آیین‌نامه داخلی شورای نگهبان
فصل اول کلیات ماده ۱
- وظائف و اختیاراتی که به موجب اصل ۹۱ الی ۹۹ و دیگر اصول قانون اساسی و سایر قوانین بر عهده شورای نگهبان قرار دارد به ترتیب مذکور در این آیین‌نامه اجرا می‌شود. ماده ۲
- کلیه آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های مربوط به وظائف و اختیارات شورا در حدود قوانین به تصویب شورای نگهبان می‌رسد. ماده ۳
- شورای نگهبان دارای سازمان اداری می‌باشد که وظائف و اختیارات و نمودار تشکیلاتی آن با پیشنهاد دبیر شورا به تصویب شورای نگهبان می‌رسد. در مورد اصلاحات و تغییرات نیز به همین ترتیب عمل می‌شود. فصل دوم: اعضاء شورای نگهبان ماده ۴
- دوره شورای نگهبان شش ساله از مبدا ۱۳۵۹/۴/۲۴ و دوره‌های عضویت شش ساله اعضاء با توجه به اصل ۹۲ به ترتیب ۱۳۵۹/۴/۲۶ و ۱۳۶۲/۴/۲۶ می‌باشد. ماده ۵
- هر گاه در اثناء دوره ای عضوی فوت نماید یا استعفاء دهد و یا عزل شود عضویت جانشین وی فقط برای بقیه مدت خواهد بود. ماده ۶
- دبیر شورا ۴۰ روز قبل از پایان مدت عضویت اعضائی که عضویتشان در شرف انقضاء است طی نامه ای مراتب را در مورد فقها به مقام معظم رهبری و در مورد حقوقدانان به رئیس قوه قضاییه اعلام می‌نماید. ماده ۷
- استعفای اعضای شورا باید کتباً به دبیر شورا اعلام شود. دبیر شورا استعفاءنامه را در اولین جلسه شورا قرائت می‌کند، چنانچه ظرف مدت یک هفته از تاریخ قرائت استعفاء مسترد نشد، استعفاءنامه عضو فقیه به مقام معظم رهبری و استعفاءنامه عضو حقوقدان به روسای قوه قضاییه و قوه مقننه اعلام می‌گردد. ماده ۸
- گزارش فعالیت هر یک از اعضاء و چگونگی شرکت آن‌ها در این فعالیت‌ها از لحاظ غیبت، تاخیر و تعطیل در جلسات اصلی شورا و مجلس و نیز کمیسیون‌های آن در پایان هر دوره پس از اطلاع اعضای شورا حسب مورد به استحضار مقام معظم رهبری و رئیس قوه قضاییه می‌رسد. هر شش ماه یکبار نیز گزارش فعالیت اعضاء و غیبت و تاخیر ورود و تعجیل در خروج آنان در جلسه شورای نگهبان مطرح می‌شود. فصل سوم: جلسات و وظائف شورای نگهبان ماده ۹
- شورا دارای جلسات عدای و فوق‌العاده خواهد بود. ماده ۱۰
- جلسات عدای شورا هفته ای ۲ روز (روزهای چهارشنبه صبح و بعدازظهر و پنج شنبه صبح) تشکیل می‌شود. ماده ۱۱
- به هنگام رسیدگی به انتخابات و لایحه بودجه و موارد مشابه علاوه بر روزهای چهارشنبه و پنج شنبه تعداد جلسات لازم توسط دبیر با توافق اعضاء شورا تعیین می‌شود. ماده ۱۲
- جلسات فوق‌العاده بر حسب ضرورت بنا به تشخیص و تصمیم دبیر شورا و یا تقاضای سه نفر از اعضاء تشکیل خواهد شد. ماده ۱۳
- جلسات شورای نگهبان با حضور ۷ نفر از اعضاء رسمی است ولی اخذ آراء جز در موارد ضروری و یا حصول رای لازم با حضور حداقل ۹ نفر خواهد بود. ماده ۱۴
- جلسات فقهاء با حضور چهار نفر رسمی است ولی اخذ رای جز در موارد ضروری و یا حصول رای لازم با حضور حداقل ۵ نفر خواهد بود. ماده ۱۵
