آیین‌نامه حفظ و نگهداری آثار ملی دفاع مقدس
مقدمه در بند (ب) ماده ۳ (وظایف کلی) اساسنامه بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس مصوب ۱۳۸۳/۱۲/۲۲ فرمانده معظم کل قوا، انتخاب، تملک، حفظ و بهره‌برداری از آثار فیزیکی جا مانده از دفاع مقدس و ثبت آن در آثار ملّی به منظور جلوگیری از نابودی و تخریب و یا به فراموشی سپرده شدن دوران پرافتخار دفاع مقدس برای نسل حال و آینده تصریح گردیده است. این آیین‌نامه به منظور دستیابی به شیوه و راه کارهای قانون مند در راستای حفظ، نگهداری و ثبت آثار ملّی دفاع مقدس و تملک اراضی و اماکن و آثار فیزیکی مرتبط تدوین گردیده است. ماده ۱) هدف شناسایی، مستندسازی، نگهداری، تملک و ثبت آثار ملی منقول و غیرمنقول دفاع مقدس، به منظور ماندگار کردن این آثار برای نسل‌های آینده و پیشگیری از پراکندگی و استهلاک آنها با بهره گیری از توان و ظرفیت نیروهای مسلح و سایر دستگاه‌های ذی ربط. ماده ۲) تعاریف و اختصارات ۱
- بنیاد: بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس. ۲
- اساسنامه بنیاد: اساسنامه بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس، مصوب ۱۳۸۳/۱۲/۲۲ فرمانده معظم کل قوا حضرت امام خامنه ای (مدظله العالی) ۳
- ادارات کل حفظ آثار: ادارات کل حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس استان‌ها. ۴
- کارگروه حفظ آثار: کارگروه حفظ، نگهداری، ثبت آثار ملّی دفاع مقدس و تملک اراضی و اماکن و آثار فیزیکی مرتبط که در بنیاد مرکز تشکیل می‌گردد. ۵
- کمیته استانی حفظ آثار: کمیته استانی حفظ، نگهداری، ثبت آثار ملّی دفاع مقدس و تملک اراضی و اماکن و آثار فیزیکی مرتبط که در استان‌های آذربایجان غربی، کردستان، کرمانشاه، ایلام، خوزستان، بوشهر و هرمزگان تشکیل می‌گردد. این کمیته در سایر استان‌ها، مختص مراکز فرهنگی دفاع مقدس و یادمان‌های شهدای گمنام تشکیل می‌شود. ۶
- آثار فیزیکی غیرمنقول مرتبط با دفاع مقدس: تمامی اراضی و آثار سرزمینی، اماکن و هرگونه بنای مرتبط با دفاع مقدس، یادمان‌های مناطق عملیاتی، بناهای یادبود، یادمان‌های شهدای گمنام و مراکز فرهنگی دفاع مقدس. ۷
- آثار فیزیکی منقول مرتبط با دفاع مقدس: تجهیزات، ماشین آلات و ادوات غیرعملیاتی (غنیمتی و سازمانی) مرتبط با دفاع مقدس اعم از نظامی، مهندسی، پزشکی، مخابراتی و... ماده ۳) مستندات الف
- اساسنامه بنیاد:
- بند (ب) ماده (۳): انتخاب، تملک، حفظ و بهره‌برداری از آثار فیزیکی اعم از ادوات جنگی، غنائم، اماکن، اراضی و مواضع و ثبت آثار ملّی.
- بند (ه-) ماده (۳): ایجاد هماهنگی در حفظ آثار دفاع مقدس و حراست از آنها با بهترین روش‌های علمی و پیشگیری از پراکندگی و استهلاک.
