آیین‌نامه مالی شرکت خدمات هوایی پست و مخابرات (پیام)
بسمه تعالی با صلوات بر محمد و آل محمد وزارت ارتباطات و فن آوری اطلاعات وزیران عضو کمیسیون امور زیربنایی، صنعت و محیط زیست در جلسه مورخ ۱۳۸۷/۲/۱۵ بنا به پیشنهاد شماره ۳۴۴۳۹/۱ مورخ ۱۳۸۶/۱۰/۴ وزارت ارتباطات و فن آوری اطلاعات و به استناد ماده (۲۷) قانون اساسنامه شرکت سهامی خاص خدمات هوایی پست و مخابرات (پیام) - مصوب ۱۳۷۴ - و با رعایت تصویبنامه شماره ۱۶۴۰۸۲/ت۳۷۳ه- مورخ ۱۳۸۶/۱۰/۱۰ آیین‌نامه مالی شرکت خدمات هوایی پست و مخابرات (پیام) را به شرح زیر تصویب نمودند: ماده ۱
- در این آیین‌نامه واژه‌ها و اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند. الف
- شرکت: شرکت خدمات هوایی پست و مخابرات (پیام). ب
- آیین‌نامه: آیین‌نامه مالی «شرکت خدمات هوایی پست و مخابرات (پیام)». پ
- بودجه شرکت: برنامه مالی که برای یک سال مالی تهیه و حاوی پیش‌بینی درآمدها و سایر منابع تامین اعتبار و برآورد هزینه‌ها و سایر پرداخت‌ها به منظور انجام عملیات و فعالیت‌ها و اجرای طرح‌هایی است که در برنامه شرکت (در چارچوب خط مشی و سیاست‌های کلی و برنامه‌های عملیاتی سالانه) پیش‌بینی شده و نیل به اهداف شرکت را در ظرف سال مالی مربوط امکان پذیر می‌سازد و از دو بخش زیر تشکیل می‌شود: ۱
- بودجه جاری شرکت: پیش‌بینی درآمدهای عملیاتی و سایر دریافت‌ها و برآورد هزینه‌های عملیاتی و همچنین پیش‌بینی سایر درآمدها و برآورد هزینه‌های غیرعملیاتی. ۲
- بودجه سرمایه ای شرکت: پیش‌بینی منابع اعم از داخلی، خارجی و سایر و مصارف سرمایه ای برای ایجاد و تحصیل دارایی‌های ثابت و سایر پرداخت‌ها نظیر سرمایه‌گذاری در سایر شرکت‌ها و پرداخت دیون و نظایر آن. ت
- سال مالی: یک سال هجری شمسی است که از اول فروردین هر سال آغاز و در پایان اسفند ماه خاتمه می‌یابد. ث
- اعتبار: مبلغی که برای مصرف یا مصارف معین و به منظور نیل به اهداف و اجرای برنامه‌های شرکت در بودجه سالانه به تصویب مجمع عمومی شرکت می‌رسد. ج
- دیون: بدهی‌های قابل پرداخت سنوات گذشته که در بودجه سال مربوط، اعتباری برای آنها منظور نشده و یا اضافه بر اعتبار مصوب و در هر دو صورت به یکی از طرق زیر و بدون اختیار شرکت ایجاد شده باشد: ۱
- احکام قطعی صادره از طرف مراجع صالح. ۲
- انواع بدهی به وزارتخانه‌ها و موسسات و شرکت‌های دولتی ناشی از خدمات انجام شده مانند: حق اشتراک برق، آب، گاز، هزینه‌های مخابراتی، پست و سایر هزینه‌های مانند آنها. ۳
- سایر بدهی‌هایی که خارج از اختیار شرکت طبق ضوابط مربوط ایجاد شده است. چ
- درآمد عملیاتی: افزایش در حقوق صاحبان سرمایه، به جز موارد مرتبط با آورده صاحبان سرمایه، که از فعالیت اصلی و مستمر، طبق اساسنامه، قوانین و مقررات عاید شرکت می‌شود. ح
- سایر درآمدها (درآمد غیر عملیاتی): درآمدهایی که در قبال سایر فعالیت‌های غیر عملیاتی که شرکت مجاز به انجام آن می‌باشد، عاید شرکت می‌شود. خ
- سایر منابع تامین اعتبار: منابعی که شرکت تحت عنوان کمک دولت، وام، استفاده از ذخایر، کاهش سرمایه در گردش و یا عناوین مشابه به موجب قانون مجاز به منظور کردن آن در بودجه است. تبصره