- جلسات شورای نگهبان برای تفسیر قانون اساسی با حضور حداقل ۹ نفر ار اعضاء رسمیت می‌یابد ولی اخذ رای جز در صورت حصول رای لازم با حضور بقیه اعضاء خواهد بود. ماده ۱۶
- جلسه با تلاوت آیاتی از قرآن مجید آغاز خواهد شد و حداکثر ۱۰ دقیقه اعضاء می‌توانند نسبت به مسائل مهم روز قبل از دستور جلسه اظهارنظر نمایند. ماده ۱۷
- در مورد طرح‌ها و لوایح فوری اعضاء شورای نگهبان پس از تصویب مجلس شورای اسلامی از مجلس خارج و بعد از مشورت، ظرف مدت ۲۴ ساعت نظر خود را اظهار نمایند. تبصره
- در موارد فوری جلسه شورا تا رسیدن به نظریه قابل اعلام ادامه می‌یابد و اعضاء نمی‌توانند جلسه را ترک گویند. ماده ۱۸
- تفسیر اصول قانون اساسی با ارجاع مقام معظم رهبری و یا با درخواست رئیس جمهور، رئیس مجلس شورای اسلامی و رئیس قوه قضاییه و یا یکی از اعضای شورای نگهبان صورت می‌گیرد. ماده ۱۹
- اعلام مغایرت قوانین و مقررات یا موادی از آن‌ها با شرع با توجه به اصل چهارم قانون اساسی، در هر زمان که مقتضی باشد توسط اکثریت فقهای شورای نگهبان انجام می‌یابد و تابع مدت‌های مذکور در اصل نود و چهارم قانون اساسی نمی‌باشد. سوال‌های فقهی دیوان عدالت اداری و قضات درباره مغایرت قوانین و مقررات با شرع حسب مورد از طریق رئیس دیوان و رئیس قوه قضاییه به شورای نگهبان ارسال می‌شود. ماده ۲۰
- نظر‌های تفسیری شورای نگهبان به مرجع درخواست کننده تفسیر و رئیس جمهور اعلام می‌گردد و برای روزنامه رسمی و رسانه‌های همگانی فرستاده می‌شود. ماده ۲۱
- در موارد مغایرت قوانین با شرع موضوع ماده ۱۹ نظر اکثریت فقهای شورای نگهبان به رئیس جمهور اعلام می‌شود تا از طرف وی اقدام لازم به عمل آید. ماده ۲۲
- تشخیص اینکه مورد سوال از مصادیق تفسیر است با اکثریت شورای نگهبان است. فصل چهارم: دبیر و قائم مقام و سخنگوی شورای نگهبان و وظائف آنان ماده ۲۳
- شورای نگهبان دارای یک دبیر و یک قائم مقام از اعضاء شورای نگهبان و یک سخنگو (از اعضاء و یا خارج از اعضاء) خواهد بود که برای مدت یک سال انتخاب می‌گردند. ماده ۲۴
- انتخاب دبیر و قائم مقام و سخنگو با اکثریت مطلق و رای مخفی است و اگر بار اول اکثریت مطلق حاصل نگردید بین دو نفر که حائز اکثریت بوده‌اند انتخابات تجدید می‌شود و این بار اکثریت نسبی کافی است و در صورت تساوی آراء بیش از دو نفر در دور اول، دو نفر با قرعه برای بار دوم انتخاب می‌شوند و در صورت تساوی آراء در این دور قرعه حاکم خواهد بود. تبصره
- هر گاه هیچ یک از دبیر شورا و قائم مقام او از فقهاء انتخاب نشوند برای اداراه جلسه خاص فقهاء یکی از آنان برای یک سال به طریق فوق انتخاب می‌شوند. ماده ۲۵
- شورای نگهبان برای تهیه صورتجلسات و ثبت و ضبط مذاکرات یک نفر از خارج اعضاء با پیشنهاد دبیر انتخاب می‌نماید و حتی الامکان ایشان مسئولیت دفتر شورای نگهبان را نیز به عهده خواهد داشت. ماده ۲۶
- سخنگو مواضع و نظرات شورا را منعکس خواهد نمود. در صورتی که شورا نشر مطلبی را صلاح نداند سخنگو از اعلام آن خودداری می‌نماید. ماده ۲۷
