آیین‌نامه درباره ساماندهی منابع آموزشی و تربیتی

نظر به اهمیت و نقش منابع آموزشی و تربیتی در فرایند یادگیری موثر و پایدار دانش‌آموزان و با عنایت به ضرورت ایجاد سامانه‌ی مدیریتی کارآمد در وزارت آموزش و پرورش و استفاده بهینه از فرصت‌ها و امکانات بخش دولتی و غیر دولتی در تولید و عرضه منابع مذکور مبتنی بر اهداف برنامه‌های درسی و تربیتی، شورای عالی آموزش و پرورش آیین‌نامه ساماندهی منابع آموزشی و تربیتی (مواد و رسانه‌ها) را به شرح زیر تصویب نمود. ماده ۱

تعاریف ۱- ساماندهی: مجموعه‌ای از فعالیت‌های نظام‌مند و سازمان‌یافته است که به هدایت، حمایت و پشتیبانی از ناشران، نویسندگان و تولیدکنندگان در تولید، انتشار و توزیع مواد و رسانه‌های آموزشی و تربیتی استاندارد، مبتنی بر اهداف برنامه‌های درسی و قوانین مصوب آموزش و پرورش منجر می‌شود. ۲- مواد و رسانه‌های آموزشی و تربیتی: عبارت است ازتمام ابزارها و وسایل ارتباطی که برای تحقق اهداف برنامه‌های آموزشی و تربیتی و پیشرفت تحصیلی متربیان ابداع شده است یا به کار گرفته می‌شوند و کاربرد آنها می‌تواند فرآیند یاددهی - یادگیری را موثرتر و پایدارتر و تحقق یادگیری معنادار را آسان‌تر سازد. مواد و رسانه‌ها از قبیل: بسته آموزشی، نرم‌افزار‌های آموزشی، فیلم آموزشی، شبکه‌های آموزشی (اینترانت داخلی)، رسانه‌های الکترونیکی، چندرسانه‌ای (مولتی‌مدیا)، دستگاه‌ها، اجسام و اشیاء مختلف، کتاب درسی، کتاب کار، کتاب راهنمای معلم، مجلات، کتاب‌ها و نظایر آن. ماده ۲
اهداف ۱- سیاست‌گذاری، استانداردسازی و هدایت تولید مواد و رسانه‌های آموزشی و تربیتی مرتبط با اهداف و وظایف وزارت آموزش و پرورش ۲- ساماندهی، مدیریت و هدایت فرآیند تولید، توزیع منابع آموزشی و تربیتی به منظور استفاده در مدارس و مراکز آموزشی و جلوگیری از توزیع منابع غیر استاندارد در مدارس و مراکز آموزشی ۳- استفاده‌ی بهینه از فرصت‌ها و ظرفیت‌های بخش‌های دولتی و غیردولتی در تولید و توزیع مواد و رسانه‌های آموزشی و تربیتی استاندارد ۴- تسهیل، توسعه و تعمیق آموزش و ایجاد تنوع در مواد و رسانه‌های آموزشی و تربیتی ۵ - افزایش اثرات مطلوب استفاده از مواد و رسانه‌های آموزشی و تربیتی استاندارد بر جریان یاددهی - یادگیری ۶ - حمایت از تولید مواد و رسانه‌های آموزشی استاندارد بخش غیر دولتی ماده ۳
اصول ومبانی اصول و مبانی حاکم بر تولید و ارزشیابی مواد و رسانه‌های آموزشی و تربیتی به شرح زیر است: ۱- هماهنگی و همسویی با فلسفه‌ی تعلیم و تربیت اسلامی و هدف‌های برنامه‌های درسی و تربیتی مصوب ۲- گسترش و توسعه‌ی عدالت آموزشی و توجه به تفاوت‌های فردی ۳- توسعه و تنوع‌بخشی به تولید منابع آموزشی و تربیتی (مواد و رسانه‌ها) با رعایت استانداردها ۴- توجه به زبان فارسی معیار در محتوای نوشتاری و گفتاری مواد و رسانه‌های آموزشی و تربیتی ۵ - هدایت، تشویق و حمایت از بخش غیر دولتی در تولید منابع آموزشی و تربیتی استاندارد ۶ - توجه به تنوع فرهنگی، اجتماعی و اقلیمی با رعایت اصول و مبانی نظام معیار اسلامی ۷- اثربخشی و کارآیی و صرفه اقتصادی منابع با تاکید بر اولویت تولیدات داخلی و بومی ماده ۴