- بند (و) ماده (۳): تشکیل کمیته‌های فنی و تخصصی حسب مورد با مشارکت نهادها و سازمان‌های ذی ربط در زمینه حفظ آثار و ارزش‌های دفاع مقدس و تعیین کیفیت بهره‌برداری از آن. ب
- ابلاغیه ریاست ستاد کل نیروهای مسلح به شماره ۱۴۳۳۳۱/۱/۸۸ - ۱۳۹۵/۸/۱۲ با موضوع حفظ آثار فیزیکی و ابنیه دفاع مقدس. ماده ۴) وظایف و اختیارات کارگروه حفظ آثار دفاع مقدس به منظور حفظ، نگهداری و ثبت آثار ملّی دفاع مقدس و تملک اراضی، اماکن و آثار فیزیکی مرتبط، کارگروه حفظ آثار دفاع مقدس در مرکز (تهران) با وظایف و اختیارات زیر تشکیل می‌گردد: ۱
- سیاستگذاری، تصمیم‌گیری و هماهنگی‌های لازم فی مابین سازمان‌ها و دستگاه‌های ذی ربط کشوری و لشکری. ۲
- تهیه دستورالعمل‌های مورد نیاز درباره تعیین وظایف و تنظیم روابط بین کارگروه و کمیته‌های استانی. ۳
- تهیه دستورالعمل‌های مربوط به شناسایی، مستندسازی و ایجاد بانک اطلاعات آثار منقول و غیرمنقول دفاع مقدس. ۴
- تعیین فرآیند پیگیری تملک و ثبت آثار ملّی دفاع مقدس. ۵
- تهیه دستورالعمل‌های مربوط به حفظ و نگهداری آثار منقول و غیرمنقول دفاع مقدس. ۶
- تصمیم‌گیری در خصوص تامین اعتبار و بودجه مورد نیاز برای اجرای این آیین‌نامه و ابلاغ مصوبات در حدود وظایف کارگروه. ماده ۵) ترکیب اعضای کارگروه حفظ آثار دفاع مقدس ۱
- رئیس بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس (رئیس) ۲
- نماینده تام الاختیار معاون قوه قضائیه و رئیس سازمان ثبت اسناد و املاک کشور ۳
- نماینده تام الاختیار معاون حقوقی رئیس جمهور ۴
- نماینده تام الاختیار معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ۵
- نماینده تام الاختیار معاون رئیس جمهور و رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران ۶
- نماینده تام الاختیار معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان مناطق آزاد تجاری ۷
- نماینده تام الاختیار معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان محیط زیست ۸
- نماینده تام الاختیار وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ۹
- نماینده تام الاختیار وزیر کشور ۱۰
- نماینده تام الاختیار معاون آماد و پشتیبانی و تحقیقات صنعتی ستاد کل نیروهای مسلح ۱۱
- نماینده تام الاختیار فرمانده کل ارتش جمهوری اسلامی ایران ۱۲
- نماینده تام الاختیار فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ۱۳
- نماینده تام الاختیار فرمانده نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران ۱۴
- دبیر ستاد مرکزی راهیان نور کشور ۱۵
- رئیس بازرسی، حقوقی و امور استان‌های بنیاد حفظ آثار ۱۶
- رئیس سازمان امور موزه‌ها و یادمان‌های دفاع مقدس (دبیر) تبصره: در صورت ضرورت، نماینده سایر سازمان‌ها و نهادها با درخواست رئیس کارگروه برای حضور در جلسات دعوت خواهند شد. ماده ۶) وظایف و اختیارات کمیته استانی حفظ آثار دفاع مقدس به منظور اجرای سیاست‌ها، دستورالعمل‌ها و مصوبات کارگروه حفظ آثار دفاع مقدس، کمیته استانی حفظ آثار دفاع مقدس با وظایف و اختیارات زیر تشکیل می‌گردد: ۱
- هماهنگی با مراجع ذی ربط استانی. ۲
- بررسی و تعیین مصادیق آثار فیزیکی غیرمنقول و منقول برابر این آیین‌نامه. ۳
- مستندسازی و ایجاد بانک اطلاعات آثار غیرمنقول و منقول دفاع مقدس. ۴
- ارزیابی و درخواست بودجه مورد نیاز برای تملک آثار دفاع مقدس. ۵
- جلوگیری و رفع تصرف، تعرض، تخریب و سوءاستفاده از آثار دفاع مقدس. ۶
- ساماندهی، تملک، بهره‌برداری، حفظ، نگهداری، حراست و اعمال مدیریت بر آثار منقول و غیرمنقول مرتبط با دفاع مقدس در سطح استان. ماده ۷) ترکیب اعضای کمیته استانی حفظ آثار دفاع مقدس ۱
- مدیرکل حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس استان (رئیس) ۲
- نماینده تام الاختیار استاندار ۳
- نماینده تام الاختیار فرمانده ارشد ارتش جمهوری اسلامی ایران در استان ۴
