آیین‌نامه ایجاد بازار بهینه سازی انرژی و محیط زیست

شورای عالی انرژی کشور در جلسه مورخ ۳۰/ ۱۱/ ۱۳۹۶ در راستای وظایف مصرح در ماده ۵ "قانون اصلاح الگوی مصرف انرژی" مصوب اسفند ۱۳۸۹ و اجرای مفاد قانون مذکور و ماده ۱۲ قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور مصوب اردیبهشت ۱۳۹۴، «آیین‌نامه ایجاد بازار بهینه سازی انرژی و محیط زیست» را به شرح زیر تصویب نمود: به منظور رفع موانع و چالش‌های اجرایی "قانون اصلاح الگوی مصرف انرژی" مصوب اسفند ۱۳۸۹ و ماده ۱۲ قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور مصوب اردیبهشت ۱۳۹۴ و عملیاتی نمودن ماده ۳ آیین‌نامه اجرایی ماده ۱۲ مصوب تیر ۱۳۹۴ و طبق ماده ۵ "قانون اصلاح الگوی مصرف انرژی" موارد زیر در جلسه مورخ ۳۰/ ۱۱/ ۱۳۹۶ شورای عالی انرژی کشور مورد تائید و تصویب قرار گرفت. ماده ۱. تعاریف و علائم اختصاری ۱, ۱. اصطلاحات فنی: مفهوم اصطلاحات فنی استفاده شده در متن حاضر (مانند شرکت خدمات انرژی، شرکت بازرسی فنی انرژی، فناوری‌های بازیافت و افزایش کارایی انرژی، سیستم‌های هوشمند و غیره) بر اساس تعاریف مندرج در "قانون اصلاح الگوی مصرف انرژی" است. ۲, ۱. بازار: بازار بهینه سازی انرژی و محیط زیست بازار متمرکزی است که در چارچوب قوانین و مقررات حاکم بر بازار بورس انرژی ایران تشکیل و اداره می‌شود. ۳, ۱. کمیسیون صرفه جویی انرژی: کمیسیون تخصصی شورای عالی انرژی کشور است که علاوه بر نمایندگان اعضاء شورای عالی انرژی کشور، نمایندگان نهادهای زیر نیز در ارتباط با بازار بهینه سازی انرژی و محیط زیست با حق رای در جلسه حضور خواهند داشت. وزارت راه و شهرسازی معاونت علمی و فناوری رئیس جمهوری سازمان بورس و اوراق بهادار اتاق بازرگانی ایران ۴, ۱. نهادهای تخصصی و فنی بهینه سازی انرژی و محیط زیست: نهادهای تخصصی و فنی بهینه سازی انرژی و محیط زیست عبارتند از: وزارت خانه‌های نفت و نیرو، معاونت عملی [علمی] و فناوری رئیس جمهوری و سازمان‌های حفاظت محیط زیست، ملی استاندارد ایران و برنامه و بودجه کشور. ۵, ۱. گواهی صرفه جویی انرژی: اوراق بهاداری هستند که نشان دهنده حق مالکیت بر مقدار مشخصی از میزان انرژی صرفه جوئی شده از یک حامل انرژی بر اساس گزارش امکان سنجی (توجیه فنی، اقتصادی، مالی و زیست محیطی) طرح صرفه جویی انرژی در یک دوره زمانی مشخص بوده، توسط نهادهای تخصصی و فنی بهینه سازی انرژی و محیط زیست با تائید کمیسیون صرفه جویی انرژی صادر شده و در بازار بهینه سازی انرژی و محیط زیست قابل معامله می‌باشند. ۶, ۱. ناشر: شخص حقوقی (شرکت‌های عرضه کننده حامل‌های انرژی) است که با دریافت مجوز از سازمان بورس و ارواق بهادار مبادرت به انتشار گواهی صرفه جویی اعلامی از سوی نهادهای تخصصی و فنی بهینه سازی انرژی و محیط زیست با تایید کمیسیون صرفه جویی انرژی می‌کند. صدور گواهی صرفه جویی انرژی در قبال پرداخت قیمت انرژی صرفه جویی شده بر اساس تعرفه انرژی محل صرفه جویی انرژی انجام خواهد شد. تبصره ۱: گواهی صرفه جویی انرژی صرفاً برای مصرف کنندگان انرژی که بدهی معوق به عرضه کنندگان انرژی ندارد، قابل صدور می‌باشد. ۷, ۱. مبنای محاسبه قیمت حامل انرژی در طرح‌های صرفه جویی انرژی: قیمت حامل انرژی تحویلی در قبال گواهی صرفه جویی انرژی برابر تعرفه انرژی صرفه جویی شده در زمان انجام صرفه جویی انرژی در دوره صدور قبض خواهد بود. ۸, ۱. دوره