آیین‌نامه اداره و نگهداری یادمان‌های شهدای گمنام

مقدمه این آیین‌نامه به منظور هماهنگی و انجام اقدامات لازم در خصوص چگونگی اداره، حفظ، نگهداری و بهره‌برداری یادمان‌های عمومی شهدای گمنام دفاع مقدس در سطح کشور و جلوگیری از اعمال روش‌های چندگانه و سلیقه ای در نحوه اداره و بهره‌برداری این مکان‌های معنوی و مقدس و همچنین تحقق بخش‌هایی از ماموریت حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس و ترویج فرهنگ مقاومت، ایثار، جهاد و شهادت بر اساس مفاهیم ذیل، تدوین گردیده است. تبصره: آیین‌نامه مربوط به یادمان‌های ملی (مصوب بنیاد مرکز) جداگانه حسب مورد ابلاغ خواهد شد. ۱

ضرورت فرهنگ سازی و ارج نهادن به مقام شامخ شهادت و شهیدان در جامعه و ترویج فرهنگ ایثار و مقاومت. ۲
نگاه زیارتی به یادمان‌های شهدای گمنام و تکریم شهدای دفاع مقدس. ۳
نگاه دائمی به چشم انداز آینده و اهدافی که در یادمان‌های شهدای گمنام دفاع مقدس. ۴
شناسایی فرصت‌ها، امکانات و مزیت‌های فرهنگی و اجتماعی و محیط بالفعل و بالقوه پیرامونی یادمان‌های شهدای گمنام و تحقق وظایف تعیین شده در این آیین‌نامه. ماده ۱) تعاریف و اختصارات ۱
«یادمان شهدای گمنام» در این آیین‌نامه، مزار کلیه شهدای گمنامی است که پیکر مطهر این شهیدان از طریق «کمیته جستجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح» کشف و در نقاط مختلف کشور به خاک سپرده شده‌اند. ۲
«بنیاد» در این آیین‌نامه (بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس) می‌باشد. ۳
«اداره کل بنیاد» در این آیین‌نامه (اداره کل حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس در هر استان) می‌باشد. ۴
«شورای هماهنگی بنیاد» در این آیین‌نامه (شورای هماهنگی حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس) می‌باشد. ۵
«شورای هماهنگی دفاع مقدس استان» در این آیین‌نامه (شورای هماهنگی حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس در هر استان) می‌باشد. ۶
«هیات امناء» در این آیین‌نامه (هیات امنای مختص هر یک از یادمان‌های شهدای گمنام) می‌باشد. ماده ۲) مستندات این آیین‌نامه بر اساس مفاد بندهای (ج) و (ک) ماده (۹) اساسنامه بنیاد مصوب ۱۳۸۳/۱۲/۲۲ مقام معظم فرماندهی کل قوا حضرت امام خامنه ای (مدظله العالی) تهیه شده است. ماده ۳) شورای هماهنگی یادمان‌های شهدای گمنام دفاع مقدس کشور ۱ - اداره، حفظ و نگهداری و بهره‌برداری یادمان‌های شهدای گمنام دفاع مقدس کشور به عهده شورای هماهنگی بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس، مصوب جلسه ۱۳۹۲/۱۲/۱۵ هیات امنای بنیاد خواهد بود. (آیین‌نامه مصوب پیوست می‌باشد) ۲ - کمیته‌های تخصصی شورای هماهنگی بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس عهده دار امور مربوط به یادمان‌های شهدای گمنام دفاع مقدس کشور خواهند بود. ماده ۴) وظایف شورای هماهنگی یادمان‌های شهدای گمنام دفاع مقدس کشور ۱
بررسی و تدوین سیاست‌ها و برنامه‌های کلان در خصوص یادمان‌های شهدای گمنام کشور. ۲
اتخاذ تدابیر لازم برای تملک یا حق بهره‌برداری و احداث یادمان‌های شهدای گمنام کشور. ۳
تصویب دستورالعمل‌های مورد نیاز در نحوه اداره و نگهداری یادمان‌های شهدای گمنام. ۴
اعمال نظارت عالیه بر اجرای ماموریت و وظایف شورای هماهنگی یادمان‌های شهدای گمنام استان‌ها. ۵
ایجاد هماهنگی‌های لازم در زمینه فراهم ساختن مقدمات و ملزومات به منظور حفظ و نگهداری یادمان‌های شهدای گمنام کشور. ۶
بررسی و تصویب پیشنهادها و رفع موانع احتمالی در این حوزه. ۷