- نماینده تام الاختیار فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی استان ۵
- نماینده تام الاختیار ارشد وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح در استان ۶
- نماینده تام الاختیار فرمانده انتظامی استان ۷
- نماینده تام الاختیار مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان ۸
- نماینده تام الاختیار مدیرکل بنیاد شهید و امور ایثارگران استان ۹
- نماینده تام الاختیار رئیس دادگستری استان ۱۰
- نماینده تام الاختیار مدیرکل منطقه آزاد تجاری استان مربوطه ۱۱
- مدیر مهندسی اداره کل حفظ آثار استان (دبیر و عضو) تبصره: در صورت ضرورت، نماینده سایر سازمان‌ها و نهادها با درخواست رئیس کمیته استانی برای حضور در جلسات دعوت خواهند شد. ماده ۸) دستورات هماهنگی ۱
- هرگونه تصرف غیرمجاز، تخریب، تغییر کاربری، ساخت و ساز غیرمجاز، تعرض و فروش اراضی و اماکن و همچنین آثار فیزیکی باقی مانده از دفاع مقدس که به ثبت رسیده و یا به تملک بنیاد حفظ آثار درآمده است ممنوع می‌باشد و موجب پیگرد قانونی خواهد بود. ۲
- کارگروه حفظ آثار دفاع مقدس موظف است به منظور جلوگیری از تعرض، تصرف، تخریب و سوءاستفاده احتمالی از آثار منقول و غیرمنقول دفاع مقدس، هرگونه مصوبه مورد نیاز را از مراجع ذی صلاح پیگیری و اخذ نماید و یا در حدود وظایف و اختیارات دستورالعمل‌های مورد نیاز را تهیه و صادر کند. ۳
- بنیاد حفظ آثار موظف است پس از تملک اراضی و اماکن مرتبط با دفاع مقدس، نسبت به نصب تابلو و علائم متحدالشکل و مصوب کارگروه حفظ آثار دفاع مقدس اقدام نماید. ۴
- به موجب ابلاغیه شماره ۱۴۳۳۳۱/۱/۸۸ - ۱۳۹۵/۸/۱۲ ستاد کل نیروهای مسلح هرگونه تغییر کاربری اماکن، اراضی، ابنیه و آثار فیزیکی دفاع مقدس و هر اقدامی که موجب تغییر ماهیت آنها گردد منوط به اخذ مجوز کتبی از بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس می‌باشد. ۵
- نحوه بهره‌برداری، مدیریت و تصمیم‌گیری در خصوص کاربری آن بخش از آثار فیزیکی منقول و غیرمنقول مرتبط با دفاع مقدس که در تملک نهادها، سازمان‌های دولتی و غیردولتی می‌باشد بر اساس سیاست‌های ابلاغی بنیاد حفظ آثار خواهد بود. دستورالعمل این ماده توسط بنیاد تهیه و از طریق رئیس هیات امنای بنیاد حفظ آثار ابلاغ خواهد شد. ۶
- شناسایی و صورت برداری از کلیه آثار فیزیکی منقول و غیرمنقول مرتبط با دفاع مقدس در استان‌ها که در اختیار دستگاه‌های اجرایی و نهادهای دولتی و غیردولتی قرار دارد به عهده کمیته استانی حفظ آثار دفاع مقدس می‌باشد و نهادهای مذکور وظیفه دارند به نحو مطلوب و شایسته از آنها نگهداری و حراست نمایند. ۷
- در صورت درخواست بنیاد از سازمان‌های کشوری، نهادهای عمومی و اشخاص حقیقی و حقوقی، آثار فیزیکی منقول و غیرمنقول مرتبط با دفاع مقدس برای بهره گیری در مراکز فرهنگی دفاع مقدس و یادمان‌های مناطق عملیاتی پس از طی مراحل قانونی مربوط در اختیار بنیاد قرار خواهد گرفت. ۸
- تملک اراضی و اماکن مربوط به دفاع مقدس، با درخواست بنیاد حفظ آثار و از طریق معاونت‌های ذی ربط در ستاد کل نیروهای مسلح و وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح پس از طی مراحل قانونی مربوط انجام خواهد شد. ۹
- برآورد و پیگیری برای تامین منابع و اعتبارات مورد نیاز برای تملک، ثبت و مستندسازی اراضی و اماکن مربوط به دفاع مقدس، از طریق بنیاد حفظ آثار انجام خواهد شد. ۱۰
- شناسایی، جمع‌آوری، حفظ، نگهداری و بهره‌برداری از اسناد و مدارک دفاع مقدس برابر آیین‌نامه حفظ و نگهداری اسناد و مدارک دفاع مقدس مصوب ۱۳۹۵/۱۲/۵ هیات امنای بنیاد اقدام خواهد شد. ماده ۹) این آیین‌نامه در ۹ ماده و ۲ تبصره در تاریخ ۱۳۹۵/۱۲/۵ به تصویب هیات امنای بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس رسید و از تاریخ تصویب، لازم الاجرا می‌باشد. رئیس ستاد کل نیروهای مسلح و رئیس هیات امنای بنیاد سرلشکر پاسدار محمد باقری