آیین‌نامه صدور مجوز فعالیت صندوق‌های تضمین غیردولتی
هیات وزیران در جلسه ۱۴۰۳/۰۵/۲۸ به پیشنهاد شورای ملی تامین مالی و به استناد جزء (۱- ۴) بند (ب) ماده (۲) قانون تامین مالی تولید و زیرساخت‌ها مصوب ۱۴۰۲، آیین‌نامه صدور مجوز تاسیس و فعالیت صندوق‌های تضمین غیردولتی را به شرح زیر تصویب کرد: ماده ۱
- در این آیین‌نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند: ۱
- قانون: قانون تامین مالی تولید و زیرساخت‌ها مصوب ۱۴۰۲. ۲
- قانون تجارت: لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب ۱۳۴۷ با اصلاحات بعدی آن. ۳
- شورا: شورای ملی تامین مالی موضوع بند (الف) ماده (۲) قانون. ۴
- مرکز: مرکز تسهیل تامین مالی تولید، مستقر در وزارت امور اقتصادی و دارایی. ۵
- دستورالعمل: دستورالعملی که به موجب این آیین‌نامه تدوین و به تصویب شورا خواهد رسید. ۶ (اصلاحی ۱۴۰۳/۰۸/۰۲)
- دستگاه اجرایی: دستگاه موضوع ماده (۲۹) قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران (۱۴۰۰-۱۳۹۶) مصوب ۱۳۹۵ و مستثنیات آن. ۷
- صندوق تضمین: شرکت‌هایی که تحت عنوان موسسه یا صندوق تضمین با هدف صدور ضمانت نامه به نفع اشخاص حقیقی و حقوقی تاسیس شده و در چهارچوب قوانین، فعالیت می‌نمایند. ۸
- بازار مالی: بازارهای تحت نظارت سازمان بورس و اوراق بهادار و بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران. ۹
- موسس: شخص حقیقی یا حقوقی واجد شرایط که متقاضی اخذ موافقت اصولی تاسیس صندوق تضمین هستند. ۱۰
- سامانه: سامانه موضوع ماده (۱۸) این آیین‌نامه. ۱۱
- ضمانت نامه: سندی که به موجب آن، صندوق تضمین به طور غیرقابل برگشت، متعهد میشود که در سررسید معین به محض اعلام و مطالبه هر میزان از وجه مندرج در آن توسط ذی‌نفع، مطابق زمان بندی مندرج در ضمانت نامه و با رعایت این آیین‌نامه، وجه را به ذی‌نفع پرداخت نماید. ۱۲
- رابطه پایه: قرارداد، شرایط مناقصه مزایده یا هر رابطه حقوقی دیگر بین ضمانت خواه و ذی‌نفع که ضمانت نامه بر اساس آن صادر شده یا به موجب صدور ضمانت نامه ایجاد خواهد شد. ۱۳
- ضمانت خواه: کلیه اشخاص حقیقی یا حقوقی که تعهداتی را به موجب روابط پایه در قبال ذی‌نفع برعهده دارند و برای تضمین ایفای آن تعهدات، از صندوق تضمین، تقاضای صدور ضمانت نامه می‌نمایند. ۱۴
- ذی‌نفع: شخص حقوقی یا حقیقی که ضمانت نامه به نفع وی صادر میشود. ۱۵
- وجه ضمانت نامه: مبلغی که در متن ضمانت نامه درج و قابل پرداخت به ذی‌نفع است. ۱۶
- مالک واحد: شخص حقیقی یا حقوقی، به طور مستقل یا به بیش از یک شخص حقیقی یا حقوقی که دارای روابط مالی، خویشاوندی (سببی یا نسبی)، نیابتی، وکالتی، یا مدیریتی با یکدیگر هستند. تعیین مصادیق مالک واحد بر اساس دستورالعمل است. ماده ۲