- منظور از سرمایه در گردش، مازاد دارایی‌های جاری بر بدهی‌های جاری است. د
- تشخیص: تعیین و انتخاب کالا، خدمات و سایر پرداخت‌هایی که تحصیل یا انجام آنها برای نیل به اهداف و اجرای برنامه‌های شرکت ضروری است. ذ
- تامین اعتبار: اختصاص دادن تمام یا قسمتی از اعتبار مصوب برای هزینه معین. ر
- تعهد: ایجاد دین بر عهده شرکت که ناشی از یکی از مورد زیر می‌باشد: ۱
- تحویل کالا یا انجام دادن خدمات. ۲
- اجرای قراردادهایی که با رعایت قوانین و مقررات منعقد شده باشد. ۳
- احکام صادره از مراجع قانونی و صالح. ۴
- پیوستن به قراردادهای بین‌المللی و عضویت در موسسات و مجامع بین‌المللی با رعایت ضوابط و مقررات مربوط. ز
- تسجیل: تعیین میزان بدهی قابل پرداخت بر اساس اسناد و مدارکی که بدهی یاد شده را اثبات می‌نماید. ژ
- دستور پرداخت (حواله): مجوزی که کتباً از سوی مدیرعامل شرکت یا مقامات مجاز از طرف ایشان برای پرداخت تعهدات و بدهی‌های قابل پرداخت از محل اعتبارات مربوط بر عهده ذی حساب و مدیرکل امور مالی، در وجه ذی‌نفع صادر می‌شود. س
- درخواست وجه: سندی است که ذی حساب و مدیرکل امور مالی برای دریافت وجه به منظور پرداخت دستور پرداخت‌های صادره موضوع این آیین‌نامه از حساب غیرقابل برداشت شرکت نزد خزانه درخواست می‌نماید که وجه لازم به حساب بانکی قابل پرداخت شرکت واریز شود. ش
- هزینه: جریان خروج دارایی‌ها یا سایر موارد استفاده از دارایی‌ها یا ایجاد بدهی‌ها طی یک دوره که به منظور تولید و تحویل کالا، ارایه خدمات یا انجام سایر فعالیت‌ها در اجرای عملیات اصلی و مستمر واحد تجاری انجام و طبق اصول پذیرفته شده حسابداری شناسایی و اندازه گیری می‌شود، به نحوی که بتواند حقوق صاحبان سهام (سرمایه) را تغییر دهد به جز موارد مربوط به برداشت صاحبان سرمایه. ص
- تنخواه گردان پرداخت: وجهی است که از طرف ذی حساب و مدیرکل امور مالی با تایید مدیرعامل یا مقامات مجاز از طرف ایشان برای انجام برخی از هزینه‌های مربوط، در اختیار واحدهای تابعه یا مامورینی که به موجب این آیین‌نامه و دستورالعمل‌های اجرایی آن مجاز به دریافت تنخواه گردان هستند قرار می‌گیرد تا به تدریج که هزینه‌های مربوط انجام می‌شود اسناد و مدارک مثبته را تحویل و مجدداً وجه دریافت دارند. تبصره
- دستورالعمل میزان و نحوه پرداخت و تسویه تنخواه گردان با رعایت آیین‌نامه مربوط به پیشنهاد ذی حساب و مدیرکل امور مالی به تصویب هیات مدیره شرکت می‌رسد. ض
- پیش پرداخت: پرداختی که از محل اعتبارات مربوط، به موجب احکام و قراردادها طبق مقررات پیش از انجام تعهد صورت می‌پذیرد. ط
- علی‌الحساب: پرداختی که جهت ادای قسمتی از تعهدات با رعایت مقررات قانونی صورت می‌گیرد. تبصره
- پیش پرداخت‌ها در سالی که به مرحله تعهد می‌رسد و علی‌الحساب در سالی که تسویه می‌شود به حساب هزینه قطعی و یا بهای تمام شده همان سال منظور می‌شود. ظ
- سپرده عبارت است از: ۱
