آیین‌نامه حفاظتی تاسیسات الکتریکی در کارگاهها
شماره ۳۵۲۸۸ تاریخ ۱۳۷۸/۴/۹ مدیرعامل محترم روزنامه رسمی کشور به پیوست «آیین‌نامه حفاظتی تاسیسات الکتریکی در کارگاهها» مصوب جلسه ۱۳۸۶/۱۲/۲۲ شورای عالی حفاظت فنی که در تاریخ ۱۳۸۷/۱/۳۱ به تصویب مقام عالی وزارت رسیده برای درج در روزنامه رسمی کشور ارسال می‌گردد. مشاور وزیر و مدیر کل روابط عمومی - علیرضا محمدعلی آیین‌نامه حفاظتی تاسیسات الکتریکی در کارگاهها هدف: هدف از تدوین این آیین‌نامه به روزرسانی و تطبیق مواد آن با شرایط روز صنایع، پیشرفت تکنولوژی و ایمن سازی محیط کارگاهها به منظور پیشگیری از حوادث منجر به صدمات جانی و خسارات مالی و حفظ و صیانت نیروی کار و منابع مادی می‌باشد. فصل اول - تعاریف و اصطلاحات: اضافه جریان: هر جریان بیش از جریان نامی تجهیزات یا بیش از جریان قابل تحمل یک هادی که ناشی از اضافه بار، اتصال کوتاه یا عیب سیستم اتصال به زمین باشد. باتری: یک سیستم الکتروشیمیایی است که انرژی الکتریکی دریافتی را به صورت شیمیایی ذخیره کرده و سپس آن را به صورت انرژی الکتریکی بازپس می‌دهد. برق دار: وسیله ای که اتصال الکتریکی به منبع اختلاف پتانسیل دارد. بی برق: هر وسیله ای که هیچ اتصال الکتریکی با منبع اختلاف پتانسیل نداشته و دارای بار الکتریکی نیست. تابلو برق: مجموعه ای از ورودی و خروجی‌های برق و وسایل اضافه جریان خودکار که در داخل جعبه یا کابینت قرار داشته و برخی از انواع آنها کلیدهایی برای کنترل روشنایی، گرما یا مدارات توان دارند. تاسیسات الکتریکی: مجموعه ای از تجهیزات الکتریکی مرتبط با هم بوده که برای یک هدف خاص طراحی گردیده‌اند. تجهیزات الکتریکی: تمامی مدارها، وسایل، دستگاه‌ها، مصرف کننده‌ها و هر وسیله مشابه دیگر که به عنوان بخشی از تاسیسات الکتریکی به کار رفته یا در ارتباط با این تاسیسات هستند. تجهیزات سرویس دهی: تجهیزات ضروری که معمولاً شامل یک قطع کننده مدار، کلیدها، فیوزها و لوازم جانبی آنها بوده و به ورودی مصرف کننده ساختمان و یا هر سازه دیگر متصل است و وظیفه آن کنترل اصلی و قطع تغذیه می‌باشد. زمین: هر گونه اتصال هادی عمدی یا تصادفی یک مدار الکتریکی یا تجهیزات به زمین یا به برخی بدنه‌های هادی که به جای زمین (ارت) عمل میکنند، حکم زمین را دارد. زمین موثر: اتصال به زمین عمدی از طریق یک اتصال زمین یا اتصالاتی با امپدانسی به حد کافی پایین بوده که ظرفیت مناسب برای حمل جریال را دارد تا از ایجاد ولتاژهایی که ممکن است منجر به ایجاد خطر برای تجهیزات متصل به آن یا افراد می‌شود، جلوگیری نماید. سپر (شیلد): لایه فلزی زمین شده روی کابل است که از تاثیر میدان الکتریکی کابل به خارج از آن جلوگیری می‌کند و یا کابل را در برابر تاثیر عوامل الکتریکی خارجی محافظت می‌کند. سیستم سیم کشی: به مجموعه ای متشکل از کابل‌ها، سیم‌ها، شین‌ها و همچنین قسمت‌های نگهدارنده آنها شامل لوله‌های توکار، روکار، داکت‌ها، سینی‌ها و