- موضوع فعالیت صندوق‌های تضمین، صدور انواع ضمانت نامه مطابق ماده (۶) قانون است. صندوق‌ها مجازند منابع موضوع فعالیت خود را در بازارهای مالی مطابق دستورالعمل سپرده گذاری و یا سرمایه‌گذاری نمایند. ماده ۳
- صندوق‌های تضمین، دارای شخصیت حقوقی غیردولتی و استقلال مالی و اداری می‌باشند و با رعایت قوانین و مقررات عمومی کشور، قانون، قانون تجارت و مقررات این آیین‌نامه و تحت نظارت مرکز فعالیت می‌کنند. ماده ۴
- انواع صندوق‌های تضمین به شرح زیر است: ۱
- صندوق تضمین عمومی ملی: صندوق تضمینی که فعالیت آن از لحاظ جغرافیایی و رشته فعالیت، مقید نشده است. ۲
- صندوق تضمین تخصصی ملی: صندوق تضمینی که فعالیت آن مقید به یک یا چند رشته فعالیت تولیدی یا خدماتی شده است ولی به محدوده جغرافیایی مشخصی در کشور مقید نشده است. ۳
- صندوق تضمین عمومی منطقه ای: صندوق تضمینی که فعالیت آن از نظر رشته فعالیت مقید نشده ولی از لحاظ جغرافیایی به یک یا چند استان مقید شده و همه فعالیت آن در همان استان (ها) متمرکز شده است. ۴
- صندوق تضمین تخصصی منطقه ای: صندوق تضمینی که فعالیت آن مقید به یک یا چند رشته فعالیت تولیدی یا خدماتی شده و در عین حال فعالیت آن مقید به یک یا چند استان شده است. ماده ۵
- موسسین باید دارای شرایط زیر باشند: الف
- شرایط عمومی: ۱
- داشتن شرط وثاقت و امانت. ۲
- داشتن توان تامین حداقل سرمایه اولیه مورد نیاز برای تاسیس صندوق تضمین. ۳
- نداشتن سابقه محکومیت انتظامی یا کیفری موثر برای موسسین حقیقی و اعضای هیات مدیره موسسین حقوقی. ۴
- موسسین حقیقی و حقوقی و اعضای هیات مدیره موسسین حقوقی نباید دارای بدهی قطعی و معوق مالیاتی باشند. ۵
- موسسین حقیقی و حقوقی و اعضای هیات مدیره موسسین حقوقی نباید دارای بدهی غیرجاری به بانک‌ها، موسسات اعتباری غیربانکی و سایر بنگاههای واسطه پولی اعم از دولتی و غیردولتی و چک برگشتی رفع سوء اثر نشده در شبکه بانکی کشور باشند. ب
- شرایط اختصاصی موسسین با شخصیت حقوقی دارای بیش از پنج درصد (۵%) آورده اولیه جهت تادیه سرمایه ثبتی: ۱
- سپری شدن حداقل (۳) سال از تاریخ فعالیت آنها برای صندوق‌های ملی و حداقل (۱) سال از تاریخ فعالیت آنها برای صندوق‌های منطقه ای. ۲
- دارا بودن صورت‌های مالی حسابرسی شده مقبول یا مشروط برای (۳) سال منتهی به تاریخ درخواست برای صندوق‌های ملی و (۱) سال منتهی به تاریخ درخواست برای صندوق‌های منطقه ای. ۳
- سودده بودن در حداقل (۲) سال از (۳) سال منتهی به تاریخ درخواست برای صندوق‌های ملی و (۱) سال منتهی به تاریخ درخواست برای صندوق‌های منطقه ای. ۴
- اعضای هیات مدیره موسسین حقوقی نباید مشمول موضوع ماده (۱۱۱) قانون تجارت باشند. تبصره
- مرجع تشخیص و احراز شرایط مذکور در این ماده مرکز است. ماده ۶