معیار‌ها و استانداردهای تولید منابع آموزشی و تربیتی معیارها و استانداردهای تولید و ارزشیابی مواد و رسانه‌های آموزشی و تربیتی به دو گروه عمومی و اختصاصی طبقه بندی می‌شوند. الف) معیارها و استانداردهای عمومی این گروه از معیارها ناظر بر ویژگی‌ها و خصوصیات عمومی منابع آموزشی و تربیتی است. تبیین و تعریف این استانداردها بر عهده سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی است. جذابیت شکلی و ظاهری خلاقیت و نوآوری رعایت قواعد زبان و خط فارسی رعایت اصول بهداشتی و ایمنی سهولت بکارگیری صحت و دقت علمی تناسب محتوا و روش‌های ارائه با مشخصات و اهداف برنامه درسی و رشته تحصیلی رعایت و ترویج ارزش‌های دینی، فرهنگی و اجتماعی جامعه اسلامی - ایرانی متناسب با ویژگی‌ها و نیاز‌ها ی مخاطبان مبتنی بر روان شناسی رشد به روز بودن و تناسب با مقتضیات زمان سادگی و روانی محتوا سازماندهی مناسب محتوا توجه به متون علمی تمدن اسلامی - ایرانی ب: معیار‌ها و استانداردهای اختصاصی: معیار‌ها و استانداردهای اختصاصی توسط سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی و مبتنی بر برنامه‌های درسی مصوب با همکاری معاونت‌ها و سازمان‌های ذی‌ربط تدوین و پس از تصویب شورای هماهنگی علمی سازمان مذکور ابلاغ خواهد شد. تبصره ۱
سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی موظف است معیار‌های ارزشیابی و اعتبارسنجی منابع آموزشی و تربیتی (عمومی و اختصاصی) را تدوین کند و از طریق مقتضی به اطلاع عموم برساند. ماده ۵
راهکارهای اجرایی وزارت آموزش و پرورش موظف است تولید و عرضه‌ی مواد و رسانه‌های آموزشی و تربیتی استاندارد را با توجه به راهکارهای زیر مورد ارزیابی، هدایت، تشویق و حمایت قرار دهد: ۱- طراحی و ایجاد سامانه‌ی مدیریتی و هدایتی مناسب برای ارزیابی تولید، استانداردسازی، حمایت و استفاده از مواد و رسانه‌های آموزشی و تربیتی ۲- اعطای نشان استاندارد به مواد و رسانه‌های آموزشی و تربیتی معتبر ۳- حمایت از تولید مواد و رسانه‌های آموزشی وتربیتی استاندارد به انحای گوناگون، از جمله:
تهیه‌ی فهرستگان توصیفی مواد و رسانه‌های آموزشی و تربیتی استاندارد و معرفی آن‌ها بویژه در کتاب‌های درسی، مجلات رشد و سایت‌های آموزشی به دانش آموزان، معلمان و خانواده‌ها
برگزاری جشنواره‌ها و نمایشگاه‌های مواد و رسانه‌های آموزشی و تربیتی
طراحی و تمهید ساز و کار مناسب برای بکارگیری ظرفیت‌های بخش خصوصی در ارزشیابی منابع آموزشی و تربیتی ۴- برقراری ارتباط منسجم میان وزارت آموزش و پرورش و نهادهای دولتی و غیردولتی ذی‌ربط در حوزه‌ی کتاب و سایر مواد و رسانه‌های آموزشی و تربیتی به منظور تحقق اهداف مذکور ۵ - صدور مجوز اطلاع رسانی و تبلیغ منابع آموزشی و تربیتی استاندارد ماده ۶
خرید، عرضه و تبلیغ هر گونه منبع آموزشی و تربیتی در واحدهای آموزشی، صرفاً از منابع استاندارد مجاز خواهد بود. تبصره
رعایت ضوابط این ماده الزامی است و با متخلف برابر ضوابط قانونی برخورد خواهد شد. ماده ۷
مشارکت و همکاری معاونت‌ها، سازمان‌های وابسته به آموزش و پرورش و سایر دستگاه‌های فرهنگی و آموزشی کشور در اجرای این مصوبه الزامی است. موضوع: آیین‌نامه ساماندهی منابع آموزشی و تربیتی (مواد و رسانه‌ها) در هشتصد و بیست و هشتمین جلسه شورای عالی آموزش و پرورش مورخ ۱۳۸۹/۶/۲ به تصویب رسید. دبیر شورا - مهدی نوید رئیس جلسه - حمیدرضا حاجی‌بابایی آیین‌نامه ساماندهی منابع آموزشی و تربیتی (مواد و رسانه‌ها) مورد تایید است. رئیس جمهور و رئیس شورای عالی آموزش و پرورش - محمود احمدی‌نژاد