کانالها سیستم سیم کشی اطلاق می‌شود. قسمت‌های برق دار: تمام قسمت‌های هادی جریان مانند سیم‌ها، ترمینال‌ها و تمام اجزای تجهیزات الکتریکی که فاقد عایق بندی مناسب باشند. قطع کننده مدار: وسیله ای است که از آن برای باز و بسته کردن مدار به روش دستی استفاده می‌شود و در صورت عبور جریان اضافی مدار را به طور خودکار از منبع ولتاژ قطع می‌کند. قوس الکتریکی: تخلیه الکتریسته در اثر شکست عایق الکتریکی بین دو هادی با اختلاف پتانسیل بالا که باعث آزاد شدن انرژی حرارتی و نور می‌شود. کلید محافظ جان (وسیله جریان تفاضلی - RCD(: وسیله قطع و وصل مکانیکی یا مجموعه ای از وسایل است که اگر جریان تفاضلی (تفاضل جریان مدار با جریان مرجع) در شرایط معین به مقدار مشخص برسد، کنتاکت‌ها را باز می‌کند. ورودی اصلی برق: نقطه تحویل انرژی الکتریکی به کارگاه می‌باشد. وسایل قطع: وسیله یا گروهی از وسایل که توسط آنها، هادی‌های یک مدار از منبع تغذیه جدا می‌شوند. وسیله فرمان الکتریکی: وسیله ای است که توسط آن فرمان‌های لازم برای عملکرد مناسب دستگاه الکتریکی در شرایط مختلف و قطع و وصل آن اعمال می‌گردد. ولتاژ فشار قوی: ولتاژ بالای ۱۰۰۰ ولت تحت عنوان ولتاژ فشار قوی شناخته می‌شوند. فصل دوم - مقررات عمومی: ماده
- ۱- نصب، تنظیم، آزمایش، نگهداری و تعمیرات کلیه تجهیزات الکتریکی فقط باید توسط افراد متخصص و ماهر انجام شود. ماده
- ۲- تجهیزات الکتریکی کارگاه باید با استانداردهای الکتریکی مطابقت داشته باشند. ماده
- ۳- تجهیزات و ملزومات مورد استفاده برای هر نوع عملیات برقی باید متناسب با آن کاربرد خاص باشد. وزرای عضو کمیسیون امور اجتماعی هیات دولت در جلسه مورخ ۱۵ / ۱/ ۱۳۷۸ با رعایت تصویبنامه شماره ۱۸۹۹۷ /ت ۱۹۰۸۹ه- مورخ ۱۳۷۷/۳/۲۷ و به استناد ماده (۸) قانون نحوه تعدیل نیروی انسانی دستگاههای دولتی - مصوب ۱۳۶۶ - تصویب نمودند: ماده
- ۴- طراحی شبکه توزیع برق باید به گونه ای باشد که احتمال برقراری اتصال کوتاه و عبور جریان اضافی وجود نداشته باشد. ماده
- ۵- قبل از بکارگیری کلیه تجهیزات الکتریکی باید از صحت عایق بندی الکتریکی قسمت‌های برق دار آنها اطمینان حاصل شود. ماده
- ۶ - تجهیزات الکتریکی باید متناسب با اثرات خاص شرایط جوی و محیطی بکارگرفته شود. ماده
- ۷ - انتخاب و بکارگیری تجهیزات الکتریکی باید به گونه ای باشد که اثرات قوس الکتریکی (آرک) مهار گردیده و باعث بروز خطر نشود. ماده
- ۸- رعایت دستورالعمل‌های کارخانه سازنده برای نصب، راه اندازی، نگهداری و تعمیرات تجهیزات الکتریک الزامی است. ماده
- ۹- تجهیزاتی که برای قطع جریان الکتریکی مدار به کار می‌روند، باید با ولتاژ و جریان نامی آن مطابقت داشته باشند. ماده
- ۱۰- هیچ یک از تجهیزات الکتریکی بخصوص سیم‌ها و هادی‌ها نباید در معرض عوامل شیمیایی خورنده، گازها، بخارات، رطوبت، مواد قابل اشتعال و انفجار، مایعات یا عوامل دیگر قرار گیرند، مگر اینکه به طور مشخص برای کار در چنین محیط‌هایی طراحی و ساخته شده باشند. ماده