- حداقل سرمایه صندوق‌های تضمین غیردولتی موضوع جزء (۱-۴) بند (ب) ماده (۲) قانون، متناسب با انواع صندوق تضمین مندرج در ماده (۴) این آیین‌نامه به شرح زیر تعیین میشود: ۱
- حداقل سرمایه برای تاسیس صندوق تضمین عمومی ملی؛ پانصد میلیارد (۵۰۰/۰۰۰/۰۰۰/۰۰۰) ریال. ۲
- حداقل سرمایه برای تاسیس صندوق تضمین تخصصی ملی؛ چهارصد میلیارد (۴۰۰/۰۰۰/۰۰۰/۰۰۰) ریال. ۳
- حداقل سرمایه برای تاسیس صندوق تضمین عمومی منطقه ای؛ سیصد میلیارد (۳۰۰/۰۰۰/۰۰۰/۰۰۰) ریال. ۴
- حداقل سرمایه برای تاسیس صندوق تضمین تخصصی منطقه ای دویست میلیارد (۲۰۰/۰۰۰/۰۰۰/۰۰۰) ریال. ماده ۷
- صندوق تضمین باید حداقل سی و پنج درصد (۳۵%) از سرمایه مورد نیاز برای اخذ مجوز فعالیت را به صورت نقد و به پول رایج کشور پرداخت کند. صندوق تضمین می‌تواند مابقی سرمایه مورد نیاز خود را از دارایی‌های با نقدشوندگی بالا که مورد تایید شورا است، تامین نماید. تبصره ۱
- آورده موسسین می‌بایست متعلق به ایشان باشد و منشا آن تاییدیه مرکز اطلاعات مالی را داشته و نباید از محل تسهیلات بانک‌ها و موسسات اعتباری غیربانکی و سایر بنگاههای واسطه پولی اعم از دولتی و غیردولتی باشد. تبصره ۲
- اساسنامه صندوق تضمین می‌بایست مطابق اساسنامه نمونه در چهارچوب قوانین مربوط که به پیشنهاد مرکز به تصویب شورا خواهد رسید، در مرجع ثبت شرکت‌ها به ثبت برسد. تبصره ۳
- تملک سهام صندوق‌های تضمین توسط بانک‌ها و موسسات اعتباری غیربانکی در چهارچوب ضوابط ابلاغی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران امکان پذیر می‌باشد. ماده ۸
- افزایش سرمایه از محل سود انباشته یا آورده نقدی یا مطالبات حال شده صاحبان سهام صندوق‌های تضمین قابل پذیرش بوده و استفاده از سایر روش‌های افزایش سرمایه نیازمند اخذ تاییدیه از شورا است. تبصره
- صندوق‌های تضمین تنها در چهارچوب نسبت‌های نظارتی مصوب شورا و در صورت اخذ تاییدیه از شورا مجاز به کاهش سرمایه با رعایت حداقل سرمایه موضوع ماده (۶) این آیین‌نامه می‌باشند. ماده ۹
- طرح تجاری، اهداف، برنامه‌های عملیاتی و صورت‌های مالی پیش‌بینی شده، باید متناسب با شرایط مندرج در دستورالعمل، تهیه شده و به مرکز ارایه شود. ماده ۱۰
- ضوابط ناظر بر نحوه دریافت موافقت اصولی تاسیس، مجوز فعالیت و تمدید آن درچهارچوب شیوه‌نامه ای است که ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این آیین‌نامه با پیشنهاد مرکز و تصویب از سوی شورا توسط وزیر امور اقتصادی و دارایی ابلاغ میشود. ماده ۱۱
- صدور موافقت اصولی تاسیس صرفاً به منظور ثبت صندوق تضمین در شرف تاسیس در مراجع ثبتی بوده و شروع فعالیت آن منوط به اخذ مجوز فعالیت از شورا است. ماده ۱۲
