آیین‌نامه تشکیل شورا و مدیریت نظارت و تضمین کیفیت موسسه‌های آموزش عالی
به منظور ارتقای کیفیت نظام آموزش عالی و تحقق اهداف تعیین شده در ماده ۲ آیین‌نامه نظام نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت علوم، تحقیقات و فناوری مصوب ۱/ ۹/ ۱۳۹۵ وزیر علوم، تحقیقات و فناوری و در راستای عمل به بند "ه" ماده ۴ آیین‌نامه جامع مدیریت دانشگاه‌ها و موسسه‌های آموزشی، پژوهشی و فناوری مصوب جلسه ۶۸۴ مورخ ۱۳۸۹/۱۲/۱۰ شورای عالی انقلاب فرهنگی، همچنین به منظور ایجاد وحدت رویه در حوزه اجرای فرایندهای نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت موسسه‌های آموزش عالی، پژوهشی و فناوری این آیین‌نامه مشتمل بر مفاد زیر مبنای عمل خواهد بود. ماده ۱) تعاریف و اصطلاحات وزارت: وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مرکز: مرکز نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت علوم، تحقیقات و فناوری موسسه: هر یک از دانشگاه‌ها و موسسه‌های آموزش عالی، پژوهشی و فناوری (اعم از دولتی و غیردولتی) که بر اساس مجوز شورای گسترش آموزش عالی فعالیت می‌کنند. شورا: شورای نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت موسسه مدیریت: مدیریت نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت موسسه ماده ۲) اهداف ۲
- ۱) تحلیل نظاممند و راهبردی رسالت، اهداف و عملکرد موسسه به منظور شناسایی نقاط قوت و ضعف و فرصت‌ها و چالش‌ها ۲
- ۲) نهادینه کردن و اشاعه فرهنگ نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت در موسسه ۲
- ۳) ارتقای کیفیت مولفه‌های دروندادی، فرایندی و بروندادی موسسه ۲
- ۴) نهادینه کردن ارزیابی درونی به عنوان یکی از فرایندهای اصلی برنامه‌ریزی بهبود کیفیت فعالیتهای آموزشی، پژوهشی و فناوری فرهنگی و اجتماعی، دانشجویی و اجرایی موسسه ۲
- ۵) افزایش بهره وری با استفاده از فرایند نظام مند نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت موسسه ۲
- ۶) ایجاد وحدت رویه در امر نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت در همه حوزههای عملکردی موسسه ۲
- ۷) تقویت زمینه‌های پاسخگویی موسسه به ذی نفعان داخلی و بیرونی ۲
- ۸) ارتقا و تضمین کیفیت نظام مند موسسه از طریق بررسی و مقایسه وضعیت موجود با استانداردهای ملی، منطقه ای و بین‌المللی ماده ۳) ارکان ۳
- ۱) شورای نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت موسسه ۳
- ۲) مدیریت نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت موسسه ۳
- ۳) کارگروه‌های تخصصی ماده ۴) شورای نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت موسسه ۴
- ۱) ترکیب ۴
- ۱ - ۱) رئیس موسسه (رئیس شورا) ۴
- ۱ - ۲) معاونان موسسه (یکی از معاونان آموزشی یا پژوهشی و یا فناوری موسسه به عنوان نائب رئیس شورا با انتخاب رئیس) ۴
- ۱ - ۳) مدیر نظارت و ارزیابی و تضمین کیفیت موسسه (دبیر شورا) ۴
- ۱ - ۴) ۳ تا ۵ نفر از اعضای هیات علمی صاحب نظر و دارای تجربه مرتبط تبصره ۱) اعضای حقیقی شورا با پیشنهاد مدیر نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت موسسه و حکم رئیس موسسه منصوب می‌شوند و مدت عضویت آنها دو سال و انتصاب مجدد آنان بلامانع است. تبصره ۲) شورا می‌تواند حسب مورد و در صورت لزوم از اشخاص مطلع و ذی صلاح بدون حق رای برای شرکت در جلسات دعوت نماید. ۴
- ۲) رسمیت جلسات و مصوبات شورا ۴
- ۲ - ۱) جلسات شورا با حضور حداقل دو سوم اعضاء و به شرط حضور رئیس یا نائب رئیس شورا رسمیت می‌یابد. ۴
- ۲ - ۲) مصوبات شورا با آرای بیش از نصف اعضای حاضر، معتبر و با ابلاغ رئیس موسسه لازم الاجرا است. ۴