تعاریف ۱- ساماندهی: مجموعه‌ای از فعالیت‌های نظام‌مند و سازمان‌یافته است که به هدایت، حمایت و پشتیبانی از ناشران، نویسندگان و تولیدکنندگان در تولید، انتشار و توزیع مواد و رسانه‌های آموزشی و تربیتی استاندارد، مبتنی بر اهداف برنامه‌های درسی و قوانین مصوب آموزش و پرورش منجر می‌شود. ۲- مواد و رسانه‌های آموزشی و تربیتی: عبارت است ازتمام ابزارها و وسایل ارتباطی که برای تحقق اهداف برنامه‌های آموزشی و تربیتی و پیشرفت تحصیلی متربیان ابداع شده است یا به کار گرفته می‌شوند و کاربرد آنها می‌تواند فرآیند یاددهی - یادگیری را موثرتر و پایدارتر و تحقق یادگیری معنادار را آسان‌تر سازد. مواد و رسانه‌ها از قبیل: بسته آموزشی، نرم‌افزار‌های آموزشی، فیلم آموزشی، شبکه‌های آموزشی (اینترانت داخلی)، رسانه‌های الکترونیکی، چندرسانه‌ای (مولتی‌مدیا)، دستگاه‌ها، اجسام و اشیاء مختلف، کتاب درسی، کتاب کار، کتاب راهنمای معلم، مجلات، کتاب‌ها و نظایر آن. ماده ۲
اهداف ۱- سیاست‌گذاری، استانداردسازی و هدایت تولید مواد و رسانه‌های آموزشی و تربیتی مرتبط با اهداف و وظایف وزارت آموزش و پرورش ۲- ساماندهی، مدیریت و هدایت فرآیند تولید، توزیع منابع آموزشی و تربیتی به منظور استفاده در مدارس و مراکز آموزشی و جلوگیری از توزیع منابع غیر استاندارد در مدارس و مراکز آموزشی ۳- استفاده‌ی بهینه از فرصت‌ها و ظرفیت‌های بخش‌های دولتی و غیردولتی در تولید و توزیع مواد و رسانه‌های آموزشی و تربیتی استاندارد ۴- تسهیل، توسعه و تعمیق آموزش و ایجاد تنوع در مواد و رسانه‌های آموزشی و تربیتی ۵ - افزایش اثرات مطلوب استفاده از مواد و رسانه‌های آموزشی و تربیتی استاندارد بر جریان یاددهی - یادگیری ۶ - حمایت از تولید مواد و رسانه‌های آموزشی استاندارد بخش غیر دولتی ماده ۳
اصول ومبانی اصول و مبانی حاکم بر تولید و ارزشیابی مواد و رسانه‌های آموزشی و تربیتی به شرح زیر است: ۱- هماهنگی و همسویی با فلسفه‌ی تعلیم و تربیت اسلامی و هدف‌های برنامه‌های درسی و تربیتی مصوب ۲- گسترش و توسعه‌ی عدالت آموزشی و توجه به تفاوت‌های فردی ۳- توسعه و تنوع‌بخشی به تولید منابع آموزشی و تربیتی (مواد و رسانه‌ها) با رعایت استانداردها ۴- توجه به زبان فارسی معیار در محتوای نوشتاری و گفتاری مواد و رسانه‌های آموزشی و تربیتی ۵ - هدایت، تشویق و حمایت از بخش غیر دولتی در تولید منابع آموزشی و تربیتی استاندارد ۶ - توجه به تنوع فرهنگی، اجتماعی و اقلیمی با رعایت اصول و مبانی نظام معیار اسلامی ۷- اثربخشی و کارآیی و صرفه اقتصادی منابع با تاکید بر اولویت تولیدات داخلی و بومی ماده ۴