- پس از صدور و ابلاغ موافقت اصولی تاسیس، هیات مدیره صندوق تضمین برای دریافت مجوز فعالیت شش ماه مهلت خواهد داشت تا نسبت به تکمیل مدارک و انجام وظایف مندرج در شیوه‌نامه موضوع ماده (۱۰) این آیین‌نامه مبادرت ورزیده و آنها را به مرکز تسلیم کند، در غیر این صورت موافقت اصولی تاسیس صادره از درجه اعتبار ساقط خواهد شد. ماده ۱۳
- صندوق‌های تضمین در قالب شرکت‌های سهامی خاص ایجاد می‌شوند و با رعایت مفاد این آیین‌نامه از شورا مجوز فعالیت می‌گیرند. تبصره
- تبدیل شرکت سهامی خاص به شرکت سهامی عام با رعایت قوانین و مقررات مربوط پس از تایید شورا مجاز است. ماده ۱۴
- سقف مجاز سهامداری در صندوق‌های تضمین به شرح زیر است: ۱
- سقف مجاز تملک سهام مالک واحد برای اشخاص حقیقی، حداکثر ده درصد (۱۰%) از سهام صندوق تضمین است. ۲
- سقف مجاز مجموع سهام در اختیار کل اشخاص حقیقی در یک صندوق تضمین حداکثر سی درصد (۳۰%) است. ۳
- سقف مجاز تملک سهام به صورت مالک واحد برای اشخاص حقوقی، حداکثر سی و پنج درصد (۳۵%) از سهام صندوق تضمین است. ماده ۱۵
- موسسین صندوق تضمین تا دو سال پس از دریافت مجوز فعالیت امکان اخذ موافقت اصولی جدید را ندارند. ماده ۱۶
- انتقال مالکیت بیش از پنج درصد (۵%) از سهام صندوق تضمین منوط به احراز شرایط این آیین‌نامه و تایید مرکز است. ماده ۱۷
- صندوق تضمین مجاز به صدور ضمانت نامه در یکی از قالب‌های زیر و در چهارچوب ضوابط اعلام شده توسط شورا است: ۱
- ضمانت نامه تعهد پرداخت: ضمانت نامه ای که به منظور قبول پرداخت دیون ضمانتخواه به ذی‌نفع در سررسید معین و مطابق با مفاد رابطه پایه، صادر میشود. ۲
- ضمانت نامه شرکت در مناقصه /مزایده: ضمانت نامه ای که به منظور ضمانت اجرای پیشنهادهای ضمانت خواه در مناقصه یا مزایده صادر میشود. ۳
- ضمانت نامه حسن انجام تعهد: ضمانت نامه ای که به منظور موظف نمودن ضمانتخواه به اجرای دقیق، صحیح و به موقع تعهدات مندرج در رابطه پایه در مقابل ذی‌نفع در انجام موضوع رابطه پایه صادر میشود. ۴
- ضمانت نامه پیش پرداخت: ضمانت نامه ای که به منظور حصول اطمینان ذی‌نفع از مصرف وجوه پیش پرداخت اعطا شده به ضمانتخواه در موضوع قرارداد رابطه پایه صادر میشود. ۵
- ضمانت نامه استرداد کسور وجه الضمان (حسن انجام کار): ضمانت نامه ای که به منظور حصول اطمینان ذی‌نفع از صحت کار انجام شده توسط ضمانتخواه پس از تحویل قطعی موضوع رابطه پایه صادر میشود. ۶
- ضمانت نامه گمرکی: ضمانت نامه ای که به منظور تضمین تعویق یا تقسیط پرداخت حقوق ورودی گمرکی صادر میشود. ۷
- سایر ضمانت نامه‌هایی که با تایید شورا به سبد خدمات صندوق‌های تضمین با رعایت جزء (۵) بند (ب) ماده (۲) و بند (الف) ماده (۶) قانون اضافه میشود. ماده ۱۸
