آیین‌نامه حمایت از تولید، دانش بنیان و اشتغال آفرین در حوزه آموزش و پرورش

هیات وزیران در جلسه ۱۴۰۱/۷/۲۰ به پیشنهاد شماره ۱۰۲۴۸۲ مورخ ۱۴۰۱/۶/۱۳ وزارت آموزش و پرورش و به استناد قانون حمایت از شرکت‌ها و موسسات دانش بنیان و تجاری سازی نوآوری‌ها و اختراعات - مصوب ۱۳۸۹ - با اصلاحات و الحاقات بعدی و اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، آیین‌نامه حمایت از تولید، دانش بنیان و اشتغال آفرین در حوزه آموزش و پرورش را به شرح زیر تصویب کرد: ماده ۱

به منظور تربیت دانش آموزان و آینده سازان جامعه اسلامی به عنوان نیروی انسانی اصلی پیشران جامعه دانش بنیان وزارت آموزش و پرورش موظف است اقدامات زیر را به عمل آورد: ۱
ایجاد سکوی (پلتفرم) استعدادیابی نوآموزان پیش دبستانی و دانش آموزان با مشارکت معاونت علمی و فناوری رئیس جمهور و بنیاد ملی نخبگان و ایجاد زمینه شکوفایی استعدادهای دانش آموزان با ایجاد فرصت‌های یادگیری برای آنها با هدف حضور موثر در جامعه دانش بنیان. ۲
تغییر در برنامه درسی به ویژه محتوای کتب درسی و مجلات رشد برای تقویت و پرورش خلاقیت و نوآوری نوآموزان پیش دبستانی، دانش آموزان، معلمان و اولیا. ۳
آماده سازی دانشگاه‌های تربیت معلم (دانشگاه فرهنگیان و تربیت دبیر شهید رجایی) به ویژه دانشجویان آن برای حضور موثر در جامعه دانش بنیان با تدوین برنامه‌های درسی مرتبط و طراحی و اجرای ملاک ارزشیابی صلاحیت معلمی فارغ التحصیلان. ۴
تربیت گروه (کادر) آموزشی (آموزگار، دبیر و مربی) برای حضور موثر در زیست بوم جدید با تاکید بر حوزه‌های دانش بنیان. ۵
استفاده از اولیای فعال در حوزه‌های دانش بنیان در برنامه‌های آموزش و پرورش. ۶
استفاده از شبکه آموزشی دانش آموزان (شاد) برای پیشبرد برنامه‌های دانش بنیان معلمان و دانش آموزان. ۷
استفاده از ظرفیت پارک‌های علم و فناوری، پردیس‌های علم و فناوری، مراکز رشد و مراکز کارآفرینی و نوآوری وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری جهت تربیت و پرورش نیروی انسانی ماهر و متخصص برای مشارکت فعال در زیست بوم نوآوری کشور اعم از دانش آموزان و معلمان. ماده ۲
در اجرای اسناد بالادستی به ویژه سند تحول بنیادین آموزش و پرورش - مصوب ۱۳۹۰ - مبنی بر افزایش سهم آموزش فنی و حرفه ای و کار و دانش (آموزش‌های مهارتی) به حداقل پنجاه درصد (۵۰ %) کل نظام آموزش پایه و جهت دهی این شاخه آموزشی به سمت تولید دانش بنیان و اشتغال آفرین، دستگاه‌های اجرایی زیر موظفند با همکاری وزارت آموزش و پرورش موارد مربوط را در اولویت قرار دهند: ۱
اولویت بخشی به حمایت از گسترش و تقویت هنرستان‌های فرهنگی و هنری در جوار فرهنگسراها و سایر مراکز فرهنگی و هنری توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. ۲
تسهیل گری در احیا و راه اندازی هنرستان‌های فنی، حرفه ای و کاردانش تخصصی در جوار شهرک‌های صنعتی به تناسب نوع فعالیت‌های هر شهرک صنعتی توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت. ۳