زمانی صدور گواهی صرفه جویی انرژی: مدت زمانی است که به منظور صدرو گواهی برای هر یک از حوزه‌های صرفه جویی انرژی توسط شورای اقتصاد تعیین خواهد شد. ۹, ۱. فعالین بازار: فعالین "بازار بهینه سازی انرژی و محیط زیست" مشتمل بر مصرف کنندگان حامل‌های انرژی، شرکت‌های خدمات انرژی، شرکت‌های دانش بنیان، تولیدکنندگان و توزیع کنندگان حامل‌های انرژی، صادرکنندگان حامل‌های انرژی، کلیه شرکت‌های فعال در حوزه انرژی، نهادهای تخصصی و فنی، کارگزاران بازار بورس و اشخاص حقیقی می‌باشند. ۱۰, ۱. "ماده ۱۲": منظور ماده ۱۲ قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور است. ۱۱, ۱. "ماده ۳": منظور ماده ۳ آیین‌نامه اجرایی ماده ۱۲ قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور است. ماده ۲. بازار بهینه سازی انرژی و محیط زیست برای استفاده از سازوکار بازار بورس انرژی ایران و گسترش فعالیت بخش خصوصی در حوزه بهینه سازی انرژی و محیط زیست مقرر گردید "بازار بهینه سازی انرژی و محیط زیست" به منظور انجام معاملات گواهی‌های صرفه جویی انرژی در چارچوب قوانین و مقررات حاکم بر بورس و بر اساس آیین‌نامه اجرایی ماده ۱۲ ایجاد شود. ۱, ۲. عملکرد بازار بر اساس اختلاف قیمت بخشی و زمانی حامل‌های انرژی و محیط زیست خواهد بود. ۲, ۲. در صورت درخواست دارندگان گواهی صرفه جویی انرژی به دریافت حامل انرژی صرفه جویی شده، شرکت ملی گاز ایران، شرکت توانیر، شرکت‌های انتقال و توزیع انواع حامل‌های انرژی موظف هستند معادل انرژی صرفه جویی شده مندرج در گواهی صرفه جویی نسبت به تحویل همان میزان حامل انرژی (حسب درخواست دارنده گواهی در نقاط مورد نظر در شبکه انرژی رسانی موجود و دارای ظرفیت لازم) اقدام نمایند. تحویل گیرندگان حامل انرژی می‌توانند بر اساس مقررات موجود نسبت به دریافت مجوز فروش حامل انرژی با استفاده از ساز و کارهای بورس اقدام نمایند. ۳, ۲. دارندگان گواهی صرفه جویی انرژی می‌توانند نسبت به فروش گواهی صرفه جویی انرژی در بازار بورس انرژی ایران و در چارچوب مقررات حاکم اقدام نمایند. ۴, ۲. مصرف کنندگانی که معیارهای مصوب مصرف انرژی را رعایت ننموده و بیش از آن مصرف کرده باشند می‌توانند تمام یا بخشی از مصرف اضافی حامل انرژی خود را از طریق خرید گواهی صرفه جویی انرژی از بازار تامین نمایند. ماده ۳. وظایف کمیسیون صرفه جویی انرژی وظایف کمیسیون صرفه جویی انرژی در ارتباط با بازار بهینه سازی انرژی و محیط زیست عبارت است از: ۱, ۳. تدوین امور زیر و ارائه آنها به شورای عالی انرژی کشور برای تصویب:

۱, ۱, ۳. مقررات و دستورالعمل‌های اجرایی بازار بهینه سازی انرژی و محیط زیست. ۲, ۱, ۳. نظارت بر عملکرد فعالین در بازار بهینه سازی انرژی و محیط زیست. ۲, ۳. تصویب نظام ثبت، اندازه گیری و راستی آزمایی صرفه جویی انرژی (بر اساس معیارها و استانداردهای الگوی مصرف انرژی) و کاهش تولید آلاینده‌ها و گازهای گلخانه ای. ۳, ۳. نظارت بر تائید میزان صرفه جویی انرژی، دوره زمانی صدور گواهی صرفه جویی انرژی، کاهش تولید آلاینده‌ها و انتشار گازهای گلخانه ای بر اساس نظام‌های ثبت، اندازه گیری و راستی آزمایی مصوب. ۴, ۳. بررسی مبنای محاسبه قیمت حامل انرژی در طرف صرفه جویی انرژی و بازنگری آن در صورت صدور گواهی صرفه جویی ۵, ۳. حل اختلاف بازیگران در بازار بهینه سازی انرژی و محیط زیست. ماده ۴. نهادهای تخصصی و فنی