تشکیل بانک اطلاعات مرتبط با این موضوع و بهره‌برداری لازم از طریق کمیته تخصصی مربوطه (سازمان مهندسی و امور یادمان‌های بنیاد). ماده ۵) شورای هماهنگی یادمان‌های شهدای گمنام دفاع مقدس استان ۱ - ترکیب اعضاء و شرح وظایف «شورای هماهنگی یادمان‌های شهدای گمنام دفاع مقدس استان» مطابق مواد ۵ و ۶ آیین‌نامه اجرایی شورای هماهنگی حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس استان‌ها، مصوب جلسه ۱۳۹۳/۱۲/۲۱ هیات امنای بنیاد خواهد بود. (آیین‌نامه مصوب پیوست می‌باشد) ۲ - برابر بند (۴) ماده (۹) آیین‌نامه اجرایی شورای هماهنگی حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس استان‌ها، کلیه امور مربوط به یادمان‌های شهدای گمنام دفاع مقدس در استان، از طریق «کمیته مراکز فرهنگی و یادمان‌های دفاع مقدس» هماهنگ و اقدام خواهد شد. ماده ۶) وظایف شورای هماهنگی یادمان‌های شهدای گمنام دفاع مقدس استان ۱
اجرای سیاست‌ها و مصوبات ابلاغی به موجب ماده (۴) این آیین‌نامه. ۲
انجام هماهنگی‌ها و اقدامات لازم جهت تملک، ثبت، بهره‌برداری و احداث یادمان‌های شهدای گمنام در سطح استان و شهرستان‌های تابعه، با همکاری هیات امنای هر یک از یادمان‌های شهدای گمنام. ۳
تصویب اعضای هیات امنای یادمان‌های شهدای گمنام استان و شهرستان‌های تابعه و ارسال فهرست و مشخصات آنان به بنیاد (سازمان مهندسی و امور یادمان‌ها). ۴
نظارت بر اجرای وظایف هیات امنای یادمان‌های شهدای گمنام استان و شهرستان‌های تابعه. ۵
تهیه گزارش عملکرد دوره ای و سالانه از اقدامات انجام شده در سطح استان و ارائه به ستاد مرکزی. ۶
انجام پیش بینی‌ها و هماهنگی‌های لازم جهت فراهم ساختن مقدمات و ملزومات مورد نیاز برای رفع مشکلات مربوط به حفظ و نگهداری یادمان‌های شهدای گمنام استان و شهرستان‌های تابعه. ۷
تشکیل جلسات و گردهمایی با حضور اعضای هیات امناء یادمان شهدای گمنام در سطح استان. ۸
ارائه پیشنهادهای مورد نظر جهت بررسی و تصویب در شورای مرکزی (تهران). ۹
تشکیل بانک اطلاعات مرتبط با این موضوع و بهره‌برداری لازم از طریق کمیته تخصصی مربوطه (بنیاد استان). ماده ۷) مکان‌های ایجاد یادمان شهدای گمنام مکان‌هایی در سطح کشور که شهدای گمنام در آن تدفین می‌شوند به شرح زیر است: ۱ - بوستان‌ها، ارتفاعات و اماکن شهری. ۲ - دانشگاه‌ها، دانشکده‌ها و سایر مراکز آموزشی. ۳ - اماکن مقدس و متبرکه (حرم مطهر امام زادگان، بقاع متبرکه، مصلی‌ها و ۴ - مساجد شهری و روستایی). ۵ - مراکز حوزوی و مدارس علمیه. ۶ - مراکز وابسته به سازمان‌های نظامی و انتظامی. ۷ - سازمان‌ها و محیط‌های اداری. ۸ - سایر مکان‌ها (به تشخیص شورای هماهنگی بنیاد). ماده ۸) ترکیب هیات امنای یادمان‌های شهدای گمنام الف
ترکیب هیات امنای یادمان شهدای گمنام در شهرستان (بوستان‌ها، ارتفاعات و اماکن عمومی) ۱ - امام جمعه و نماینده ولی فقیه (عضو). ۲ - فرماندار شهرستان (رئیس). ۳ - رئیس شورای اسلامی شهر (عضو). ۴ - شهردار (عضو). ۵ - فرماندهان سپاه، آجا (در صورت وجود)، ناجا و رئیس مجمع بسیج شهرستان (عضو). ۶ - رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران شهرستان (عضو). ۷ - یک نفر از پیشکسوتان دفاع مقدس با معرفی اداره کل بنیاد استان. ۸ - یک نفر از خانواده معظم شهداء با معرفی بنیاد شهید و امور ایثارگران. تبصره: در شهر مرکز استان، نماینده امام جمعه در جلسات حضور خواهد داشت. ب
ترکیب هیات امناء یادمان شهدای گمنام در «دانشگاه‌ها و سایر مراکز آموزشی›› ۱ - رئیس دانشگاه یا مرکز آموزشی (رئیس) ۲ - اعضای شورای فرهنگی دانشگاه (عضو) ۳ - یک نفر از پیشکسوتان دفاع مقدس با معرفی اداره کل بنیاد استان (عضو) ۴ - یک نفر از خانواده معظم شهداء با معرفی بنیاد شهید و امور ایثارگران (عضو) ج
ترکیب هیات امنای یادمان شهدای گمنام در «اماکن مقدس و متبرکه›› ۱ - تولیت مکان مقدس و متبرکه (رئیس) ۲ - فرماندهان سپاه و ناجا شهرستان و فرمانده آجا (در صورت وجود) (عضو) ۳ - رئیس اداره اوقاف شهرستان (عضو) ۴ - امام جماعت مکان متبرکه (در صورت وجود) (عضو) ۵ - فرمانده پایگاه مقاومت بسیج مکان متبرکه (در صورت وجود) (عضو) ۶ - یک نفر از پیشکسوتان دفاع مقدس با معرفی اداره کل بنیاد استان (عضو) ۷ - یک نفر از خانواده معظم شهداء با معرفی بنیاد شهید و امور ایثارگران (عضو) د