اولویت بخشی در حمایت از هوشمند سازی هنرستان‌های کشاورزی موجود با رویکرد تولید دانش بنیان و متناسب با الگوی کشت در مراکز تحقیقات کشاورزی و همچنین اولویت دهی به حمایت از ایجاد هنرستان‌های کشاورزی در جوار شهرک‌های کشاورزی توسط وزارت جهاد کشاورزی. ۴
اولویت بخشی به حمایت از تاسیس و راه اندازی هنرستان‌های انرژی با رویکرد اصلاح الگوی مصرف انرژی و انرژی‌های تجدیدپذیر خصوصاً در مناطق ویژه اقتصادی توسط وزارتخانه‌های نیرو و نفت. ۵
اولویت بخشی به حمایت از تقویت و گسترش هنرستان‌های مرتبط با حوزه حمل و نقل خصوصاً حمل و نقل ریلی موجود و همچنین حمایت از تاسیس و راه اندازی هنرستان‌های فنی و حرفه ای در سایر شقوق حمل و نقل (هوایی، دریایی و زمینی) توسط وزارت راه و شهرسازی. ۶
اولویت بخشی به حمایت از تاسیس و راه اندازی هنرستان‌های فنی و حرفه ای در حوزهای تخصصی توسط وزارتخانه‌های بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و ورزش و جوانان. ۷
اولویت بخشی به حمایت از تاسیس و راه اندازی هنرستان‌های محیط بانی شاخه کار و دانش با رویکرد حفاظت از ذخایر و ارزش منابع محیط زیستی توسط سازمان حفاظت محیط زیست. ۸
اولویت بخشی به حمایت از تاسیس و راه اندازی هنرستان‌های اقتصاد رقومی (دیجیتال) با رویکرد ارتقای دانش و آموزش مهارت‌های برنامه‌ریزی و تفکر رایانشی توسط وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات. ۹
اولویت بخشی به حمایت از تاسیس و راه اندازی آموزشگاه‌های صنایع دستی و هنرهای سنتی در جوار خانه‌ها و دهکده‌های صنایع دستی مطابق با رشته‌های فعال در آنها توسط وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی. ماده ۳
وزارت آموزش و پرورش موظف است با مشارکت معاونت علمی و فناوری رئیس جمهور، بنیاد ملی نخبگان و وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و سایر دستگاه‌های مرتبط نسبت به برگزاری جشنواره‌ها، نمایشگاه‌ها و مسابقات علمی برای پرورش و شناسایی استعدادهای درخشان در زمینه کسب و کارها و تولید دانش بنیان در سطوح شهرستانی، استانی و ملی اقدام نماید. ماده ۴
وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی موظف است با همکاری وزارت آموزش و پرورش برنامه‌ریزی لازم را برای فراهم کردن استفاده از ظرفیت‌ها، مکان‌های گردشگری و آموزش صنایع دستی برای برگزاری سفرهای آموزشی و تربیت نیروی انسانی متخصص در راستای تقویت خلاقیت و نوآوری دانش آموزی انجام دهد. ماده ۵
وزارت آموزش و پرورش موظف است با همکاری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، وزارت صنعت، معدن و تجارت و سایر دستگاه‌های ذی ربط، تجهیزات و امکانات رایانه ای، شبکه ای و اینترنتی مدارس و دیگر فضاهای آموزشی و پرورشی مورد نیاز خود را با اولویت شرکت‌های دانش بنیان و فناور داخلی تامین نماید. ماده ۶
وزارت آموزش و پرورش (سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور) موظف است در طراحی و احداث مدارس و فضاهای آموزشی و پرورشی جدید نسبت به پیش‌بینی فضاهای لازم برای فعالیت‌های دانش بنیان و همچنین تجهیز آنها به امکانات مورد نیاز فعالیت‌های دانش بنیان اقدام نماید. ماده ۷