- وجوهی که طبق قوانین و مقررات به منظور تامین و یا جلوگیری از تضییع حقوق شرکت دریافت می‌شود و استرداد یا ضبط آن تابع شرایط مقرر در قوانین و مقررات و قراردادها و دستورالعمل مربوط خواهد بود. ۲
- وجوهی که به موجب قرارها و یا احکام صادره از طرف مراجع قضایی از اشخاص حقیقی و یا حقوقی دریافت می‌شود و به موجب قرارها و احکام مراجع یاد شده کلاً یا بعضاً قابل استرداد است. ۳
- وجوهی که بر اساس قوانین و مقررات و قراردادها توسط شرکت به نفع اشخاص ثالث وصول، تا با رعایت مقررات قانونی مربوط به ذی‌نفع پرداخت شود. ع
- امین اموال: ماموری است که از بین مستخدمین رسمی واجد صلاحیت و امانت دار شرکت با موافقت ذی حساب و با حکم مدیر عامل یا مقامات مجاز از طرف ایشان به این سمت منصوب و مسئولیت حفظ و حراست و تحویل و تنظیم حساب اموال و اوراقی که در حکم وجه نقد است و همچنین کالاهای تحت ابواب جمعی به عهده او واگذار می‌شود. تبصره
- شرایط، طرز انتخاب و حدود وظایف و مسئولیت‌های امین اموال در دستورالعملی که با موافقت وزارت امور اقتصادی و دارایی و پیشنهاد مدیر عامل به تصویب هیات مدیره شرکت می‌رسد، مشخص خواهد شد. غ
- کارپرداز (مامور خرید): ماموری است که از بین مستخدمین رسمی واجد صلاحیت شرکت به این سمت منصوب می‌شود و نسبت به خرید و تدارک کالاها و خدمات مورد نیاز طبق دستور مقامات مجاز با رعایت قوانین و مقررات مربوط اقدام می‌نماید. ماده ۲
- ذی حساب از بین مستخدمین رسمی واجد صلاحیت با حکم وزارت امور اقتصادی و دارایی و به منظور اعمال نظارت و تامین هماهنگی در اجرای مقررات مالی و محاسباتی به این سمت منصوب می‌شود. ماده ۳
- وظایف ذی حساب و مدیرکل امور مالی به شرح زیر تعیین می‌شود: الف
- نظارت بر امور مالی و محاسباتی و نگاه داری و تهیه و تنظیم صورت‌های مالی مطابق قوانین و مقررات مربوط و صحت و سلامت آنها. ب
- نظارت بر حفظ اسناد، مدارک و دفاتر مالی. پ
- نگاهداری و تحویل و تحول وجوه و نقدینه‌ها و سپرده‌ها و اوراق بهادار. ت
- نگاهداری حساب اموال شرکت و نظارت بر اموال یاد شده. ث
- نظارت بر اعمال کنترل بودجه ای و تهیه گزارش‌های مربوط. ج
- نظارت بر حسن اجرای قوانین و مقررات مالی و محاسباتی شرکت. چ
- نظارت بر حسن اجرای وظایف در مرکز و دوایر و شعب. ح
- سایر وظایفی که به موجب این آیین‌نامه و سایر قوانین و مقررات قانونی مربوط به عهده ذی حساب و مدیرکل امور مالی واگذار می‌شود. تبصره ۱
- عامل ذی حساب از بین مستخدمین رسمی واجد صلاحیت و با موافقت ذی حساب و مدیر کل امور مالی و حکم مدیر عامل به این سمت منصوب می‌شود و انجام قسمتی از وظایف مقرر در این ماده توسط ذی حساب و مدیرکل امور مالی به او محول می‌شود. تبصره ۲
- هر یک از کارپردازان، مسئولین واحدهای تدارکاتی و سایر کارکنان شرکت، مادام که به اقتضای طبع و ماهیت وظایف قانونی خود و یا ماموریت‌های محوله مجاز به دریافت تنخواه گردان می‌باشند، از لحاظ مقررات واریز تنخواه گردان دریافتی در حکم عامل ذی حساب محسوب می‌شوند. ماده ۴
- شرکت دارای یک واحد حسابرسی داخلی می‌باشد که وظایف محوله را تحت نظر هیات مدیره انجام خواهد داد. تبصره