- ۱۱- در زمان اجرای عملیات ساختمانی باید تجهیزات الکتریکی از صدمات ناشی از شرایط فیزیکی و جوی محافظت شوند. ماده
- ۱۲- کلیه تجهیزات الکتریکی شامل شین‌ها، ترمینال‌ها، سیم کشی‌ها و عایق‌ها باید کاملاً سالم بوده و نباید با رنگ، گچ، گرد و غبار، مواد پاک کننده، مواد ساینده و یا دیگر مواد آلوده شوند. ماده
- ۱۳- قسمت‌هایی از تجهیزات و وسایل الکتریکی که در حال کارکرد عادی، قوس الکتریکی، جرقه، شعله با فلز مذاب تولید میکنند، باید محصور شده و از هر گونه مواد منفجره و قابل اشتعال دور باشند. ماده
- ۱۴- در محل ورود به اتاق‌ها یا محل‌های حفاظت شده که قسمت‌های برق دار در دسترس دارند، باید علایم هشداردهنده مبنی بر ممنوع بودن ورود افراد غیرمجاز نصب شود. ماده
- ۱۵- کلیه تابلوهای برق، جعبه تقسیم‌ها و تجهیزات مشابه دیگر باید دارای علایم هشدار دهند مناسب باشند. ماده
- ۱۶- برای کلیه قسمت‌های برق دار با ولتاژ فشار قوی اعم از روکش دار و بدون روکش باید حفاظ فلزی متصل به سیستم اتصال به زمین برای جلوگیری از قوس الکتریکی تعبیه گردد. ماده
- ۱۷ - باید در ورودی مدار توزیع برق کارگاه وسیله مناسبی برای قطع کامل برق تجهیزات تعبیه شود. ماده
- ۱۸- به دلیل امکان گرم شدن زیاد و جرقه زنی فیوزها و قطع کننده‌های مدار، نگهداری مواد قابل اشتعال و انفجار در مجاورت آنها ممنوع است. ماده
- ۱۹- تابلوهای برق، جعبه تقسیم‌ها و نظایر آن باید به گونه ای نصب شود که از نفوذ و تجمع آب در داخل آنها جلوگیری شود. ماده
- ۲۰ - موتورهای الکتریکی، وسایلی که با موتور کنترل می‌شوند و سیم‌های مدارهای انشعابی موتورهای الکتریکی باید در برابر افزایش دمای ناشی از اضافه بار موتور یا معایب مربوط به روشن شدن موتور محافظت شوند. ماده
- ۲۱- در محل استقرار افرادی که در نزدیکی کنترل کننده یا قسمت‌های برق دار موتور کار میکنند، باید سکو یا کفپوش عایق مناسب در نظر گرفته شود. ماده
- ۲۲- کارفرما مکلف به اخذ تاییدیه سالیانه صحت عملکرد سیستم اتصال به زمین (الکترود ارت - دستگاه‌ها - همبندی‌ها و دیگر تجهیزات و متعلقات) از وزارت کار و امور اجتماعی می‌باشد. فصل سوم - سیم کشی: ماده
- ۲۳ - دسترسی به کانالهای تاسیسات برق باید به راحتی امکان پذیر باشد. ماده
- ۲۴- سیم‌ها و کابل‌های برق در کانالها باید به گونه ای نصب شوند که تعقیب مسیر آنها آسان باشد. ماده
- ۲۵- درپوش ورودی کانالهای تاسیساتی زیرزمینی باید به گونه ای قرار گیرد که احتمال جابجائی و لغزش آنها وجود نداشته باشد. ماده
- ۲۶- درپوش کانالهای تاسیساتی در سطح کارگاه باید تحمل وزن افراد و وسایل نقلیه عبوری را داشته باشد. ماده
- ۲۷- شرایط داخل کانال باید از لحاظ تهویه، نور، حرارت و رطوبت مناسب باشد. ماده
- ۲۸- ورودی‌ها، دیوارها وکف کانالهای تاسیسات برق باید از مصالحی ساخته شود که مانع از نفوذ و تجمع آب در کانال گردد. ماده