وزارت آموزش و پرورش مکلف است ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این آیین‌نامه با همکاری معاونت علمی و فناوری رئیس جمهور و بنیاد ملی نخبگان نسبت به ایجاد سکوی (پلتفرم) استعدادیابی، هدایت و مشاوره دانش آموزان مستعد و دارای فکر (ایده) های نوآورانه و فناورانه به منظور تعریف و پیشبرد طرح‌های دانش بنیان خود اقدام نماید. همچنین این وزارتخانه مکلف است با همکاری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و بخش غیردولتی نسبت به ایجاد افزونه معرفی مشاغل آینده و بارگذاری آموزش‌های برخط مهارتی جهت آماده سازی دانش آموزان برای مشاغل تخصصی در آینده، در سکوی (پلتفرم) معرفی شده در این ماده اقدام نماید. ماده ۸
وزارت آموزش و پرورش موظف است به منظور استفاده از ظرفیت‌ها و استعدادهای دانش آموزان به ویژه در سطح آموزش متوسطه مطابق با اولویت‌های اعلامی دستگاه‌های اجرایی در قالب بند (الف) ماده (۱) قانون جهش تولید دانش بنیان - مصوب ۱۴۰۱- نسبت به جهت دهی به برنامه‌ریزی درسی و توسعه مهارتهای دانش آموزان مرتبط با اولویت‌های مذکور اقدام نماید. ماده ۹
وزارت آموزش و پرورش موظف است با همکاری معاونت علمی و فناوری رئیس جمهور و بنیاد ملی نخبگان نسبت به حمایت از شرکت‌های دانش بنیان و فناور و واحدهای خلاق با اختصاص فضاهای متعلق به خود شامل مدارس، اردوگاه‌ها و پژوهش سراها در چهارچوب قوانین و مقررات و تجهیز آنها در حدود امکانات در اختیار به منظور پرورش، تکمیل و نهایی سازی فکر نو (ایده) ها و طرح‌های دانش بنیان دانش آموزان اقدام نماید. به منظور تحقق اهداف این ماده، وزارت آموزش و پرورش مجاز است فضاهای مذکور در این ماده را با پارک‌های علم و فناوری، پردیس‌های علم و فناوری، مراکز رشد و مراکز کارآفرینی و نوآوری به اشتراک گذارد. ماده ۱۰
وزارت آموزش و پرورش موظف است برنامه توسعه تولید محصولات دانش بنیان با استفاده از ظرفیت شرکت‌های تابع و وابسته صندوق ذخیره فرهنگیان را تهیه و برای تصویب به شورای راهبری فناوری‌ها و تولیدات دانش بنیان موضوع ماده (۲) اصلاحی قانون حمایت از شرکت‌ها و موسسات دانش بنیان و تجاری سازی نوآوری‌ها و اختراعات - مصوب ۱۴۰۱ - ارائه نماید. ماده ۱۱
سازمان برنامه و بودجه کشور و وزارت آموزش و پرورش موظفند نسبت به پیشنهاد درآمدهای حاصل از ماده (۹) این آیین‌نامه در لایحه بودجه سال ۱۴۰۲ کل کشور در قالب ردیف درآمد اختصاصی برای حمایت از طرح‌های دانش بنیان در وزارت آموزش و پرورش اقدام نمایند. ماده ۱۲
وزارت آموزش و پرورش موظف است نسبت به پیش‌بینی امتیاز و ارتقای مرتبه علمی معلمان مبتکر و نوآور در طرح رتبه بندی معلمان و مربیان اقدام نماید. همچنین آیین‌نامه جامع پایه‌های تشویقی (شصت پایه) ابلاغی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری برای اعضای هیات علمی دانشگاه فرهنگیان از سال ۱۴۰۲ در سقف اعتبارات سالیانه اعمال می‌شود. ماده ۱۳
به منظور پیشبرد، عملیاتی سازی و پیگیری اجرای برنامه‌های موضوع این آیین‌نامه، وزارت آموزش و پرورش موظف است بدون توسعه تشکیلات اداری نسبت به ایجاد ستاد اجرایی برنامه تولید دانش بنیان در وزارتخانه و در صورت لزوم در استان‌ها اقدام نماید. ماده ۱۴