- وظایف حسابرسی داخلی به موجب دستورالعملی خواهد بود که به تصویب هیات مدیره می‌رسد. ماده ۵
- بودجه شرکت در هر سال مالی در مهلت مقرر بر اساس اهداف و وظایف شرکت با رعایت دستورالعمل مربوط تهیه و تنظیم و پس از تایید هیات مدیره برای تصویب به مجمع عمومی شرکت پیشنهاد می‌شود و پس از تصویب، به منظور درج در لایحه بودجه کل کشور به معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور، ارسال می‌شود. ماده ۶
- اصلاح بودجه شرکت با رعایت قوانین و مقررات مربوط امکان پذیر است. ماده ۷
- وصول درآمدهای شرکت و استفاده از آنها و سایر منابع تامین اعتبار بر طبق قوانین و مقررات و دستورالعمل‌های مربوط خواهد بود. ماده ۸
- نحوه عمل و روش‌های اجرایی در مورد وصول درآمدهای شرکت و نمونه فرم مورد استفاده برای این منظور بر اساس دستورالعمل‌هایی خواهد بود که به پیشنهاد هیات مدیره شرکت به تایید وزارت امور اقتصادی و دارایی می‌رسد. ماده ۹
- کلیه وجوهی که تحت عنوان درآمد توسط شرکت تحصیل می‌شود به حساب‌های خزانه که در بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران افتتاح می‌گردد واریز می‌شود. تبصره
- شرکت می‌تواند در حدود بودجه مصوب، از وجوه واریز شده به حساب مخصوص تمرکز وجوه درآمد جهت انجام هزینه‌ها و سایر مصارف با رعایت قوانین و مقررات مربوط استفاده نماید. ماده ۱۰
- وجوهی که شرکت به عنوان سپرده و یا وجه الضمان و یا وثیقه و یا نظایر آنها دریافت می‌نماید باید به حساب سپرده شرکت که از طرف خزانه در یکی از بانک‌های دولتی افتتاح می‌شود، واریز شوند. رد این وجوه مطابق قوانین و مقررات مربوط است. ماده ۱۱
- در مواردی که برای تقسیط بدهی اشخاص به شرکت و یا دادن مهلت به بدهکاران یاد شده و نیز جریمه‌های نقدی ناشی از استنکاف و یا عدم پرداخت به موقع بدهی، به موجب مقررات خاص و یا مقررات عمومی تعیین تکلیف نشده باشد، نحوه عمل مطابق دستورالعملی است که توسط هیات مدیره شرکت تصویب و ابلاغ می‌شود. تبصره
- چنانچه بدهی‌های موضوع این ماده از ارتکاب جرایم و یا تخلفاتی ناشی شده باشد، استیفای طلب شرکت از طریق تقسیط بدهی و یا دادن مهلت، مانع از تعقیب قانونی متخلفین و یا مجرمین مربوط از طریق سایر مراجع صالح نخواهد بود. ماده ۱۲
- وجود اعتبار در بودجه شرکت به خودی خود برای اشخاص اعم از حقیقی یا حقوقی ایجاد حق نمی‌نماید و استفاده از اعتبارات باید با رعایت قوانین و مقررات مربوط انجام شود. ماده ۱۳
- پرداخت هزینه‌های شرکت پس از طی مراحل تشخیص، تامین اعتبار، تعهد و تسجیل با صدور دستور پرداخت و اعمال نظارت مالی مطابق مقررات قانونی انجام خواهد شد. ماده ۱۴
- اختیار و مسئولیت تشخیص، تعهد، تسجیل و دستور پرداخت به عهده مدیرعامل شرکت یا مقامات مجاز از طرف ایشان و مسئولیت تامین اعتبار و تطبیق با قوانین و مقررات مربوط به عهده ذی حساب و مدیرکل امور مالی یا مقامات مجاز از طرف ایشان می‌باشد. تبصره ۱
