرس و بدون ملحفه ممنوع است. ماده ۴۱
- استفاده از تختخوابهائی که دارای پارگی یا شکستگی و یا گود رفتگی فنر باشد ممنوع است. ماده ۴۲
- استفاده از کاغذهائی که تمیز نباشد و همچنین روزنامه و امثال آن جهت پیچیدن مواد غذائی ممنوع است. ماده ۴۳
- ظروف خمیرگیری باید صاف و تمیز و بدون درز باشد. نصب شیر آب بالای ظرف خمیرگیری الزامی است. تبصره ۱
- حتی الامکان کوشش شود که از دستگاههای خودکار برای تهیه خمیر استفاده گردد. فصل چهارم طبقه بندی اماکن از لحاظ شمول مواد این آییننامه ماده ۴۴
- طبقه بندی اماکن از لحاظ شمول این آییننامه به شرح ذیل است: ۱- کلیه مواد این آییننامه به استثنای ماده ۴۳ شامل هتل، هتل، مهمانخانه و مسافرخانه و پانسیون و امثال آنها میباشد. ۲- کلیه مواد این آییننامه به استثنای مواد ۱۶-۱۹-۲۰-۲۲ لغایت ۲۵ و مواد ۳۳و ۳۶و۳۹ لغایت ۴۳ شامل حمامها میگردد. ۳- کلیه مواد این آییننامه به استثنای مواد ۱۵ لغایت ۱۷-۱۹-۲۰-۲۲-۲۳ لغایت ۲۵-۳۳-۳۶-۳۹ لغایت ۴۳ شامل آرایشگاهها میباشد. ۴- کلیه مواد این آییننامه به استثنای مواد ۱۵-۲۰-۲۳-۲۵-۳۳-۳۴-۳۶-۳۹-۴۰و۴۱ شامل نانوائیها میگردد. ۵- کلیه مواد این آییننامه به استثنای مواد ۱۵ لغایت ۲۰-۲۳-۳۴-۳۹-۴۰-۴۱و۴۳ شامل محلهای فروش مواد غذائی (از قبیل گوشت فروش میوه و سبزی فروش بقالی و عطاری و امثال آنها میباشد). ۶- کلیه مواد این آییننامه به استثنای مواد ۱۵-۱۷-۲۳-۳۳-۳۴-۳۹-۴۰-۴۱ شامل محلهای تهیه مواد غذائی (از قبیل ماست بندی، کشک سایی، قند ریزی شیزینی پزی[شیرینی پزی] و نظائر آنها) میباشد. ۷- کلیه مواد این آییننامه به استثنای مواد ۱۷-۳۳-۳۴-۳۹-۴۰-۴۱-۴۰-۴۳ شامل محلهای تهیه و فروش مواد غذائی که دارای محل پذیرائی از مشتری میباشد میشود. ۸- کلیه مواد این آییننامه به استثنای مواد ۱۵ لغایت ۱۷-۳۳-۳۴-۳۹-۴۰-۴۱-۴۲ شامل محلهای تهیه و فروش مواد غذائی که دارای محل پذیرائی مشتری نیستند میباشد. پ ۱۱۶۹۰ وزیر بهداری