سازمان برنامه و بودجه کشور موظف است نسبت به اختصاص اعتبار لازم در سال جاری از محل ردیف‌های مصوب مربوط و همچنین پیش‌بینی اعتبارات لازم در بودجه سال آینده برای تحقق برنامه‌های پیشبرد تولید دانش بنیان در وزارت آموزش و پرورش اقدام نماید. معاون اول رئیس جمهور - محمد مخبر

به منظور تربیت دانش آموزان و آینده سازان جامعه اسلامی به عنوان نیروی انسانی اصلی پیشران جامعه دانش بنیان وزارت آموزش و پرورش موظف است اقدامات زیر را به عمل آورد: ۱
ایجاد سکوی (پلتفرم) استعدادیابی نوآموزان پیش دبستانی و دانش آموزان با مشارکت معاونت علمی و فناوری رئیس جمهور و بنیاد ملی نخبگان و ایجاد زمینه شکوفایی استعدادهای دانش آموزان با ایجاد فرصت‌های یادگیری برای آنها با هدف حضور موثر در جامعه دانش بنیان. ۲
تغییر در برنامه درسی به ویژه محتوای کتب درسی و مجلات رشد برای تقویت و پرورش خلاقیت و نوآوری نوآموزان پیش دبستانی، دانش آموزان، معلمان و اولیا. ۳
آماده سازی دانشگاه‌های تربیت معلم (دانشگاه فرهنگیان و تربیت دبیر شهید رجایی) به ویژه دانشجویان آن برای حضور موثر در جامعه دانش بنیان با تدوین برنامه‌های درسی مرتبط و طراحی و اجرای ملاک ارزشیابی صلاحیت معلمی فارغ التحصیلان. ۴
تربیت گروه (کادر) آموزشی (آموزگار، دبیر و مربی) برای حضور موثر در زیست بوم جدید با تاکید بر حوزه‌های دانش بنیان. ۵
استفاده از اولیای فعال در حوزه‌های دانش بنیان در برنامه‌های آموزش و پرورش. ۶
استفاده از شبکه آموزشی دانش آموزان (شاد) برای پیشبرد برنامه‌های دانش بنیان معلمان و دانش آموزان. ۷
استفاده از ظرفیت پارک‌های علم و فناوری، پردیس‌های علم و فناوری، مراکز رشد و مراکز کارآفرینی و نوآوری وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری جهت تربیت و پرورش نیروی انسانی ماهر و متخصص برای مشارکت فعال در زیست بوم نوآوری کشور اعم از دانش آموزان و معلمان. ماده ۲
در اجرای اسناد بالادستی به ویژه سند تحول بنیادین آموزش و پرورش - مصوب ۱۳۹۰ - مبنی بر افزایش سهم آموزش فنی و حرفه ای و کار و دانش (آموزش‌های مهارتی) به حداقل پنجاه درصد (۵۰ %) کل نظام آموزش پایه و جهت دهی این شاخه آموزشی به سمت تولید دانش بنیان و اشتغال آفرین، دستگاه‌های اجرایی زیر موظفند با همکاری وزارت آموزش و پرورش موارد مربوط را در اولویت قرار دهند: ۱
اولویت بخشی به حمایت از گسترش و تقویت هنرستان‌های فرهنگی و هنری در جوار فرهنگسراها و سایر مراکز فرهنگی و هنری توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. ۲
تسهیل گری در احیا و راه اندازی هنرستان‌های فنی، حرفه ای و کاردانش تخصصی در جوار شهرک‌های صنعتی به تناسب نوع فعالیت‌های هر شهرک صنعتی توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت. ۳
اولویت بخشی در حمایت از هوشمند سازی هنرستان‌های کشاورزی موجود با رویکرد تولید دانش بنیان و متناسب با الگوی کشت در مراکز تحقیقات کشاورزی و همچنین اولویت دهی به حمایت از ایجاد هنرستان‌های کشاورزی در جوار شهرک‌های کشاورزی توسط وزارت جهاد کشاورزی. ۴
اولویت بخشی به حمایت از تاسیس و راه اندازی هنرستان‌های انرژی با رویکرد اصلاح الگوی مصرف انرژی و انرژی‌های تجدیدپذیر خصوصاً در مناطق ویژه اقتصادی توسط وزارتخانه‌های نیرو و نفت. ۵