- به منظور رصد و نظارت بر کلیه فرآیندهای صندوق‌های تضمین و دریافت اطلاعات مربوط به ضمانت نامه‌های صادره، وزارت امور اقتصادی و دارایی (مرکز) مکلف است ظرف یک سال از تاریخ ابلاغ این آیین‌نامه، سامانه ای را تهیه، اجرا و پیاده سازی نماید که حتی المقدور امکان ثبت درخواست، بررسی اهلیت متقاضی، توثیق، صدور، ابطال، فسخ، تمدید و سایر فرآیندها را در برگرفته و به هر ضمانت نامه پس از بررسی رعایت قوانین و مقررات مرتبط توسط سامانه، شناسه یکتا تخصیص دهد. با راه اندازی سامانه مذکور، باید مقدمات حذف صدور کاغذی ضمانت نامه‌ها فراهم شود. تبصره ۱
- دستگاه‌های اجرایی مکلفند مطابق قانون مدیریت داده‌ها و اطلاعات ملی مصوب ۱۴۰۱، امکان استعلام اطلاعات مورد نیاز را برای سامانه به صورت برخط فراهم نمایند. تبصره ۲
- وزارت امور اقتصادی و دارایی (مرکز) مکلف است امکان استعلام ضمانت نامه‌های صادره را برای ذی نفعان به صورت برخط فراهم نماید. تبصره ۳
- امکان صدور ضمانت نامه و اخذ شناسه یکتا بدون ثبت در این سامانه توسط صندوق تضمین وجود ندارد و با متخلفین مطابق ضوابط انضباطی برخورد خواهد شد. تبصره ۴
- چهارچوب فعالیت سامانه در دستورالعمل تعیین خواهد شد. تبصره ۵
- مرکز مکلف است ضوابط حدود فعالیت صندوق‌های تضمین را بر اساس دستورالعمل و نسبت‌های نظارتی مصوب شورا از طریق سامانه موضوع این ماده اعمال نماید. تبصره ۶
- مشارکت دستگاه‌های اجرایی در صندوق‌های تضمین، منوط به تایید سازمان برنامه و بودجه کشور و تصویب هیات وزیران می‌باشد. ماده ۱۹
- صندوق تضمین، ضمانت نامه را در قالب قرارداد موضوع ماده (۱۰) قانون مدنی صادر می‌نماید. تعهدات ناشی از صدور ضمانت نامه از رابطه پایه و سایر روابط و قراردادهای مربوط مستقل بوده و اختلافات میان ضمانت خواه و ذی‌نفع و یا ایرادات و ادعاهای مربوط به آنها، در تعهد صندوق تضمین به پرداخت وجه ضمانت نامه به ذی‌نفع، موثر نخواهد بود ماده ۲۰
- نوع و میزان وثایق و سقف کارمزد صدور انواع ضمانت نامه در چهارچوب دستورالعمل تعیین میشود. تبصره
- در صورتی که وثایق مورد قبول صندوق تضمین امکان توثیق از طریق سامانه جامع وثایق را داشته باشد، صندوق موظف است از ترتیبات پیش‌بینی شده در سامانه جامع وثایق استفاده نماید. ماده ۲۱
- ضمانت نامه‌های صادره توسط صندوق‌های تضمین همتراز با ضمانت نامه‌های بانکی در قوانین و مقررات مربوط است و الحاقات ضمانت نامه‌های صادره مشمول ماده (۴) آیین‌نامه تضمین معاملات دولتی موضوع تصویب‌نامه شماره ۱۲۳۴۰۲/ت۵۰۶۵۹ه- مورخ ۱۳۹۴/۰۹/۲۲ و اصلاحات بعدی آن و سایر ضمانت نامه‌ها با رعایت جزء (۵) بند (ب) و ماده (۶) قانون است. کارفرمایان غیردولتی مجازند به عنوان جایگزین ضمانت نامه بانکی، نسبت به قبول آن اقدام کنند. تبصره ۱
- سامانه تدارکات الکترونیکی دولت (ستاد) نیز موظف است قابلیت استعلام سامانه ای (سیستمی) ضمانت نامه‌های صادره از صندوق‌های تضمین را در این سامانه فراهم کند. تبصره ۲