ترکیب هیات امنای یادمان شهدای گمنام در «مراکز وابسته به سازمان‌های نظامی و انتظامی›› ۱ - فرمانده یا رئیس مرکز (رئیس) ۲ - معاون فرهنگی مرکز (عضو) ۳ - نمایندگی ولی فقیه یا مسئول عقیدتی سیاسی مرکز (عضو) ۴ - یک نفر از پیشکسوتان دفاع مقدس با معرفی اداره کل بنیاد استان (عضو) ۵ - یک نفر از خانواده معظم شهداء با معرفی بنیاد شهید و امور ایثارگران (عضو) ه
- ترکیب هیات امنای یادمان شهدای گمنام در «مراکز حوزوی و مدارس علمیه›› ۱ - مدیر مرکز مدیریت استان یا مدیر مدرسه علمیه (رئیس) ۲ - معاون فرهنگی مرکز حوزوی یا مدارس علمیه ۳ - معاون امور طلاب و دانش آموختگان مرکز حوزوی یا مدرسه علمیه (عضو) ۴ - مسئول بسیج طلاب مرکز حوزوی یا مدرسه علمیه (عضو) ۵ - یک نفر از پیشکسوتان دفاع مقدس با معرفی اداره کل بنیاد استان (عضو) ۶ - یک نفر از خانواده معظم شهدای روحانی با پیشنهاد بنیاد شهید و امور ایثارگران و تایید مدیر مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه استان (عضو) و
ترکیب هیات امنای یادمان‌های شهدای گمنام در «سایر اماکن›› ترکیب هیات امنای یادمان‌های شهدای گمنام دفاع مقدس در سایر اماکن، به پیشنهاد مدیرکل بنیاد استان و تایید شورای هماهنگی دفاع مقدس استان تعیین خواهد شد. ماده ۹) احکام انتصاب رئیس و اعضای هیات امنای «یادمان‌های شهدای گمنام›› احکام انتصاب رئیس و اعضای هیات امنای یادمان‌های شهدای گمنام در سطح کشور با پیشنهاد هیات امنای یک رده بالاتر، توسط مدیرکل حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس استان «به صورت سه ساله» صادر خواهد شد. ماده ۱۰) وظایف و اختیارات هیات امناء «یادمان شهدای گمنام›› وظایف و اختیارات هیات امنای هر یک از یادمان‌های شهدای گمنام (مندرج در بندهای (الف) تا (و) ماده ۸ این آیین‌نامه)، به شرح زیر می‌باشد: ۱
اجرای سیاست‌ها و مصوبات و ابلاغیه‌های دریافتی. ۲
اجرای طرح‌ها، نقشه‌ها و سایر برنامه‌های ابلاغی از طریق بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس. ۳
پیش بینی‌های لازم جهت حفظ و نگهداری یادمان شهدای گمنام به صورت مطلوب و با هماهنگی و نظارت اداره کل بنیاد استان. ۴
افتتاح حساب بانکی به نام «یادمان شهدای / شهید گمنام» به صورت دو امضایی (رئیس و یک نفر از اعضاء هیات امناء) ۵
تهیه و تنظیم گزارش روند اجرای امور و برنامه‌های مربوط به یادمان شهدای گمنام و ارائه به شورای هماهنگی دفاع مقدس استان. ۶
تهیه و تنظیم گزارش عملکرد هزینه کرد سالیانه و ارائه به اداره کل بنیاد استان. ۷
اتخاذ تدابیر مناسب جهت جمع‌آوری موقوفات و نذورات، با رعایت مصوبات و ابلاغیه‌ها و مجوز هزینه کرد در هر مورد. ۸
ایجاد تعامل با هیات امناء سایر اماکن مذهبی، زیارتی و گردشگری و استفاده از تجارب آنان و تبادل نظر. ۹
جلب مشارکت مادی و معنوی مسئولین سازمان‌ها و نهادهای محلی، اشخاص، هنرمندان، خیرین، پیشکسوتان دفاع مقدس و سایر علاقه مندان و صاحبان مشاغل، با رعایت شئونات شهدای گمنام و آموزه‌های دینی. ۱۰
جلب مشارکت عمومی در نحوه اداره امور یادمان شهدای گمنام و بازسازی، توسعه و... بر اساس سیاست‌های کلی. ۱۱
انتخاب متولی مشخص و واجد صلاحیت لازم، جهت انجام امور مربوط به یادمان شهدای گمنام. ۱۲
پیش‌بینی برنامه‌های فرهنگی، مذهبی و معنوی در شان شهدای گرانقدر، با رویکرد فرهنگ سازی و نشر آثار و ارزش‌های ایثار و جهاد و شهادت، در مناسبت‌ها و ایام مختلف. ۱۳
ارائه خدمات فرهنگی رفاهی برای زائران و مراجعان یادمان شهدای گمنام (از جمله: ایجاد و توسعه وضوخانه، پارکینگ، نصب تابلو مدخل ورودی یادمان شهدای گمنام، سرویس‌های بهداشتی و...). ۱۴
حفظ نظم و پاکیزگی و آراستگی یادمان شهدا و اتخاذ تدابیر لازم جهت حفاظت و حراست از مکان مورد نظر و جلوگیری از هرگونه صدمه و تخریب و... ۱۵