- ۲۹- بدنه کانالهای تاسیسات برقی باید از مصالحی ساخته شود که تحمل فشارهای جانبی و غیره را داشته باشد. اشتغال به کار افراد به شرح زیر با رعایت مقررات مربوط مجاز است: ماده
- ۳۰ - در کانالهای تاسیساتی آدم رو باید کابل‌ها و تجهیزات برقی براساس اصول فنی و ایمنی نصب شده باشند. ماده
- ۳۱- به منظور جلوگیری از وقوع خطرات احتمالی و امدادرسانی، بکارگیری کارگران به تنهایی در کانالها ممنوع می‌باشد. ماده
- ۳۲- ورود به کانالهای برقی بدون هماهنگی با واحد برق یا مسئول برق به هر عنوان ممنوع است. ماده
- ۳۳- اتصال سیم‌ها به یکدیگر و ترمینال‌ها باید یک اتصال مطمئن بوده و قسمت لخت هادی برق به نحو ایمن عایق بندی گردد. ماده
- ۳۴- کلیدهای روشنایی باید در محلی نصب گردد که شخص برای روشن کردن چراغ، در معرض تماس احتمالی با قسمت‌های برق دار یا قسمت‌های متحرک تجهیزات دیگر قرار نگیرد. ماده
- ۳۵- به کار بردن سیم‌های برق خارج از استاندارد رنگ سیم‌ها اکیداً ممنوع است. رنگ سیم فاز: قرمز یا مشکی یا قهوه ای. رنگ سیم نول: آبی رنگ سیم اتصال به زمین: زرد سبز یا ترکیب زرد و سبز. ماده
- ۳۶- کلیه سیم‌ها و کابل‌های برق باید به لحاظ نوع، رنگ، جنس و سطح مقطع به گونه ای انتخاب شود که کاربرد آن به سادگی قابل تشخیص باشد. ماده
- ۳۷- تجهیزات سیستم اتصال به زمین نباید برای اهداف دیگر به کار گرفته شوند. ماده
- ۳۸- استفاده از سیم ارت به جای سیم نول و بالعکس تحت هر شرایطی ممنوع است. ماده
- ۳۹- قطع کننده مدار نوع دستگیره ای باید روی تابلو کلیدها عمودی نصب شده و در وضعیت ON دستگیره در موقعیت بالا باشد. ماده
- ۴۰ - حصارها و بدنه فلزی تجهیزات الکتریکی باید اتصال به زمین موثر داشته باشند. ماده
- ۴۱ - کلیه اجزای فلزی سیم کشی و نیز سپر (شیلد) حفاظ‌های فلزی کابل‌ها باید اتصال زمین موثر داشته باشد. ماده
- ۴۲ - عبور هر گونه سیم و کابل از داخل کانالهای مخصوص تهویه و کانالهای خروج ذرات گرد و غبار یا بخارات قابل اشتعال ممنوع است. ماده
- ۴۳- استفاده از سیم کشی‌های موقت در کارگاه‌های ساختمانی، با رعایت اصول ایمنی و صرفاً در زمان تخریب، ساخت، تعمیرات و تغییرات مجاز است و بلافاصله پس از اتمام کار بایستی کلیه سیم کشی‌های موقت جمع‌آوری شود. ماده
- ۴۴- سیم کشی‌های موقت باید در ارتفاع مناسبی نصب و یا به روش مطمئن دیگری استفاده شود تا از تماس تصادفی افراد و تجهیزات با آنها جلوگیری گردد. ماده
- ۴۵ - سیم کشی‌های موقت در مدارهای فشار ضعیف برای محل‌های عبور و مرور باید حداقل ۳ متر ارتفاع داشته باشد. ماده
- ۴۶- کلیه سیم‌ها و کابل‌های نصب شده در ارتفاع، سقف و دیوارها باید در فواصل مناسبی تثبیت شوند تا از آویزان شدن آنها جلوگیری شود. ماده
- ۴۷- کلیه چراغهای مورد استفاده برای روشنایی موقت باید در برابر تماس اشیاء و افراد و شکستن حفاظت شوند. ماده
- ۴۸- پریزهای مورد استفاده در مدارهای سیم کشی موقت باید از نوع ارت دار بوده و به سیستم اتصال به زمین مطمئن و موثر وصل شوند. ماده