- ۲ - ۳) شورا حداقل یکبار در ماه تشکیل جلسه میدهد و در صورت لزوم با درخواست مدیر و موافقت رئیس موسسه جلسه فوق‌العاده تشکیل می‌شود. تبصره ۳) ابلاغ، پیگیری و ارائه گزارش از میزان تحقق اجرای مصوبات شورا به عهده دبیر شورا است. تبصره ۴) دبیر شورا، مسئولیت بررسی درخواست‌ها، اولویت بندی موضوعات، تهیه برنامه زمانی برای تشکیل جلسات شورا، هماهنگی گروههای تخصصی، تنظیم دستور جلسات با هماهنگی رئیس شورا، ابلاغ مصوبات و ثبت و ضبط سوابق مربوط را بر عهده دارد. ۴
- ۳) وظایف و اختیارات شورا وظایف و اختیارات شورا در دو بخش مشترک و اختصاصی برای موسسه‌های آموزش عالی، پژوهشی و فناوری تنظیم شده است: nbsp;1
- ۳ - ۴) وظایف و اختیارات مشترک شورا در موسسه‌های آموزش عالی، پژوهشی و فناوری
- هدایت و راهبری فعالیتهای نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت و ارائه پیشنهادها به رئیس موسسه
- بررسی و تصویب طرح‌های پیشنهادی مربوط به نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت موسسه
- ارائه پیشنهادات لازم در زمینه فراهم آوردن منابع و امکانات مناسب برای انجام بهینه نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت به رئیس موسسه
- تنظیم و تصویب دستورالعمل‌های داخلی مرتبط با اجرای نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت موسسه ۲
- ۳ - ۴) وظایف و اختیارات اختصاصی شورا در موسسه‌های آموزش عالی
- گزارشهای نظارت و ارزیابی معاونتها، دانشکده‌ها، واحدها و گروههای کاری موسسه و ارائه آن به بخشهای مربوط به منظور تغییر، اصلاح و تدوین برنامه‌های بهبود کیفیت
- بررسی و ارزیابی طرحها و سیاستهای راهبردی، توسعه رشته‌ها، جذب هیات علمی و نیروی انسانی، پذیرش و تعیین ظرفیت دانشجو، ایجاد و گسترش گروههای آموزشی و ارتقای سطح واحدهای موسسه برای طرح و تصویب نهایی در شورای موسسه (شورای دانشگاه) ۳
- ۳ - ۴) وظایف و اختیارات مشترک شورا در موسسه پژوهشی و فناوری
- بررسی و تصویب گزارشهای نظارت و ارزیابی موسسه‌های پژوهشی و فناوری موسسه (از جمله پژوهشکده‌ها، مراکز رشد واحدهای فناوری، پارکهای علم و فناوری، مراکز نوآوری، آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های تخصصی، شتاب دهنده‌ها، فن بازارها و سایر واحدهای تخصصی و گروههای کاری) و ارائه آن به بخشهای مربوط به منظور تغییر، اصلاح و تدوین برنامه‌های بهبود کیفیت
- بررسی و ارزیابی گزارشهای فنی و اقتصادی طرحها و پروژه های پژوهشی و فناوری ارائه شده توسط متقاضیان حقیقی و حقوقی و ارائه نتایج به واحد ذی ربط
- بررسی و ارزیابی عملکرد واحدهای فناوری و تایید مراحل رشد آنها برای ارائه به واحد ذی ربط ماده ۵) مدیریت نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت ۵
- ۱) تشکیلات و منابع مدیریت: حداقل ترکیب نیروی انسانی مورد نیاز مدیریت نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت برای بررسی و تصویب در هیات امنای موسسه به صورت زیر است:
- سطح ۱ تشکیلاتی (مدیر - معاون مدیر، کارشناس مسئول، ۴ نفر کارشناس و متصدی دفتر)
- سطح ۲ تشکیلاتی (مدیر - کارشناس مسئول، ۲ نفر کارشناس و متصدی دفتر)
- سطح ۳ تشکیلاتی (مدیر - ۲ نفر کارشناس و متصدی دفتر) تبصره ۵) در صورتی که سطح تشکیلاتی موسسه‌های پژوهشی و فناوری در سطوح مذکور قرار نگیرد می‌تواند با یک مدیر/ رئیس و در صورت امکان حداقل یک کارشناس به فعالیت بپردازد. تبصره ۶) دانشگاه‌های پیام نور، علمی - کاربردی، فرهنگیان و فنی حرفه ای که نیازمند ساختار تفصیلی بیشتری برای نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت هستند، می‌توانند ساختار مدیریتی متناسب با شرایط دانشگاه ایجاد نمایند. جزء#۵ - ۱ - ۱) مدیر نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت از میان اعضای هیات علمی و یا کارشناسان متخصص موسسه، با انتخاب شورای موسسه و به حکم رئیس، منصوب می‌گردد. جزء#۵ - ۱ - ۲) شرایط احراز زیر برای انتخاب مدیر ملاک عمل قرار گیرد: الف: دانشگاه‌ها و موسسه‌های آموزش عالی