کارسازی لازم جهت جلب و دریافت هرگونه املاک و مستقلات در قالب هبه، وقف و... از اشخاص حقیقی و حقوقی، ضمن سیر مراحل ثبت قانونی از طریق مراجع ذی ربط، مراتب به اداره کل حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس استان اعلام شود. ۱۶
دریافت هرگونه هدایا و ثبت و ضبط و بهره‌برداری بر اساس مجوزهای لازم. ۱۷
ثبت و نگهداری کلیه اسناد و مدارک اداری و سازمانی اعم از: اسناد مالی و... در صورت نیاز، ارائه به بازرسین اعزامی از بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس و امکان پاسخگویی در موارد لزوم. ۱۸
عضویت و فعالیت در هیات امنای شهدای گمنام به صورت داوطلبانه و فی سبیل ا... خواهد بود. ماده ۱۱) جلسات هیات امناء جلسات هیات امناء هر یک از یادمان‌های شهدای گمنام، به صورت حداقل دو ماهه (۶ نوبت در سال) تشکیل و در صورت ضرورت و بنا به دعوت رئیس هیات امناء، جلسه فوق‌العاده برگزار خواهد شد. ماده ۱۲) دستورات هماهنگی نکات مهم و دستورات هماهنگی لازم، جهت رعایت در برنامه‌ریزی و اجرای امور مربوط به «یادمان‌های شهدای گمنام» که باید مورد توجه قرار گیرد به شرح زیر می‌باشد: ۱
عدم ورود دست اندرکاران شهدای گمنام، به جریان‌های سیاسی و حزبی و جلوگیری از هرگونه سوءاستفاده احتمالی. ۲
کسب هرگونه منابع با رویکرد خودگردانی یادمان شهدای گمنام بوده و غیرانتفاعی خواهد بود. ۳
شناسایی مشکلات، محدودیت‌ها و موانع اجرایی و تلاش در جهت رفع آنها. ۴
اختصاصی بودن حریم و محدوده یادمان شهدای گمنام دفاع مقدس و عدم خاکسپاری اموات و... در این مکان‌ها. ۵
حریم یادمان شهدای گمنام که طرح‌های عمرانی پیش‌بینی شده یا خواهد شد متعلق به شهدای گمنام بوده و کاربری آن غیرقابل تغییر می‌باشد. ۶
هرگونه ساخت و ساز در حریم و محدوده یادمان شهدای گمنام بایستی با رعایت طرح مصوب و ابلاغی و با هماهنگی سازمان مهندسی و امور یادمان‌های بنیاد صورت پذیرد. ۷
سایر شیوه‌نامه‌ها و روش‌های اجرایی مورد نیاز در نحوه اداره امور یادمان شهدای گمنام سراسر کشور، توسط بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس تهیه و ابلاغ خواهد شد. ۸
امور مربوط به طراحی و ساخت «مُهرهای اداری و سازمانی» جهت استفاده در هیات امنای یادمان شهدای گمنام سراسر کشور از طریق مراجع ذی ربط در بنیاد و با رعایت روش جاری و ملاحظات قانونی، تهیه و پس از تصویب رئیس بنیاد، ابلاغ خواهد شد. ۹
طرح «تابلو سردرب ورودی یادمان‌های شهدای گمنام دفاع مقدس سراسر کشور»، از طریق مراجع ذی ربط در بنیاد و با رعایت روش جاری و ملاحظات قانونی، تهیه و پس از تصویب رئیس بنیاد، ابلاغ خواهد شد. ۱۰
سایر اموری که در این آیین‌نامه پیش‌بینی نشده است تا زمان بررسی و تصویب در اصلاحیه آیین‌نامه، با کسب «مجوز» از رئیس بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس (مرکز) اقدام خواهد شد. ۱۱
در صورت عدم رعایت مقررات و یا بروز هرگونه تخلف احتمالی و قصور توسط دست اندرکاران یادمان‌های شهدای گمنام، مراتب از طریق مراجع قانونی ذی صلاح قابل پیگرد می‌باشد. ماده ۱۳) منابع مالی و درآمدها منابع مالی و درآمدی یادمان شهدای گمنام به شرح زیر می‌باشد: ۱ - هدایا و کمک‌های بلاعوض سازمان‌ها، نهادها، شهرداری‌ها، دانشگاه‌ها و سایر مراکز دولتی و غیردولتی. ۲ - موقوفات و نذورات اشخاص حقیقی و حقوقی. ۳ - کمک‌های مردمی. ۴ - درآمدهای ناشی از فعالیت‌ها و اقدامات فرهنگی مرتبط (در صورتی که درآمدزا باشد). تبصره (۱): ثبت و نگهداری کلیه اسناد و مدارک مربوط به درآمد‌ها، کمک‌های اشخاص حقیقی و حقوقی (دولتی و غیردولتی) و سایر وجوه و همچنین اسناد هزینه‌های انجام شده در زمینه یادمان شهدای گمنام، جهت تسویه حساب و امکان پاسخگویی در مواقع ضروری، توسط هیات امنای هر یک از یادمان شهدای گمنام الزامی است. تبصره (۲): دستورالعمل مالی و معاملاتی هیات امنای یادمان‌های شهدای گمنام توسط رئیس بنیاد تصویب و ابلاغ خواهد شد. ماده ۱۴) این آیین‌نامه در «یک مقدمه، ۱۴ ماده و ۴ تبصره» توسط بنیاد تهیه و در تاریخ ۱۳۹۴/۱۰/۲۸ به تایید شورای هماهنگی بنیاد و در تاریخ ۱۳۹۴/۱۱/۲۹ به تصویب هیات امنای بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس رسید و از تاریخ تصویب، لازم الاجرا می‌باشد. رئیس ستاد کل نیروهای مسلح و رئیس هیات امنای بنیاد سرلشکر بسیجی دکتر سیدحسن آقایی فیروزآبادی