- ۴۹- بدنه فلزی تابلوهای برق بایستی مجهز به سیستم اتصال به زمین بوده و در قفل دار داشته باشد و پیرامون آنها کفپوش یا سکوی عایق موثر نصب گردد. ماده
- ۵۰- برای دسترسی آسان و ایمن به کلیه قسمت‌های تابلوهای برق با عرض زیاد، باید در جهت‌های مختلف، درهایی باشد که از تماس تصادفی جلوگیری شود. ماده
- ۵۱- برای جلوگیری از صدمه دیدن کابل‌ها در اثر ساییده شدن به لبه‌های تیز ورودی به تابلوها، جعبه تقسیم‌ها و دستگاه‌ها باید از کلمپ‌های لاستیکی استفاده شود. ماده
- ۵۲ - در کلیدهای چاقویی، جریان ورودی باید به پایه ثابت وصل شده و تیغه‌های متحرک همواره به جریان برگشتی فاز متصل باشد،به نحوی که هیچ گاه در حالت باز تیغه‌ها برق دار نباشد. ماده
- ۵۳- کلیدهای چاقویی باید به صورت عمودی نصب شود، به نحوی که پایه متحرک در سمت پایین باشد. ماده
- ۵۴- از سیم‌های رابط نباید به عنوان سیم کشی دایم استفاده نمود. ماده
- ۵۵- عبور سیم‌های رابط از زیر کفپوش‌ها و محل‌هایی که احتمال ساییدگی، ضربه، بریدگی و معیوب شدن آنها وجود دارد، ممنوع است. ماده
- ۵۶- سیم‌های رابط نباید در معرض صدمات ناشی از تماس با لبه‌های در و پنجره و بست‌ها قرار گیرند. ماده
- ۵۷- سیم‌های رابط باید پیوسته و یک تکه باشند. ماده
- ۵۸- سیم‌های رابط باید توسط تجهیزات ایمن نظیر شاخه و سه شاخه به وسایل و پریزها متصل گردیده و احتمال کشیدگی سیم نیز وجود نداشته باشد. ماده
- ۵۹- لامپ‌های مخصوص روشنایی محوطه بیرونی کارگاهها باید پایین تر از هادی‌های برق دار، ترانسفورماتورها یا تجهیزات الکتریکی دیگر نصب شود مگر اینکه فواصل مناسب و ایمن بین آنها و تجهیزات و خطوط برق دار رعایت گردد. ماده
- ۶۰- در کارگاه‌هایی که استفاده از وسایل سیار الکتریکی ضروری است، باید به تعداد پریز ثابت در نقاط مناسبی که دسترسی آسان و ایمن به آنها میسر باشد، تعبیه شود. فصل چهارم - تجهیزات الکتریکی: ماده
- ۶۱- تجهیزات الکتریکی که برای خنک کردن آنها از جریان طبیعی هوا و اصول همرفت استفاده می‌شود، باید طوری نصب شوند که دیوارها یا تجهیزات مجاور مانع عبور جریان هوا از قسمت‌های مذکور نشوند. ماده
- ۶۲- باید بین دیوارهای مجاور، پایین و بالای تجهیزات الکتریکی فضای کافی برای جابه جایی هوا وجود داشته باشد. ماده
- ۶۳- دستگاههای الکتریکی سیار باید دارای دسته‌هایی از جنس عایق باشند. ماده
- ۶۴- تجهیزات الکتریکی باید دارای یک صفحه مشخصات (پلاک) قابل رویت باشند که نام تولید کننده، علامت تجاری یا علایم تشریحی دیگر مانند نوع، اندازه، ولتاژ، ظرفیت جریان و سایر مشخصات نامی در آن درج شده باشد. ماده
- ۶۵- همه وسایل قطع کننده مدارها یا موتورهای الکتریکی باید دارای پلاک مخصوص بوده به گونه ای که مشخص شود هر یک از آنها مربوط به کدام دستگاه است. ماده
- ۶۶- قرار دادن هر گونه مواد و اشیاء و همچنین استراحت افراد حتی به صورت موقت در محل استقرار تابلوهای برق و پست‌ها ممنوع است. ماده