- اختیارات و وظایف مقرر در این ماده حسب مورد از طرف مقامات یاد شده به سایر مقامات مجاز شرکت کلاً یا بعضاً قابل تفویض خواهد بود ولی در هیچ مورد تفویض اختیار موجب سلب اختیار و مسئولیت از تفویض کننده نخواهد بود. تبصره ۲
- تفویض اختیارات مربوط به مدیر عامل و ذی حساب و مدیر کل امور مالی به شخص واحد و نیز تفویض اختیارات مدیرعامل به مدیرکل امور مالی یا کارکنان تحت نظر وی مجاز نخواهد بود. ماده ۱۵
- بودجه جاری مصوب هر سال مالی تا آخر همان سال قابل تعهد و پرداخت است و آن میزان از هزینه‌های جاری که در سال یا سنوات قبل تحقق یافته‌اند و در حساب‌ها و اسناد پرداختنی منظور شده است، از محل تعهدات مربوط پرداخت می‌شود. همچنین در خصوص قراردادهایی که منعقد می‌شوند و مدت اجرای آن از یک سال مالی تجاوز نماید، شرکت مکلف است در بودجه خود اعتبارات لازم برای پرداخت تعهدات مربوط را مقدم بر سایر اعتبارات لحاظ نماید. برای هزینه‌هایی که تا پایان سال مالی تعهد شده ولی پرداخت نشده‌اند، ذخیره مناسب در حساب‌ها منظور می‌شود. این هزینه‌ها در سال مالی بعد از محل ذخیره‌های ایجاد شده، قابل پرداخت است. ماده ۱۶
- در مواردی که بنا به عللی، تسجیل و یا تهیه اسناد و مدارک لازم برای تادیه تمام دین مقدور نیست و یا پرداخت تمام وجه تعهد میسر نباشد می‌توان قسمتی از وجه تعهد انجام شده را تحت عنوان علی‌الحساب به تشخیص مقامات مجاز پرداخت نمود. ماده ۱۷
- در مواردی که لازم است قبل از انجام تعهد بر اساس شرایط مندرج در احکام یا قراردادها طبق مقررات وجهی پرداخت شود می‌توان به تشخیص مقامات مجاز مبالغی به عنوان پیش پرداخت تادیه نمود. ماده ۱۸
- در صورتی که ذی حساب انجام هزینه ای را بر خلاف قوانین و مقررات تشخیص دهد، مراتب را با ذکر مستند قانونی مربوط کتباً به مقام صادرکننده دستور اعلام می‌نماید. مقام صادرکننده دستور پس از وصول گزارش ذی حساب، چنانچه دستور خود را منطبق با قوانین و مقررات تشخیص دهد مسئولیت قانونی بودن آن را کتباً به عهده گرفته و مراتب را به ذی حساب اعلام می‌نماید، ذی حساب مکلف است وجه سند هزینه مربوط را پس از ضمیمه نمودن دستور کتبی متضمن قبول مسئولیت یاد شده، پرداخت و مراتب را با ذکر مستندات قانونی به وزارت امور اقتصادی و دارایی و رونوشت آن را به دیوان محاسبات کشور گزارش نماید. وزارت امور اقتصادی و دارایی در صورتی که مورد را خلاف تشخیص داد مراتب را به دیوان محاسبات کشور اعلام می‌نماید. تبصره
- چنانچه عاملین هر یک از واحدهای اجرایی ذی حساب، دستوری را خلاف قوانین و مقررات تشخیص دهند، موظفند مراتب را کتباً با ذکر مورد به مقام صادرکننده دستور، گزارش دهند و چنانچه صادرکننده دستور، کتباً دستور مجدد با قید «با مسئولیت اینجانب» بدهد، عاملین، موضوع را به ذی حساب گزارش می‌نمایند. ذی حساب پس از رسیدگی، در صورت خلاف قانون دانستن دستور، مراتب را با اظهارنظر صریح خود به اطلاع مدیرعامل می‌رساند و پس از اعلام نظر مدیر عامل، طبق همان نظر اقدام می‌نماید و مکلف است مراتب را با ذکر مستندات قانونی به وزارت امور اقتصادی و دارایی و رونوشت آن را به دیوان محاسبات کشور گزارش نماید. ماده ۱۹