- حتی الامکان برخودار از صلاحیت حرفه ای در حوزه نظارت و ارزیابی
- حداقل دارای ۴ سال تجربه مرتبط در دانشگاه‌ها و موسسه‌های آموزش عالی
- حداقل دارای مرتبه استادیاری برای اعضای هیات علمی
- برخورداری از ارزشیابی مطلوب آموزشی و پژوهشی
- نداشتن هیچگونه سمت اجرایی دیگری در موسسه ب: موسسه‌های پژوهشی و فناوری
- حتی الامکان برخودار از صلاحیت حرفه ای در حوزه نظارت و ارزیابی
- حداقل دارای ۲ سال تجربه مرتبط در دانشگاه‌ها و موسسه‌های آموزش عالی، پژوهشی و فناوری
- حداقل دارای مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد جزء#۵ - ۱- ۳) معاون مدیر نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت موسسه، ترجیحاً از میان اعضای هیات علمی، توسط مدیر منصوب می‌شود. جزء#۵ - ۱- ۴) کارشناس/ کارشناسان آشنا به امور نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت، برنامه‌ریزی، ارزیابی درونی و بیرونی جزء#۵ - ۱- ۵) کارشناس آشنا به امور رایانه و تجزیه و تحلیل اطلاعات جزء#۵ - ۱- ۶) متصدی امور دفتری تبصره ۷) عضویت مدیر نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت در شورای موسسه و شوراهای تخصصی نظیر شورای آموزشی، پژوهشی، فناوری و فرهنگی (با توجه به وظایف مندرج در ماده ۶) الزامی است. تبصره ۸) موسسه موظف است بودجه، امکانات، تجهیزات منابع انسانی لازم را در اختیار مدیریت نظارت، ارزیابی وتضمین کیفیت قرار دهد. ماده ۶) وظایف و اختیارات مدیر ۶
- ۱) نظارت و ارزیابی مستمر بر کیفیت موسسه و تعیین میزان تحقق اهداف در ابعاد آموزشی، پژوهشی، فناوری، فرهنگی و اجتماعی، دانشجویی و اداری مالی و پشتیبانی ۶
- ۲) هدایت و مشارکت فعالانه در ارزیابی راهبردی و تدوین سند جامع موسسه ۶
- ۳) نظارت و ارزیابی برنامه‌های راهبردی و عملیاتی موسسه و پایش مستمر و نظام مند میزان پیشرفت و تحقق برنامه‌ها ۶
- ۴) تشکیل کارگروه‌های تخصصی نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت با هماهنگی رئیس موسسه ۶
- ۵) نظارت بر حسن اجرای مصوبات شورا، آیین نامه‌ها و دستورالعمل‌ها در تمام حوزههای فعالیت موسسه ۶
- ۶) مدیریت امور ارزیابی درونی واحدها و گروههای آموزشی و پژوهشی موسسه ۶
- ۷) پیگیری و تحقق اقدامات ناشی از ارزیابی‌های درونی و بیرونی موسسه به منظور تدوین برنامه‌های بهبود کیفیت عملکرد معاونتها، واحدها و گروههای کاری موسسه ۶
- ۸) فراهم نمودن بستر مناسب برای ارزیابی بیرونی توسط نهادهای تخصصی دولتی و غیردولتی ۶
- ۹) ارزیابی و ارائه گزارش عملکرد واحدهای سازمانی "موسسه": الف) در سطح دانشگاه‌ها: شامل معاونتها، دفتر ارتباط با صنعت، دانشکده‌ها، گروههای آموزشی و پژوهشی، شوراها و کمیته‌های تخصصی (در ابعاد آموزشی، پژوهش و فناوری، فرهنگی و اجتماعی، دانشجویی، زیرساختی و اداری و مالی) ب) در سطح موسسه‌های پژوهشی و فناوری: شامل مراکز رشد واحدهای فناوری، پارکهای علم و فناوری، مراکز نوآوری، آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های تخصصی، شتاب دهنده‌ها، فن بازارها و سایر واحدهای تخصصی و گروههای کاری ۶
- ۱۰) ارزیابی عملکرد مدیران، اعضای موسسه (اعم از هیات علمی و غیر هیات علمی) و واحدهای فناور ۶
- ۱۱) دریافت و تجزیه و تحلیل آمار و اطلاعات و دسترسی به کلیه اسناد و مدارک مورد نیاز به منظور نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت موسسه و سنجش میزان دستیابی به اهداف مورد نظر ۶
- ۱۲) همکاری و هماهنگی لازم برای انجام ارزیابی توسط مرکز نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و هیاتهای نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت استان ۶
- ۱۳) پیگیری اقدامات و برنامه‌های بهبود کیفیت واحدها و گروههای موسسه بر اساس گزارشهای نظارت و ارزیابی ۶