- ۶۷- در جاهایی که احتمال وارد آمدن صدمات فیزیکی به تجهیزات الکتریک و پست‌های برق وجود دارد، نصب حفاظ و حصار با پایداری و مقاومت مناسب و فاصله کافی الزامی است. ماده
- ۶۸- رعایت فاصله مناسب برای محل استقرار و استراحت افراد تا پست‌های برق و تجهیزات الکتریکی الزامی است. ماده
- ۶۹ - قسمت‌های برق دار تجهیزات الکتریکی باید به یکی از روش‌های قراردادن در یک تابلوی مناسب و ایمن یا قراردادن داخل یک اتاق یا محفظه قفل دار و یا محصور کردن توسط دیوارها و یا جداکننده‌های دایمی به طوری که از دسترس افراد متفرقه دور باشد، در برابر تماس تصادفی محافظت شوند. ماده
- ۷۱- برای دسترسی به فضای اطراف تجهیزات الکتریکی باید حداقل یک درب ورودی مناسب که به طرف بیرون باز شود، تعبیه گردد. ماده
- ۷۲- فضای اطراف تجهیزات سرویس دهی، تابلو کلیدها و مراکز کنترل باید از روشنایی کافی برخوردار باشد. ماده
- ۷۳- کنترل روشنایی در اتاق‌های تجهیزات الکتریکی باید به صورت دستی انجام شود. ماده
- ۷۴- روزنه‌ها یا منافذ ترانسفورماتورها و تجهیزات مشابه دیگر باید طوری طراحی شوند که در صورت ورود اشیاء خارجی از طریق آنها به داخل محفظه فلزی امکان برخورد با قسمت‌های برق دار وجود نداشته باشد. ماده
- ۷۵- در ورودی حصارها، اتاق‌ها و ساختان‌هایی که محل نصب یا عبور تجهیزات الکتریکی فشار قوی می‌باشند، باید قفل بوده و کلید آن در اختیار مسئول برق باشد. ماده
- ۷۶- فضای کار در اطراف تجهیزات الکتریکی با ولتاژ فشار قوی، باید به اندازه ای باشد که احتمال قوس الکتریکی (آرک) وجود نداشته باشد. ماده
- ۷۷- محل ورودی به مکان نگهداری تجهیزات الکتریکی باید به نحوی باشد که عبور و مرور افراد به آسانی میسر باشد. ماده
- ۷۸- سیستم روشنایی فضاهای کار تجهیزات الکتریکی با ولتاژهای فشار قوی باید طوری طراحی و تعبیه شود که در حین تعویض لامپ‌ها یا تعمیرات، افراد برق کار در معرض خطرات ناشی از قسمت‌های برق دار قرار نگیرند. ماده
- ۷۹- وسیله قطع مدار الکتریکی باید طوری باشد که وضعیت باز (OFF) یا بسته (ON) بودن آن به سادگی تشخیص داده شود. ماده
- ۷۹- وسیله قطع مدار الکتریکی باید طوری باشد که وضعیت باز (OFF) یا بسته (ON) بودن آن به سادگی تشخیص داده شود. ماده
- ۸۰- کلیه تجهیزات الکتریکی باید به وسایل قطع جریان اضافی مجهز شوند. ماده
- ۸۱- وسایل قطع جریان اضافی باید متناسب با مداری باشد که روی آن نصب می‌شوند. ماده
- ۸۲- وسایل قطع جریان اضافی فقط باید مدار مربوط به خود را قطع کنند. ماده
- ۸۳- وسایل قطع جریان اضافی باید در مکان مناسبی قرار گیرند که دسترسی سریع به آنها امکان پذیر بوده و در معرض صدمات فیزیکی نباشند. ماده
- ۸۴- استفاده از کلید محافظ جان (RCD) به عنوان جایگزین سیستم اتصال به زمین برای حفاظت در برابر برق گرفتگی ممنوع است و فقط به عنوان حفاظت مضاعف می‌توان از آنها استفاده نمود؛ مگر در مواردی که در این آیین‌نامه به صراحت بیان شده است. ماده