- شرکت می‌تواند حسب نیاز، با رعایت قوانین و مقررات مربوط نسبت به افتتاح یا بستن حساب در هر یک از بانک‌های دولتی اقدام نماید. ماده ۲۰
- کلیه اسناد، اوراق مالی، قراردادها و اسناد تعهدآور بر اساس قوانین و مقررات مربوط با امضاهای مجاز تعیین شده در اساسنامه معتبر خواهد بود. ماده ۲۱
- کلیه پرداخت‌های شرکت به جز پرداخت‌های جزیی که از طریق تنخواه گردان صورت خواهد پذیرفت باید از طریق صدور چک و یا حواله بانکی انجام گیرد. ماده ۲۲
- عملیات مالی و حسابداری و نحوه تنظیم حساب‌ها و دفاتر و اسناد شرکت بر اساس دستورالعملی خواهد بود که بر مبنای استانداردها، اصول و موازین متداول حسابداری و قوانین و مقررات مربوط توسط شرکت تهیه و پس از تصویب هیات مدیره به مورد اجرا گذارده می‌شود. ماده ۲۳
- کلیه اسناد مالی شرکت باید بر اساس اصل مدارک مستند تنظیم شود، همچنین کلیه اسناد هزینه‌های انجام شده باید متکی به مدارک مثبته باشد تا به حساب هزینه قطعی و یا بهای تمام شده منظور شود. ماده ۲۴
- جزییات هزینه‌های مربوط به ماده (۷۸) قانون محاسبات عمومی کشور - مصوب ۱۳۶۶- باید بلافاصله به هیات مدیره گزارش شود. ماده ۲۵
- اموال شرکت اعم از منقول و غیرمنقول متعلق به شرکت است و صورت کلیه آنها باید در دفاتر اموال ثبت شود. مسئولیت حفظ و حراست اموال یاد شده با شرکت و نظارت و تمرکز بر آنها با ذی حساب و مدیرکل امور مالی شرکت است. تبصره
- ترتیب و نحوه احتساب استهلاک اموال شرکت مطابق قانون مالیات‌های مستقیم - مصوب ۱۳۶۶ - و اصلاحات بعدی آن است. ماده ۲۶
- شرکت می‌تواند اموال منقول مازاد بر احتیاج را بر اساس قوانین و مقررات مربوط به فروش برساند، وجوه حاصل از فروش اقلام یاد شده به حساب تمرکز درآمد نزد خزانه منظور خواهد شد. ماده ۲۷
- اموال غیرمنقول شرکت متعلق به شرکت است و حفظ و حراست آنها با شرکت و واحدهای اجرایی آن است. هر نوع فروش و نقل و انتقال اموال غیرمنقول با تصویب مجمع عمومی بر طبق مقررات قانونی مربوط امکان پذیر است. تبصره
- فروش اراضی در منطقه ویژه اقتصادی پیام، تابع قوانین و مقررات مربوط به مناطق ویژه اقتصادی می‌باشد. ماده ۲۸
- کلیه عملیات مربوط به دریافت‌ها، پرداخت‌ها و سایر عملیات حسابداری که انجام آنها بر اساس استانداردها و اصول حسابداری در پایان سال مالی برای تنظیم صورت‌های مالی شرکت ضروری است باید از طریق صدور سند حسابداری انجام شود. ماده ۲۹
- به منظور اعمال کنترل نسبت به نگهداری حساب اموال شرکت و حصول اطمینان از انعکاس صحیح دارایی‌ها در ترازنامه، هر سال حداقل یک بار صورت جامعی از کلیه دارایی‌ها توسط شرکت تهیه و به حسابرس و بازرس قانونی ارایه شود. ماده ۳۰
- حقوقی که در نتیجه تخلف از شرایط قراردادهای منعقده برای شرکت ایجاد می‌شود قابل بخشش نیست، به جز در موارد صدور احکام صادره از سوی مراجع قضایی که لازم الاجرا می‌باشد. این تصویبنامه در تاریخ ۱۳۸۷/۵/۳۱ به تایید مقام محترم ریاست جمهوری رسیده است. پرویز داودی - معاون اول رئیس جمهور