آیین‌نامه شیوه تشکیل شعب تخصصی مراجع قضایی
در اجرای ماده ۵۶۶ قانون آیین دادرسی کیفری و تبصره آن و با لحاظ ماده ۲۵ همان قانون، «آیین‌نامه شیوه تشکیل شعب تخصصی مراجع قضایی»، به شرح ذیل است.
در هر حوزه قضایی علاوه بر مواردی که به موجب قوانین خاص تشکیل شعب اختصاصی، الزامی است. به تناسب ضرورت و امکانات، با توجه به نوع جرایم و دعاوی، شعبه یا شعبی از دادسرا و دادگاه‌ها اختصاص داده می‌شود تا با رعایت صلاحیت ذاتی در موضوعات کیفری و حقوقی ذیل رسیدگی نمایند: الف - امور کیفری از قبیل:
- جرایم اقتصادی از قبیل قاچاق کالا و ارز، پولشویی، اخلال در نظام اقتصادی کشور، جرایم مالیاتی؛
- جرایم صنفی از قبیل امور پزشکی، خوراکی، بهداشتی و دارویی؛
- جرایم کارکنان دولت؛
- جرایم رایانه ای و فضای مجازی؛
- جرایم علیه تمامیت جسمانی از قبیل قتل عمد؛
- جرایم مربوط به مواد مخدر و روانگردان‌ها؛
- جرایم سیاسی، مطبوعاتی و رسانه؛
- جرایم علیه امنیت داخلی و خارجی کشور؛
- جرائم مربوط به منافی عفت و مفاسد اجتماعی؛
- جرایم آدم ربایی و سرقت؛
- جرایم راهنمایی و رانندگی؛
- جرایم مربوط به نقض حقوق شهروندی. ب - دعاوی حقوقی از قبیل:
- دعاوی تجاری و بازرگانی؛
- امور حسبی؛
- دعاوی مربوط به اراضی و منابع طبیعی؛
- دعاوی مربوط به وقف؛
- دعاوی ثبتی و مالکیت معنوی؛
- دعاوی بین‌المللی؛
- اعتراض به تصمیمات مراجع غیردادگستری.
رئیس دیوانعالی کشور، رئیس کل دادگستری استان و رئیس سازمان قضایی نیروهای مسلح استان مکلف اند با توجه به تجربه و تخصص قضات، نسبت به تخصیص شعبه یا شعب تخصصی مورد نیاز اقدام کنند. تبصره ۱ - روسای دادگستری شهرستان‌ها پیشنهادهای تخصیص شعب دادسرا و دادگاه حوزه قضایی خود را به رئیس کل دادگستری استان جهت تصویب اعلام می‌کنند. تبصره ۲ - دادستان‌های مراکز استان‌ها با هماهنگی رئیس کل دادگستری استان نسبت به تخصیص شعب اقدام می‌کنند. تبصره ۳ - پرونده‌هایی که قبل از تعیین شعب تخصصی، به سایر شعب ارجاع شده است همچنان در همان شعب رسیدگی می‌شود.
مجتمع‌های تخصصی دادگاه یا دادسرا در صورت نیاز، با پیشنهاد رئیس کل دادگستری استان و تصویب رئیس قوه قضائیه یا مقام ماذون از طرف ایشان با رعایت مقررات این آیین‌نامه تشکیل می‌شوند.
تخصصی بودن شعب مانع از ارجاع سایر شکایات و دعاوی به آن شعب نخواهد بود.
قضات شعب تخصصی باید علاوه بر توانایی و تجربه لازم در رسیدگی به موضوع، ترجیحاً دارای مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد یا دکترای حقوق یا معادل حوزوی آن در رشته مربوط باشند و آموزش تخصصی لازم را سپری نموده باشند.
معاونت منابع انسانی قوه قضاییه موظف است نسبت به تامین نیروی انسانی لازم و ارتقاء دانش تخصصی قضات و کارکنان شعب مزبور اقدام نماید. تبصره - در حوزه‌های قضایی که امکان تشکیل شعبه یا شعب تخصصی وجود ندارد، معاونت منابع انسانی قوه قضاییه مکلف است زمینه آموزش قضات را در موضوعات تخصصی فراهم آورد.
کیفیت، مدت آموزش و سایر ویژگی‌های دوره‌های تخصصی با توجه به موضوع پرونده‌های شعب تخصصی توسط معاونت منابع انسانی قوه قضاییه تعیین و اعلام می‌شود. پس از اتمام هر دوره آموزشی، گواهی نامه ویژه گذراندن دوره آموزشی توسط معاونت مذکور به قضات اعطاء خواهد شد.
مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه موظف است، حسب درخواست رئیس دیوانعالی کشور، رئیس سازمان قضایی نیروهای مسلح و روسای کل دادگستری‌ها امکان ارجاع پرونده به شعب تخصصی و تهیه آمار پرونده‌های مربوط و تعداد آن‌ها به تفکیک هر موضوع را در سامانه قوه قضاییه فراهم آورد.
در صورتی که در خصوص موضوع مورد رسیدگی نیاز به اظهارنظر علمی یا فنی یا معلومات مخصوص داشته باشد شعب تخصصی از کارشناس یا خبره مربوط دعوت به عمل می‌آورد.
این آیین‌نامه بنا به پیشنهاد وزیر دادگستری در ۱۰ ماده و ۴ تبصره در تاریخ ۱۳۹۸/۰۲/۲۸ به تصویب رئیس قوه قضائیه رسید.
رئیس قوه قضائیه - سیدابراهیم رئیسی