- ۸۵- نصب کلیدهای محافظ جان (RCD) باید متناسب با نوع حفاظت مور نظر باشد. ماده
- ۸۶- کلیدهای محافظ جان (RCD) باید قبل از استفاده و پس از نصب در فواصل زمانی معین و منظم آزمایش شوند تا از صحت عملکرد آنها اطمینان حاصل شود. ماده
- ۸۷- تمام تجهیزات سیار الکتریکی، باید به یک کلید محافظ جان (RCD) مناسب مجهز شوند. ماده
- ۸۸- در صورت بکارگیری کلید محافظ جان (RCD) باید طول سیم کلید تا حد امکان کوتاه بوده و از هیچ سیم اضافی دیگری استفاده نشود. ماده
- ۸۹- در مکان‌های مرطوب باید از کلیدهای محافظ جان (RCD) به عنوان حفاظت مضاعف به همراه سیستم اتصال به زمین استفاده کرد. ماده
- ۹۰- وسایل فرمان الکتریکی دستی باید به نحوی نصب گردد که به سهولت در دسترس بوده و تماس تصادفی با قسمت‌های برق دار امکان پذیر نباشد. ماده
- ۹۱- وسایل فرمان الکتریکی دستی باید مجهز به سرپوش یا در باشد تا از قطع و وصل تصادفی آنها ممانعت به عمل آید. ماده
- ۹۲- وسیله قطع کننده موتور باید در معرض دید و فاصله مناسب از کاربر نصب شود. ماده
- ۹۳- وسیله قطع کننده موتور باید قادر به قطع کامل موتور از تمام سیم‌های تغذیه باشد. ماده
- ۹۴- کلید قطع کننده تجهیزات الکتریکی نباید به سیم اتصال به زمین را قطع کند. ماده
- ۹۵- هر موتور الکتریکی باید یک وسیله قطع کننده جداگانه داشته باشد و فقط در شرایط یر می‌توان از یک وسیله قطع مشترک استفاده کرد: الف - تعدادی موتور الکتریکی قسمت‌های مشخصی از یک ماشین را راه اندازی میکنند. ب - تعدادی موتور الکتریک توسط یک مجموعه از وسایل حفاظتی، محافظت شوند. فصل پنجم - سایر مقررات: ماده
- ۹۶- در مسیر عبور برق فشار قوی، نصب علایم هشدار دهنده «برق فشار قوی» الزامی است. ماده
- ۹۷- استفاده از چراغهای دستی با ولتاژ بیش از ۵۰ ولت ممنوع می‌باشد، مگر این که به کلیدهای محافظ جان (RCD) مناسب تجهیز شوند. ماده
- ۹۸- سرپیچ لامپ‌های الکتریکی باید به گونه ای باشد که قبل از باز نمودن کامل لامپ، احتمال تماس بدن با هیچ یک از قسمت‌های برق دار وجود نداشته باشد. ماده
- ۹۹- استفاده از لامپ‌های الکتریکی سیار صرفاً در صورتی مجاز است که تامین روشنایی ثابت و مناسب امکان پذیر نباشد. ماده ۱۰۰- لامپ‌های الکتریکی سیار باید مجهز به دستگیره و نگهدارنده عایق مناسب باشد. ماده ۱۰۱- لامپ‌های الکتریکی سیار که برای مکان‌های مرطوب و خیس به کار برده می‌شود، باید از نوع ضدآب باشد. ماده ۱۰۲- در کلیه مکان‌هایی که احتمال بروز آتش سوزی و سرایت آن وجود دارد، ترانسفورماتورهای روغنی را باید درون مکان مسقف و ایمن قرار داد. ماده ۱۰۳- اتاق ترانسفورماتورها باید طوری ساخته شود که از دسترس افراد متفرقه محفوظ بوده و کلیدها و قفل‌ها به گونه ای باشد که به راحتی از داخل باز شود. ماده ۱۰۴- اتاق ترانسفورماتورها باید تهویه مناسب داشته باشد. ماده ۱۰۵ - هیچ گونه لوله یا داکت