- ۱۴) دریافت و تجزیه و تحلیل آمار و اطلاعات موسسه به منظور سنجش میزان دستیابی به اهداف مورد نظر ماده ۲ و ارسال گزارش عملکرد در پایان هر نیمسال تحصیلی به دبیرخانه شورای نظارت و ارزیابی وزارت. ۶
- ۱۵) تهیه پیوست ارزیابی برای تمامی طرحها و برنامه‌های موسسه ۶
- ۱۶) تحلیل و ارزیابی طرحها و سیاستهای راهبردی، توسعه رشته‌ها، جذب هیات علمی و نیروی انسانی، پذیرش و تعیین ظرفیت دانشجو، تعیین ظرفیت پذیرش واحدهای فناور و نظارت بر خروج واحدهای مذکور، ایجاد و گسترش گروههای آموزشی و پژوهشی و ارتقای سطح واحدهای موسسه و ارائه آن به شورا ۶
- ۱۷) توانمندسازی اعضای هیات علمی، کارشناسان، تمامی همکاران موسسه و واحدهای فناوری در حوزه نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت ۶
- ۱۸) سایر وظایف مرتبط که از سوی شورا به مدیریت محول می‌شود. تبصره ۹) در راستای بهبود کارایی و اثربخشی فعالیتهای برنامه‌ریزی، نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت، "موسسه" باید سیستم اطلاعاتی مناسب و یکپارچه مستقر نماید. تبصره ۱۰) کلیه واحدها و اعضای موسسه در قبال ارایه اسناد، مدارک و اطلاعات درست و به موقع به مدیریت نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت، موظف و پاسخگو هستند. تبصره ۱۱) تخصیص بودجه واحدها و فعالیتها و طی مراحل رشد و خروج واحدهای فناور میبایست با در نظر گرفتن نتایج حاصل از ارزیابی‌های مدیریت نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت صورت پذیرد. ماده ۷: کارگروه‌های تخصصی ۷
- ۱) عناوین کارگروه‌ها
- کارگروه نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت امور آموزشی موسسه
- کارگروه نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت امور پژوهشی و فناوری موسسه
- کارگروه نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت امور دانشجویی، فرهنگی و اجتماعی موسسه
- کارگروه نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت امور مدیریت و پشتیبانی موسسه
- و سایر کارگروه‌ها با توجه نیازهای موسسه ۷
- ۲) وظایف و اختیارات ۷ - ۲ - ۱) طراحی و تدوین برنامه‌های نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت ۷ - ۲ - ۲) همکاری در فرایند ارزیابی راهبردی موسسه ۷ - ۲ - ۳) طراحی الگوهای مناسب به منظور نظارت و ارزیابی بر ابعاد مختلف کیفیت موسسه ۷ - ۲ - ۴) همکاری با مدیریت نظارت و ارزیابی در راستای تحقق اهداف و ماموریت آن ۷ - ۲ - ۵) تهیه گزارشهای تحلیلی از وضعیت کمی و کیفی موسسه به منظور ارتقای کیفیت ۷ - ۲ - ۶) بررسی کارشناسی موضوعات ارجاع شده از سوی شورا و مدیریت ۷
- ۳) ترکیب اعضای کارگروه
- مدیر (رئیس کارگروه)
- ۲ تا ۴ نفر از اعضای هیات علمی متخصص یا کارشناس صاحب نظر و ترجیحاً شاغل در حوزه کارگروه تبصره ۱۲) یکی از اعضاء به عنوان دبیر کارگروه تعیین می‌گردد. تبصره ۱۳) اعضای کارگروه‌های تخصصی به پیشنهاد مدیر و حکم رئیس موسسه از میان اعضای هیات علمی یا کارشناس صاحب نظر و آشنا به امر نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت برای مدت دو سال تعیین و انتخاب مجدد آنها بلامانع است. ماده ۸: در هر یک از واحدهای تابعه موسسه، حداقل یک کارشناس، زیر نظر رئیس واحد، امور نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت واحد را عهده دار است. ماده ۹: منابع مالی برای اجرای این آیین‌نامه در بودجه سالانه موسسه و با تصویب هیات امنای موسسه تعیین می‌شود. ماده ۱۰: حسن اجرای این آیین‌نامه بر عهده رئیس موسسه است. ماده ۱۱: این آیین‌نامه در یازده ماده و سیزده تبصره در تاریخ ۱۰/ ۲/ ۶۹ به تصویب شورای نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت علوم، تحقیقات و فناوری رسید و از تاریخ ابلاغ، لازم الاجرا است و آیین‌نامه‌ها و مقررات مغایر در این خصوص ملغی و بلااثر می‌شود. دکتر محمد فرهادی