اولویت بخشی به حمایت از تقویت و گسترش هنرستان‌های مرتبط با حوزه حمل و نقل خصوصاً حمل و نقل ریلی موجود و همچنین حمایت از تاسیس و راه اندازی هنرستان‌های فنی و حرفه ای در سایر شقوق حمل و نقل (هوایی، دریایی و زمینی) توسط وزارت راه و شهرسازی. ۶
اولویت بخشی به حمایت از تاسیس و راه اندازی هنرستان‌های فنی و حرفه ای در حوزهای تخصصی توسط وزارتخانه‌های بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و ورزش و جوانان. ۷
اولویت بخشی به حمایت از تاسیس و راه اندازی هنرستان‌های محیط بانی شاخه کار و دانش با رویکرد حفاظت از ذخایر و ارزش منابع محیط زیستی توسط سازمان حفاظت محیط زیست. ۸
اولویت بخشی به حمایت از تاسیس و راه اندازی هنرستان‌های اقتصاد رقومی (دیجیتال) با رویکرد ارتقای دانش و آموزش مهارت‌های برنامه‌ریزی و تفکر رایانشی توسط وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات. ۹
اولویت بخشی به حمایت از تاسیس و راه اندازی آموزشگاه‌های صنایع دستی و هنرهای سنتی در جوار خانه‌ها و دهکده‌های صنایع دستی مطابق با رشته‌های فعال در آنها توسط وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی. ماده ۳
وزارت آموزش و پرورش موظف است با مشارکت معاونت علمی و فناوری رئیس جمهور، بنیاد ملی نخبگان و وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و سایر دستگاه‌های مرتبط نسبت به برگزاری جشنواره‌ها، نمایشگاه‌ها و مسابقات علمی برای پرورش و شناسایی استعدادهای درخشان در زمینه کسب و کارها و تولید دانش بنیان در سطوح شهرستانی، استانی و ملی اقدام نماید. ماده ۴
وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی موظف است با همکاری وزارت آموزش و پرورش برنامه‌ریزی لازم را برای فراهم کردن استفاده از ظرفیت‌ها، مکان‌های گردشگری و آموزش صنایع دستی برای برگزاری سفرهای آموزشی و تربیت نیروی انسانی متخصص در راستای تقویت خلاقیت و نوآوری دانش آموزی انجام دهد. ماده ۵
وزارت آموزش و پرورش موظف است با همکاری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، وزارت صنعت، معدن و تجارت و سایر دستگاه‌های ذی ربط، تجهیزات و امکانات رایانه ای، شبکه ای و اینترنتی مدارس و دیگر فضاهای آموزشی و پرورشی مورد نیاز خود را با اولویت شرکت‌های دانش بنیان و فناور داخلی تامین نماید. ماده ۶
وزارت آموزش و پرورش (سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور) موظف است در طراحی و احداث مدارس و فضاهای آموزشی و پرورشی جدید نسبت به پیش‌بینی فضاهای لازم برای فعالیت‌های دانش بنیان و همچنین تجهیز آنها به امکانات مورد نیاز فعالیت‌های دانش بنیان اقدام نماید. ماده ۷
وزارت آموزش و پرورش مکلف است ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این آیین‌نامه با همکاری معاونت علمی و فناوری رئیس جمهور و بنیاد ملی نخبگان نسبت به ایجاد سکوی (پلتفرم) استعدادیابی، هدایت و مشاوره دانش آموزان مستعد و دارای فکر (ایده) های نوآورانه و فناورانه به منظور تعریف و پیشبرد طرح‌های دانش بنیان خود اقدام نماید. همچنین این وزارتخانه مکلف است با همکاری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و بخش غیردولتی نسبت به ایجاد افزونه معرفی مشاغل آینده و بارگذاری آموزش‌های برخط مهارتی جهت آماده سازی دانش آموزان برای مشاغل تخصصی در آینده، در سکوی (پلتفرم) معرفی شده در این ماده اقدام نماید. ماده ۸