معیار‌ها و استانداردهای تولید منابع آموزشی و تربیتی معیارها و استانداردهای تولید و ارزشیابی مواد و رسانه‌های آموزشی و تربیتی به دو گروه عمومی و اختصاصی طبقه بندی می‌شوند. الف) معیارها و استانداردهای عمومی این گروه از معیارها ناظر بر ویژگی‌ها و خصوصیات عمومی منابع آموزشی و تربیتی است. تبیین و تعریف این استانداردها بر عهده سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی است. جذابیت شکلی و ظاهری خلاقیت و نوآوری رعایت قواعد زبان و خط فارسی رعایت اصول بهداشتی و ایمنی سهولت بکارگیری صحت و دقت علمی تناسب محتوا و روش‌های ارائه با مشخصات و اهداف برنامه درسی و رشته تحصیلی رعایت و ترویج ارزش‌های دینی، فرهنگی و اجتماعی جامعه اسلامی - ایرانی متناسب با ویژگی‌ها و نیاز‌ها ی مخاطبان مبتنی بر روان شناسی رشد به روز بودن و تناسب با مقتضیات زمان سادگی و روانی محتوا سازماندهی مناسب محتوا توجه به متون علمی تمدن اسلامی - ایرانی ب: معیار‌ها و استانداردهای اختصاصی: معیار‌ها و استانداردهای اختصاصی توسط سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی و مبتنی بر برنامه‌های درسی مصوب با همکاری معاونت‌ها و سازمان‌های ذی‌ربط تدوین و پس از تصویب شورای هماهنگی علمی سازمان مذکور ابلاغ خواهد شد. تبصره ۱
سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی موظف است معیار‌های ارزشیابی و اعتبارسنجی منابع آموزشی و تربیتی (عمومی و اختصاصی) را تدوین کند و از طریق مقتضی به اطلاع عموم برساند. ماده ۵
راهکارهای اجرایی وزارت آموزش و پرورش موظف است تولید و عرضه‌ی مواد و رسانه‌های آموزشی و تربیتی استاندارد را با توجه به راهکارهای زیر مورد ارزیابی، هدایت، تشویق و حمایت قرار دهد: ۱- طراحی و ایجاد سامانه‌ی مدیریتی و هدایتی مناسب برای ارزیابی تولید، استانداردسازی، حمایت و استفاده از مواد و رسانه‌های آموزشی و تربیتی ۲- اعطای نشان استاندارد به مواد و رسانه‌های آموزشی و تربیتی معتبر ۳- حمایت از تولید مواد و رسانه‌های آموزشی وتربیتی استاندارد به انحای گوناگون، از جمله:
تهیه‌ی فهرستگان توصیفی مواد و رسانه‌های آموزشی و تربیتی استاندارد و معرفی آن‌ها بویژه در کتاب‌های درسی، مجلات رشد و سایت‌های آموزشی به دانش آموزان، معلمان و خانواده‌ها
برگزاری جشنواره‌ها و نمایشگاه‌های مواد و رسانه‌های آموزشی و تربیتی
طراحی و تمهید ساز و کار مناسب برای بکارگیری ظرفیت‌های بخش خصوصی در ارزشیابی منابع آموزشی و تربیتی ۴- برقراری ارتباط منسجم میان وزارت آموزش و پرورش و نهادهای دولتی و غیردولتی ذی‌ربط در حوزه‌ی کتاب و سایر مواد و رسانه‌های آموزشی و تربیتی به منظور تحقق اهداف مذکور ۵ - صدور مجوز اطلاع رسانی و تبلیغ منابع آموزشی و تربیتی استاندارد ماده ۶
خرید، عرضه و تبلیغ هر گونه منبع آموزشی و تربیتی در واحدهای آموزشی، صرفاً از منابع استاندارد مجاز خواهد بود. تبصره
رعایت ضوابط این ماده الزامی است و با متخلف برابر ضوابط قانونی برخورد خواهد شد. ماده ۷
مشارکت و همکاری معاونت‌ها، سازمان‌های وابسته به آموزش و پرورش و سایر دستگاه‌های فرهنگی و آموزشی کشور در اجرای این مصوبه الزامی است. موضوع: آیین‌نامه ساماندهی منابع آموزشی و تربیتی (مواد و رسانه‌ها) در هشتصد و بیست و هشتمین جلسه شورای عالی آموزش و پرورش مورخ ۱۳۸۹/۶/۲ به تصویب رسید. دبیر شورا - مهدی نوید رئیس جلسه - حمیدرضا حاجی‌بابایی آیین‌نامه ساماندهی منابع آموزشی و تربیتی (مواد و رسانه‌ها) مورد تایید است. رئیس جمهور و رئیس شورای عالی آموزش و پرورش - محمود احمدی‌نژاد