ضرورت فرهنگ سازی و ارج نهادن به مقام شامخ شهادت و شهیدان در جامعه و ترویج فرهنگ ایثار و مقاومت. ۲
نگاه زیارتی به یادمان‌های شهدای گمنام و تکریم شهدای دفاع مقدس. ۳
نگاه دائمی به چشم انداز آینده و اهدافی که در یادمان‌های شهدای گمنام دفاع مقدس. ۴
شناسایی فرصت‌ها، امکانات و مزیت‌های فرهنگی و اجتماعی و محیط بالفعل و بالقوه پیرامونی یادمان‌های شهدای گمنام و تحقق وظایف تعیین شده در این آیین‌نامه. ماده ۱) تعاریف و اختصارات ۱
«یادمان شهدای گمنام» در این آیین‌نامه، مزار کلیه شهدای گمنامی است که پیکر مطهر این شهیدان از طریق «کمیته جستجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح» کشف و در نقاط مختلف کشور به خاک سپرده شده‌اند. ۲
«بنیاد» در این آیین‌نامه (بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس) می‌باشد. ۳
«اداره کل بنیاد» در این آیین‌نامه (اداره کل حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس در هر استان) می‌باشد. ۴
«شورای هماهنگی بنیاد» در این آیین‌نامه (شورای هماهنگی حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس) می‌باشد. ۵
«شورای هماهنگی دفاع مقدس استان» در این آیین‌نامه (شورای هماهنگی حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس در هر استان) می‌باشد. ۶
«هیات امناء» در این آیین‌نامه (هیات امنای مختص هر یک از یادمان‌های شهدای گمنام) می‌باشد. ماده ۲) مستندات این آیین‌نامه بر اساس مفاد بندهای (ج) و (ک) ماده (۹) اساسنامه بنیاد مصوب ۱۳۸۳/۱۲/۲۲ مقام معظم فرماندهی کل قوا حضرت امام خامنه ای (مدظله العالی) تهیه شده است. ماده ۳) شورای هماهنگی یادمان‌های شهدای گمنام دفاع مقدس کشور ۱ - اداره، حفظ و نگهداری و بهره‌برداری یادمان‌های شهدای گمنام دفاع مقدس کشور به عهده شورای هماهنگی بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس، مصوب جلسه ۱۳۹۲/۱۲/۱۵ هیات امنای بنیاد خواهد بود. (آیین‌نامه مصوب پیوست می‌باشد) ۲ - کمیته‌های تخصصی شورای هماهنگی بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس عهده دار امور مربوط به یادمان‌های شهدای گمنام دفاع مقدس کشور خواهند بود. ماده ۴) وظایف شورای هماهنگی یادمان‌های شهدای گمنام دفاع مقدس کشور ۱
بررسی و تدوین سیاست‌ها و برنامه‌های کلان در خصوص یادمان‌های شهدای گمنام کشور. ۲
اتخاذ تدابیر لازم برای تملک یا حق بهره‌برداری و احداث یادمان‌های شهدای گمنام کشور. ۳
تصویب دستورالعمل‌های مورد نیاز در نحوه اداره و نگهداری یادمان‌های شهدای گمنام. ۴
اعمال نظارت عالیه بر اجرای ماموریت و وظایف شورای هماهنگی یادمان‌های شهدای گمنام استان‌ها. ۵
ایجاد هماهنگی‌های لازم در زمینه فراهم ساختن مقدمات و ملزومات به منظور حفظ و نگهداری یادمان‌های شهدای گمنام کشور. ۶
بررسی و تصویب پیشنهادها و رفع موانع احتمالی در این حوزه. ۷
تشکیل بانک اطلاعات مرتبط با این موضوع و بهره‌برداری لازم از طریق کمیته تخصصی مربوطه (سازمان مهندسی و امور یادمان‌های بنیاد). ماده ۵) شورای هماهنگی یادمان‌های شهدای گمنام دفاع مقدس استان ۱ - ترکیب اعضاء و شرح وظایف «شورای هماهنگی یادمان‌های شهدای گمنام دفاع مقدس استان» مطابق مواد ۵ و ۶ آیین‌نامه اجرایی شورای هماهنگی حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس استان‌ها، مصوب جلسه ۱۳۹۳/۱۲/۲۱ هیات امنای بنیاد خواهد بود. (آیین‌نامه مصوب پیوست می‌باشد) ۲ - برابر بند (۴) ماده (۹) آیین‌نامه اجرایی شورای هماهنگی حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس استان‌ها، کلیه امور مربوط به یادمان‌های شهدای گمنام دفاع مقدس در استان، از طریق «کمیته مراکز فرهنگی و یادمان‌های دفاع مقدس» هماهنگ و اقدام خواهد شد. ماده ۶) وظایف شورای هماهنگی یادمان‌های شهدای گمنام دفاع مقدس استان ۱