متفرقه نباید از اتاق ترانسفورماتورهای عبور کند و همچنین قرار دادن وسایل اضافی در اتاق مذکور ممنوع است. ماده ۱۰۶- شارژ، نگهداری و تعمیر باتری فقط باید در مکان‌هایی که دارای تهویه مناسب هستند، انجام شود. ماده ۱۰۷- در تمام ورودی‌های اتاق باتری باید علایم هشدار دهنده مبنی بر ممنوعیت سیگار کشیدن و روشن کردن آتش تا شعاع ۸ متری نصب شوند. ماده ۱۰۸- باتری‌ها باید طوری نگهداری شوند که از خروج فیوم‌ها، گازها و یا مایع الکترولیت و نفوذ آنها به مکان‌های دیگر جلوگیری شود. ماده ۱۰۹- قفسه‌ها و سینی‌های موجود در اتاق باتری باید دارای استحکام کافی بوده و یک روکش مقاوم در برابر الکترولیت داشته باشد. ماده ۱۱۰- به محض مشاهده اسید یا خوردگی در محل نگهداری و شارژ باتری‌ها باید سریعاً نسبت به رفع نقص اقدام نمود. ماده ۱۱۱- در نزدیکی محل شارژ باید تجهیزات کمک‌های اولیه برای شستن سریع چشم‌ها و بدن تامین شود. نباید به سیم اتصال به زمین را قطع کند. ماده ۱۱۲- برای جلوگیری از خطرات ناشی از الکتریسته ساکن، باید رطوبت نسبی هوا بیش از ۵۰ درصد (درجه هیدرومتریک) باشد و بدنه فلزی دستگاه‌ها به سیستم اتصال به زمین وصل شود. ماده ۱۱۳- در مکان‌هایی که احتمال تجمع بارهای الکتریکی ساکن وجود دارد، باید اتصال زمین مناسب برای هدایت این بارها به زمین تامین شود. ماده ۱۱۴- برای جلوگیری از خطرات ناشی از الکتریسته ساکن در محل‌هایی که مایعات از مخزن‌های ذخیره به تانکرها یا بارکش‌ها و بالعکس انتقال داده می‌شوند، باید بدنه فلزی مخزن ذخیره توسط یک هادی به بدنه فلزی تانکر یا بارکش وصل شده و هر دو به زمین متصل شوند. ماده ۱۱۵- در اماکنی که گرد و غبار و پودرهای بسیار نرم در حال انتقال می‌باشد، باید محل انباشت بارهای الکتریکی ساکن به وسیله آشکارسازها مشخص و با سیستم اتصال به زمین موثر به زمین وصل گردد. ماده ۱۱۶- در رنگ پاشی با پیستوله باید پیستوله و کلیه اشیای فلزی که رنگ یا لعاب با آنها پاشیده می‌شود و نیز اتاقک رنگ، مخزن رنگ و وسایل تهویه به سیستم اتصال به زمین وصل شوند. ماده ۱۱۷- روشنایی محیط‌های قابل اشتعال و انفجار باید از خارج محیط تامین گردد و در غیر این صورت چراغهای مذکور از نوع ضد انفجاری بوده و در برابر آسیب‌های مکانیکی حفاظت شوند. ماده ۱۱۸- در محیط‌هایی که خطر انفجار وجود دارد، کلیه کلیدها و کنترل کننده‌ها، مدارهای فرمان، فیوزها و تمام دستگاههای خودکار باید خارج از محدوده خطر قرار گیرند. ماده ۱۱۹- در محیط‌هایی که خطر انفجار وجود دارد، نباید از وسایل الکتریکی سیار استفاده شود مگر اینکه از نوع ضد انفجار باشد. این آیین‌نامه مشتمل بر پنج فصل و صد و نوزده ماده می‌باشد که به استناد مواد ۸۵ و ۹۱ قانون کار جمهوری اسلامی ایران در جلسه مورخ ۲۲ /۱۲ /۸۶ به تصویب شورای عالی حفاظت فنی رسیده و در مورد ۳۱ /۱ /۸۷ به تصویب وزیر کار و امور اجتماعی رسیده است. مشاور وزیر و مدیرکل روابط عمومی - علیرضا محمدعلی