- بانک‌ها و موسسات اعتباری غیربانکی مجازند ضمانت نامه‌های صادر شده توسط صندوق‌های تضمین را متناسب با وضعیت اعتباری و رتبه بندی سطح فعالیت صندوق‌های مزبور که سالانه توسط مرکز اعلام میشود، بپذیرند بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مکلف است. ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغ این آیین‌نامه، مفاد اجازه نامه موضوع این ماده را به شبکه بانکی ابلاغ نماید. ماده ۲۲
- سازمان بورس و اوراق بهادار مجاز است صندوق‌های تضمین را متناسب با وضعیت اعتباری و رتبه بندی سطح فعالیت، به عنوان رکن ضامن در انتشار اوراق بپذیرد. بانک‌ها و موسسات اعتباری غیربانکی مجازند مطابق مقررات بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، حسب مورد نسبت به تضمین مجدد سبد ضمانت صندوق‌های تضمین اقدام نمایند. موسسات بیمه نیز مجازند با رعایت قوانین و نیز مقررات بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران و شورای عالی بیمه نسبت به صدور بیمه نامه سبد ضمانت صندوق‌های تضمین اقدام نمایند. ماده ۲۳
- صندوق‌های تضمین موظفند صورت‌های مالی سالانه خود را مطابق با نمونه استاندارد ارایه شده توسط مرکز که به تایید سازمان حسابرسی می‌رسد، برای ارایه به مجمع عمومی عادی تهیه نمایند. ماده ۲۴
- مجمع عمومی عادی سالیانه صندوق‌ها باید حداکثر ظرف (۴) ماه پس از پایان سال مالی و با حضور نماینده مرکز، بازرس قانونی و حسابرس صندوق تضمین برگزار شود. تبصره ۱
- حسابرس صندوق‌های تضمین باید از بین موسسات حسابرسی که در فهرست حسابرسان معتمد سازمان بورس و اوراق بهادار قرار دارند، انتخاب شود. تبصره ۲
- حضور ناظر مرکز در جلسه مجمع عمومی عادی سالیانه الزامی بوده و صورت جلسات این مجمع بدون تایید مرکز قابل ثبت نزد مرجع ثبت شرکت‌ها نمی‌باشد. ماده ۲۵
- شورا می‌تواند در چهارچوب دستورالعمل و سایر قوانین و مقررات مربوط، نسبت به لغو مجوز فعالیت صندوق تضمین اقدام نماید. صندوق تضمینی که مجوز فعالیت آن لغو میشود، از تاریخ لغو مجوز فعالیت، منحل شده و تا خاتمه تصفیه و درج آگهی آن، می‌بایست طبق دستورالعمل رفتار نماید. ماده ۲۶
- انحلال اختیاری، ورشکستگی و تصفیه صندوق‌های تضمین بر اساس دستورالعمل و با نظارت و تایید شورا انجام میشود. ماده ۲۷
- آیین‌نامه اجرایی بندهای (الف) و (ب) ماده (۹) قانون حداکثر استفاده از توان تولیدی و خدماتی کشور و حمایت از کالای ایرانی راجع به موسسات (صندوق‌های) تضمین و اصلاحیه بعدی آن موضوع تصویب نامه‌های شماره ۲۰۶۳۲۰/ت۵۹۶۱۴ه- مورخ ۱۴۰۱/۱۱/۰۸ و شماره ۱۶۵۹۸۷/ت۶۱۸۲۶ه- مورخ ۱۴۰۲/۰۹/۱۳ لغو میشود. محمدرضا عارف معاون اول رئیس جمهور