اجرای سیاست‌ها و مصوبات ابلاغی به موجب ماده (۴) این آیین‌نامه. ۲
انجام هماهنگی‌ها و اقدامات لازم جهت تملک، ثبت، بهره‌برداری و احداث یادمان‌های شهدای گمنام در سطح استان و شهرستان‌های تابعه، با همکاری هیات امنای هر یک از یادمان‌های شهدای گمنام. ۳
تصویب اعضای هیات امنای یادمان‌های شهدای گمنام استان و شهرستان‌های تابعه و ارسال فهرست و مشخصات آنان به بنیاد (سازمان مهندسی و امور یادمان‌ها). ۴
نظارت بر اجرای وظایف هیات امنای یادمان‌های شهدای گمنام استان و شهرستان‌های تابعه. ۵
تهیه گزارش عملکرد دوره ای و سالانه از اقدامات انجام شده در سطح استان و ارائه به ستاد مرکزی. ۶
انجام پیش بینی‌ها و هماهنگی‌های لازم جهت فراهم ساختن مقدمات و ملزومات مورد نیاز برای رفع مشکلات مربوط به حفظ و نگهداری یادمان‌های شهدای گمنام استان و شهرستان‌های تابعه. ۷
تشکیل جلسات و گردهمایی با حضور اعضای هیات امناء یادمان شهدای گمنام در سطح استان. ۸
ارائه پیشنهادهای مورد نظر جهت بررسی و تصویب در شورای مرکزی (تهران). ۹
تشکیل بانک اطلاعات مرتبط با این موضوع و بهره‌برداری لازم از طریق کمیته تخصصی مربوطه (بنیاد استان). ماده ۷) مکان‌های ایجاد یادمان شهدای گمنام مکان‌هایی در سطح کشور که شهدای گمنام در آن تدفین می‌شوند به شرح زیر است: ۱ - بوستان‌ها، ارتفاعات و اماکن شهری. ۲ - دانشگاه‌ها، دانشکده‌ها و سایر مراکز آموزشی. ۳ - اماکن مقدس و متبرکه (حرم مطهر امام زادگان، بقاع متبرکه، مصلی‌ها و ۴ - مساجد شهری و روستایی). ۵ - مراکز حوزوی و مدارس علمیه. ۶ - مراکز وابسته به سازمان‌های نظامی و انتظامی. ۷ - سازمان‌ها و محیط‌های اداری. ۸ - سایر مکان‌ها (به تشخیص شورای هماهنگی بنیاد). ماده ۸) ترکیب هیات امنای یادمان‌های شهدای گمنام الف
ترکیب هیات امنای یادمان شهدای گمنام در شهرستان (بوستان‌ها، ارتفاعات و اماکن عمومی) ۱ - امام جمعه و نماینده ولی فقیه (عضو). ۲ - فرماندار شهرستان (رئیس). ۳ - رئیس شورای اسلامی شهر (عضو). ۴ - شهردار (عضو). ۵ - فرماندهان سپاه، آجا (در صورت وجود)، ناجا و رئیس مجمع بسیج شهرستان (عضو). ۶ - رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران شهرستان (عضو). ۷ - یک نفر از پیشکسوتان دفاع مقدس با معرفی اداره کل بنیاد استان. ۸ - یک نفر از خانواده معظم شهداء با معرفی بنیاد شهید و امور ایثارگران. تبصره: در شهر مرکز استان، نماینده امام جمعه در جلسات حضور خواهد داشت. ب
ترکیب هیات امناء یادمان شهدای گمنام در «دانشگاه‌ها و سایر مراکز آموزشی›› ۱ - رئیس دانشگاه یا مرکز آموزشی (رئیس) ۲ - اعضای شورای فرهنگی دانشگاه (عضو) ۳ - یک نفر از پیشکسوتان دفاع مقدس با معرفی اداره کل بنیاد استان (عضو) ۴ - یک نفر از خانواده معظم شهداء با معرفی بنیاد شهید و امور ایثارگران (عضو) ج
ترکیب هیات امنای یادمان شهدای گمنام در «اماکن مقدس و متبرکه›› ۱ - تولیت مکان مقدس و متبرکه (رئیس) ۲ - فرماندهان سپاه و ناجا شهرستان و فرمانده آجا (در صورت وجود) (عضو) ۳ - رئیس اداره اوقاف شهرستان (عضو) ۴ - امام جماعت مکان متبرکه (در صورت وجود) (عضو) ۵ - فرمانده پایگاه مقاومت بسیج مکان متبرکه (در صورت وجود) (عضو) ۶ - یک نفر از پیشکسوتان دفاع مقدس با معرفی اداره کل بنیاد استان (عضو) ۷ - یک نفر از خانواده معظم شهداء با معرفی بنیاد شهید و امور ایثارگران (عضو) د
ترکیب هیات امنای یادمان شهدای گمنام در «مراکز وابسته به سازمان‌های نظامی و انتظامی›› ۱ - فرمانده یا رئیس مرکز (رئیس) ۲ - معاون فرهنگی مرکز (عضو) ۳ - نمایندگی ولی فقیه یا مسئول عقیدتی سیاسی مرکز (عضو) ۴ - یک نفر از پیشکسوتان دفاع مقدس با معرفی اداره کل بنیاد استان (عضو) ۵ - یک نفر از خانواده معظم شهداء با معرفی بنیاد شهید و امور ایثارگران (عضو) ه