بهینه سازی انرژی و محیط زیست وظایف نهادهای تخصصی، فنی و اجرایی بهینه سازی انرژی و محیط زیست به ترتیب زیر است: ۱, ۴. شرکت بهینه سازی مصرف سوخت وظایف شرکت بهینه سازی مصرف سوخت در ارتباط با طرح‌های بهینه سازی حامل‌های انرژی فسیلی (صرفه جویی حامل انرژی) به شرح زیر است: ۱, ۱, ۴. تهیه، تنظیم و تدوین نظام ثبت، اندازه گیری و راستی آزمایی و ارایه آن به کمیسیون صرفه جویی انرژی برای تصویب. تبصره ۲: معیار محاسبه میزان صرفه جویی انرژی متوسط بر اساس میزان تولید محصول/ خدمات، مصرف سوخت به ازای واحد تولید (مصرف ویژه انرژی - SEC) بر اساس استانداردهای مربوط و ترکیب مصرف سوخت از شروع و اجرای طرح خواهد بود. ۲, ۱, ۴. اجرای دستورالعمل‌های ثبت، اندازه گیری و راستی آزمایی و تایید صرفه جویی انرژی هر ماه یکبار برای طرح‌های مصوب و ارائه گزارش آن به ناشر گواهی صرفه جویی انرژی. ۲, ۴. ساتبا (سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره وری انرژی برق) وظایف ساتبا در ارتباط با طرح‌های بهینه سازی انرژی الکتریکی و جایگزینی سوخت‌های فسیلی با منابع انرژی تجدیدپذیر به شرح زیر است: ۱, ۲, ۴. تهیه، تنظیم و تدوین نظام ثبت، اندازه گیری و راستی آزمایی و ارایه آن به کمیسیون صرفه جویی انرژی برای تصویب. تبصره ۳: معیار محاسبه میزان صرفه جویی متوسط بر اساس میزان تولید محصول/ خدمات، مصرف انرژی الکتریکی به ازای واحد تولید (مصرف ویژه انرژی - Electricity SEC) بر اساس استانداردهای مربوط از شروع و اجرای طرح خواهد بود. ۲, ۲, ۴. اجرای دستورالعمل‌های ثبت، اندازه گیری و راستی آزمایی و تایید صرفه جویی انرژی الکتریکی هر ماه یکبار برای طرح‌های مصوب و ارائه گزارش آن به ناشر گواهی صرفه جویی انرژی. ۳, ۴. سازمان حفاظت محیط زیست وظایف سازمان حفاظت محیط زیست در ارتباط با کاهش تولید آلاینده‌ها و انتشار گازهای گلخانه ای برای طرح‌های بهینه سازی انرژی به شرح زیر است: ۱, ۳, ۴. تهیه، تنظیم و تدوین نظام ثبت، اندازه گیری و راستی آزمایی کاهش تولید آلاینده‌ها و انتشار گازهای گلخانه ای و ارایه آن به کمیسیون صرفه جویی انرژی برای تصویب. ۲, ۳, ۴. اجرای دستورالعمل‌های ثبت، اندازه گیری و راستی آزمایی کاهش تولید آلاینده‌ها و انتشار گازهای گلخانه ای هر ماه یکبار برای طرح‌های مصوب و ارائه گزارش آن به کمیسیون صرفه جویی انرژی. ۴, ۴. معاونت علمی و فناوری رئیس جمهور وظایف معاونت علمی و فناوری رئیس جمهور در ارتباط با تهیه و تدوین موارد زیر و ارایه آن به کمیسیون صرفه جویی انرژی به شرح زیر است: ۱, ۴, ۴. جمع‌آوری و سازماندهی اطلاعات لازم از شرکت بهینه سازی مصرف سوخت، ساتبا، سازمان حفاظت محیط زیست و بازار بورس انرژی ایران برای تدوین گزارش عملکرد بازار بهینه سازی انرژی و محیط زیست. ۳, ۳, ۴. تهیه و تنظیم گزارش‌های پایش و ارزیابی عملکرد فعالین بازار بهینه سازی انرژی و محیط زیست. ۴, ۳, ۴. معرفی و تامین فناوری نوین بهینه سازی انرژی و محیط زیست و انرژی‌های تجدیدپذیر.

5. تدوین مقررات و زیرساخت‌ها کمیسیون صرفه جویی انرژی موظف است ظرف حداکثر سه ماه پس از ابلاغ آیین‌نامه نسبت به تدوین مقررات و زیرساخت‌های مورد نیاز برای راه اندازی "بازار بهینه سازی انرژی و محیط زیست" با همکاری دستگاه‌های ذیربط به منظور انجام معاملات گواهی‌های صرفه جوئی انرژی در بازار بورس انرژی ایران اقدام نماید. محمدباقر نوبخت