- در صورت فوت یا استعفاء عر یک از دبیر، قائم مقام و سخنگوی شورا، انتخاب هر یک از آنان در اولین جلسه برای بقیه مدت به عمل خواهد آمد. تبصره ۱
- انتخاب مجدد شخص مستعفی در صورت تمایل او بلامانع است. تبصره ۲
- بیماری و ناتوانی دبیر و قائم مقام و سخنگو بیش از ۲ ماه با تشخیص شورا از موجبات انتخاب مجدد است. ماده ۲۸
- شورای نگهبان هیاتی مرکب از دبیر و سخنگو و یک تن از اعضاء شورا به عنوان مشاوران اطلاع رسانی خواهد داشت. سخنگوی شورای نگهبان کلیه امور اطلاع رسانی مربوط به وظائف و اختیارات شورا را بر عهده دارد و با توجه به نظرات شورا و مشورت با مشاوران اطلاع رسانی سیاست و خط مشی مربوط به اطلاع رسانی را تعیین خواهد کرد و نیز جلسات منظمی برای مشاوره در امور جاری با مشاوران خواهد داشت. ماده ۳۰
- روابط عمومی شورای نگهبان در بخش اطلاع رسانی زیر نظر سخنگو انجام وظیفه می‌نماید. ماده ۳۱
- مصوبات و تصمیمات شورای نگهبان از طریق دبیر یا قائم مقام به مراجع ذیربط اعلام خواهد شد. ماده ۳۲
- کلیه مصوبات مجلس شورای اسلامی در اولین فرصت و سوالاتی که پاسخ به آن‌ها در صلاحیت شورا است پس از وصول و با دستور ذبیر توسط دفتر شورای نگهبان در اختیار اعضاء قرار می‌گیرد. ماده ۳۳
- مصوبات و مشروح مذاکرات شورای نگهبان توسط دفتر شورا تکثیر و در اختیار اعضاء قرار می‌گیرد. ماده ۳۴
- تشکیل و اداره جلسات شورا و حفظ نظم در مذاکرات و اجرای آیین‌نامه به عهده دبیر یا قائم مقام است. ماده ۳۵
- دستور جلسات شورای نگهبان جز در موارد فوری حداقل ۲۴ ساعت قبل از تشکیل جلسه توسط دبیر به اعضاء اعلام می‌گردد. ماده ۳۶
- کفایت مذاکرات با پیشنهاد یکی از اعضاء مطرح و نسبت به آن رای گیری به عمل می‌آید. ماده ۳۷
- کلیه مذاکرات جلسات رسمی شورا ثبت و ضبط می‌شود. ماده ۳۸
- منشی جلسه، مصوبات شورا و نتیجه رای گیری را با ذکر نام موافق و مخالف در صورتجلسه قید نموده و به امضائ حاضران می‌رساند. کلیه مذاکرات روی نوار ضبط و سپس پیاده و حداکثر ظرف پنج روز در اختیار اعضاء قرار می‌گیرد. ماده ۳۹
- نتیجه مذاکرات و نظرات موافق و مخالف و استدلال‌ها از مشروح مذاکرات استخراج و زیر نظر شورای تحقیق به صورت علمی و فنی و تنقیح و تدوین و منتشر می‌شود. فصل پنجم: تعطیلات و مرخصی‌ها ماده ۴۰
- اعضاء شورا می‌توانند از یک ماه مرخصی استحقاقی در سال استفاده نمایند و با اجازه دبیر استفااده از این مرخصی بصوزت متوالی و با فاصله بلا مانع است ولی بدون تصویب شورا نباید به بیش از دو نفر همزمان مرخصی داد. تبصره
- در صورتی که عضوی نیاز مبرم به مرخصی بیش از مدت مذکور داشته باشد باید به تصویب شورا برسد. زمان اجرای این آیین‌نامه از ۱۳۷۹/۴/۱ خواهد بود و آیین‌نامه قبلی لغو می‌گردد. آیین‌نامه داخلی شورای نگهبان مشتمل بر ۴۰ ماده و ۶ تبصره در جلسه رسمی مورخ ۱۳۷۹/۴/۲۲ با حضور اعضاء به تصویب رسیده است.