- ترکیب هیات امنای یادمان شهدای گمنام در «مراکز حوزوی و مدارس علمیه›› ۱ - مدیر مرکز مدیریت استان یا مدیر مدرسه علمیه (رئیس) ۲ - معاون فرهنگی مرکز حوزوی یا مدارس علمیه ۳ - معاون امور طلاب و دانش آموختگان مرکز حوزوی یا مدرسه علمیه (عضو) ۴ - مسئول بسیج طلاب مرکز حوزوی یا مدرسه علمیه (عضو) ۵ - یک نفر از پیشکسوتان دفاع مقدس با معرفی اداره کل بنیاد استان (عضو) ۶ - یک نفر از خانواده معظم شهدای روحانی با پیشنهاد بنیاد شهید و امور ایثارگران و تایید مدیر مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه استان (عضو) و
ترکیب هیات امنای یادمان‌های شهدای گمنام در «سایر اماکن›› ترکیب هیات امنای یادمان‌های شهدای گمنام دفاع مقدس در سایر اماکن، به پیشنهاد مدیرکل بنیاد استان و تایید شورای هماهنگی دفاع مقدس استان تعیین خواهد شد. ماده ۹) احکام انتصاب رئیس و اعضای هیات امنای «یادمان‌های شهدای گمنام›› احکام انتصاب رئیس و اعضای هیات امنای یادمان‌های شهدای گمنام در سطح کشور با پیشنهاد هیات امنای یک رده بالاتر، توسط مدیرکل حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس استان «به صورت سه ساله» صادر خواهد شد. ماده ۱۰) وظایف و اختیارات هیات امناء «یادمان شهدای گمنام›› وظایف و اختیارات هیات امنای هر یک از یادمان‌های شهدای گمنام (مندرج در بندهای (الف) تا (و) ماده ۸ این آیین‌نامه)، به شرح زیر می‌باشد: ۱
اجرای سیاست‌ها و مصوبات و ابلاغیه‌های دریافتی. ۲
اجرای طرح‌ها، نقشه‌ها و سایر برنامه‌های ابلاغی از طریق بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس. ۳
پیش بینی‌های لازم جهت حفظ و نگهداری یادمان شهدای گمنام به صورت مطلوب و با هماهنگی و نظارت اداره کل بنیاد استان. ۴
افتتاح حساب بانکی به نام «یادمان شهدای / شهید گمنام» به صورت دو امضایی (رئیس و یک نفر از اعضاء هیات امناء) ۵
تهیه و تنظیم گزارش روند اجرای امور و برنامه‌های مربوط به یادمان شهدای گمنام و ارائه به شورای هماهنگی دفاع مقدس استان. ۶
تهیه و تنظیم گزارش عملکرد هزینه کرد سالیانه و ارائه به اداره کل بنیاد استان. ۷
اتخاذ تدابیر مناسب جهت جمع‌آوری موقوفات و نذورات، با رعایت مصوبات و ابلاغیه‌ها و مجوز هزینه کرد در هر مورد. ۸
ایجاد تعامل با هیات امناء سایر اماکن مذهبی، زیارتی و گردشگری و استفاده از تجارب آنان و تبادل نظر. ۹
جلب مشارکت مادی و معنوی مسئولین سازمان‌ها و نهادهای محلی، اشخاص، هنرمندان، خیرین، پیشکسوتان دفاع مقدس و سایر علاقه مندان و صاحبان مشاغل، با رعایت شئونات شهدای گمنام و آموزه‌های دینی. ۱۰
جلب مشارکت عمومی در نحوه اداره امور یادمان شهدای گمنام و بازسازی، توسعه و... بر اساس سیاست‌های کلی. ۱۱
انتخاب متولی مشخص و واجد صلاحیت لازم، جهت انجام امور مربوط به یادمان شهدای گمنام. ۱۲
پیش‌بینی برنامه‌های فرهنگی، مذهبی و معنوی در شان شهدای گرانقدر، با رویکرد فرهنگ سازی و نشر آثار و ارزش‌های ایثار و جهاد و شهادت، در مناسبت‌ها و ایام مختلف. ۱۳
ارائه خدمات فرهنگی رفاهی برای زائران و مراجعان یادمان شهدای گمنام (از جمله: ایجاد و توسعه وضوخانه، پارکینگ، نصب تابلو مدخل ورودی یادمان شهدای گمنام، سرویس‌های بهداشتی و...). ۱۴
حفظ نظم و پاکیزگی و آراستگی یادمان شهدا و اتخاذ تدابیر لازم جهت حفاظت و حراست از مکان مورد نظر و جلوگیری از هرگونه صدمه و تخریب و... ۱۵
کارسازی لازم جهت جلب و دریافت هرگونه املاک و مستقلات در قالب هبه، وقف و... از اشخاص حقیقی و حقوقی، ضمن سیر مراحل ثبت قانونی از طریق مراجع ذی ربط، مراتب به اداره کل حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس استان اعلام شود. ۱۶
دریافت هرگونه هدایا و ثبت و ضبط و بهره‌برداری بر اساس مجوزهای لازم. ۱۷