وزارت آموزش و پرورش موظف است به منظور استفاده از ظرفیت‌ها و استعدادهای دانش آموزان به ویژه در سطح آموزش متوسطه مطابق با اولویت‌های اعلامی دستگاه‌های اجرایی در قالب بند (الف) ماده (۱) قانون جهش تولید دانش بنیان - مصوب ۱۴۰۱- نسبت به جهت دهی به برنامه‌ریزی درسی و توسعه مهارتهای دانش آموزان مرتبط با اولویت‌های مذکور اقدام نماید. ماده ۹
وزارت آموزش و پرورش موظف است با همکاری معاونت علمی و فناوری رئیس جمهور و بنیاد ملی نخبگان نسبت به حمایت از شرکت‌های دانش بنیان و فناور و واحدهای خلاق با اختصاص فضاهای متعلق به خود شامل مدارس، اردوگاه‌ها و پژوهش سراها در چهارچوب قوانین و مقررات و تجهیز آنها در حدود امکانات در اختیار به منظور پرورش، تکمیل و نهایی سازی فکر نو (ایده) ها و طرح‌های دانش بنیان دانش آموزان اقدام نماید. به منظور تحقق اهداف این ماده، وزارت آموزش و پرورش مجاز است فضاهای مذکور در این ماده را با پارک‌های علم و فناوری، پردیس‌های علم و فناوری، مراکز رشد و مراکز کارآفرینی و نوآوری به اشتراک گذارد. ماده ۱۰
وزارت آموزش و پرورش موظف است برنامه توسعه تولید محصولات دانش بنیان با استفاده از ظرفیت شرکت‌های تابع و وابسته صندوق ذخیره فرهنگیان را تهیه و برای تصویب به شورای راهبری فناوری‌ها و تولیدات دانش بنیان موضوع ماده (۲) اصلاحی قانون حمایت از شرکت‌ها و موسسات دانش بنیان و تجاری سازی نوآوری‌ها و اختراعات - مصوب ۱۴۰۱ - ارائه نماید. ماده ۱۱
سازمان برنامه و بودجه کشور و وزارت آموزش و پرورش موظفند نسبت به پیشنهاد درآمدهای حاصل از ماده (۹) این آیین‌نامه در لایحه بودجه سال ۱۴۰۲ کل کشور در قالب ردیف درآمد اختصاصی برای حمایت از طرح‌های دانش بنیان در وزارت آموزش و پرورش اقدام نمایند. ماده ۱۲
وزارت آموزش و پرورش موظف است نسبت به پیش‌بینی امتیاز و ارتقای مرتبه علمی معلمان مبتکر و نوآور در طرح رتبه بندی معلمان و مربیان اقدام نماید. همچنین آیین‌نامه جامع پایه‌های تشویقی (شصت پایه) ابلاغی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری برای اعضای هیات علمی دانشگاه فرهنگیان از سال ۱۴۰۲ در سقف اعتبارات سالیانه اعمال می‌شود. ماده ۱۳
به منظور پیشبرد، عملیاتی سازی و پیگیری اجرای برنامه‌های موضوع این آیین‌نامه، وزارت آموزش و پرورش موظف است بدون توسعه تشکیلات اداری نسبت به ایجاد ستاد اجرایی برنامه تولید دانش بنیان در وزارتخانه و در صورت لزوم در استان‌ها اقدام نماید. ماده ۱۴
سازمان برنامه و بودجه کشور موظف است نسبت به اختصاص اعتبار لازم در سال جاری از محل ردیف‌های مصوب مربوط و همچنین پیش‌بینی اعتبارات لازم در بودجه سال آینده برای تحقق برنامه‌های پیشبرد تولید دانش بنیان در وزارت آموزش و پرورش اقدام نماید. معاون اول رئیس جمهور - محمد مخبر