ثبت و نگهداری کلیه اسناد و مدارک اداری و سازمانی اعم از: اسناد مالی و... در صورت نیاز، ارائه به بازرسین اعزامی از بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس و امکان پاسخگویی در موارد لزوم. ۱۸
عضویت و فعالیت در هیات امنای شهدای گمنام به صورت داوطلبانه و فی سبیل ا... خواهد بود. ماده ۱۱) جلسات هیات امناء جلسات هیات امناء هر یک از یادمان‌های شهدای گمنام، به صورت حداقل دو ماهه (۶ نوبت در سال) تشکیل و در صورت ضرورت و بنا به دعوت رئیس هیات امناء، جلسه فوق‌العاده برگزار خواهد شد. ماده ۱۲) دستورات هماهنگی نکات مهم و دستورات هماهنگی لازم، جهت رعایت در برنامه‌ریزی و اجرای امور مربوط به «یادمان‌های شهدای گمنام» که باید مورد توجه قرار گیرد به شرح زیر می‌باشد: ۱
عدم ورود دست اندرکاران شهدای گمنام، به جریان‌های سیاسی و حزبی و جلوگیری از هرگونه سوءاستفاده احتمالی. ۲
کسب هرگونه منابع با رویکرد خودگردانی یادمان شهدای گمنام بوده و غیرانتفاعی خواهد بود. ۳
شناسایی مشکلات، محدودیت‌ها و موانع اجرایی و تلاش در جهت رفع آنها. ۴
اختصاصی بودن حریم و محدوده یادمان شهدای گمنام دفاع مقدس و عدم خاکسپاری اموات و... در این مکان‌ها. ۵
حریم یادمان شهدای گمنام که طرح‌های عمرانی پیش‌بینی شده یا خواهد شد متعلق به شهدای گمنام بوده و کاربری آن غیرقابل تغییر می‌باشد. ۶
هرگونه ساخت و ساز در حریم و محدوده یادمان شهدای گمنام بایستی با رعایت طرح مصوب و ابلاغی و با هماهنگی سازمان مهندسی و امور یادمان‌های بنیاد صورت پذیرد. ۷
سایر شیوه‌نامه‌ها و روش‌های اجرایی مورد نیاز در نحوه اداره امور یادمان شهدای گمنام سراسر کشور، توسط بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس تهیه و ابلاغ خواهد شد. ۸
امور مربوط به طراحی و ساخت «مُهرهای اداری و سازمانی» جهت استفاده در هیات امنای یادمان شهدای گمنام سراسر کشور از طریق مراجع ذی ربط در بنیاد و با رعایت روش جاری و ملاحظات قانونی، تهیه و پس از تصویب رئیس بنیاد، ابلاغ خواهد شد. ۹
طرح «تابلو سردرب ورودی یادمان‌های شهدای گمنام دفاع مقدس سراسر کشور»، از طریق مراجع ذی ربط در بنیاد و با رعایت روش جاری و ملاحظات قانونی، تهیه و پس از تصویب رئیس بنیاد، ابلاغ خواهد شد. ۱۰
سایر اموری که در این آیین‌نامه پیش‌بینی نشده است تا زمان بررسی و تصویب در اصلاحیه آیین‌نامه، با کسب «مجوز» از رئیس بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس (مرکز) اقدام خواهد شد. ۱۱
در صورت عدم رعایت مقررات و یا بروز هرگونه تخلف احتمالی و قصور توسط دست اندرکاران یادمان‌های شهدای گمنام، مراتب از طریق مراجع قانونی ذی صلاح قابل پیگرد می‌باشد. ماده ۱۳) منابع مالی و درآمدها منابع مالی و درآمدی یادمان شهدای گمنام به شرح زیر می‌باشد: ۱ - هدایا و کمک‌های بلاعوض سازمان‌ها، نهادها، شهرداری‌ها، دانشگاه‌ها و سایر مراکز دولتی و غیردولتی. ۲ - موقوفات و نذورات اشخاص حقیقی و حقوقی. ۳ - کمک‌های مردمی. ۴ - درآمدهای ناشی از فعالیت‌ها و اقدامات فرهنگی مرتبط (در صورتی که درآمدزا باشد). تبصره (۱): ثبت و نگهداری کلیه اسناد و مدارک مربوط به درآمد‌ها، کمک‌های اشخاص حقیقی و حقوقی (دولتی و غیردولتی) و سایر وجوه و همچنین اسناد هزینه‌های انجام شده در زمینه یادمان شهدای گمنام، جهت تسویه حساب و امکان پاسخگویی در مواقع ضروری، توسط هیات امنای هر یک از یادمان شهدای گمنام الزامی است. تبصره (۲): دستورالعمل مالی و معاملاتی هیات امنای یادمان‌های شهدای گمنام توسط رئیس بنیاد تصویب و ابلاغ خواهد شد. ماده ۱۴) این آیین‌نامه در «یک مقدمه، ۱۴ ماده و ۴ تبصره» توسط بنیاد تهیه و در تاریخ ۱۳۹۴/۱۰/۲۸ به تایید شورای هماهنگی بنیاد و در تاریخ ۱۳۹۴/۱۱/۲۹ به تصویب هیات امنای بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس رسید و از تاریخ تصویب، لازم الاجرا می‌باشد. رئیس ستاد کل نیروهای مسلح و رئیس هیات امنای بنیاد سرلشکر بسیجی دکتر سیدحسن آقایی فیروزآبادی