آیین‌نامه اجرایی نظارت دیوان عالی کشور بر اجرای صحیح قوانین در محاکم
ماده ۱
- با عنایت به اصل ۱۵۷، بند ۳ اصل ۱۵۶ و بند یک اصل ۱۵۸ و در اجرای اصل ۱۶۱ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، در خصوص نظارت دیوان عالی کشور بر اجرای صحیح قوانین در محاکم که در این آیین‌نامه به اختصار دیان نامیده می‌شود، مقررات و ضوابط مذکور به شرح مواد آتی تعیین می‌گردد. ماده ۲
- منظور از نظارت در این آیین‌نامه عبارتست از: بکارگیری توانمندیهای انسانی و فن آوری‌های نوین در جهت مراقبت و رصد کردن نحوه اجرای قوانین و مقررات در مراجع قضایی از حیث رعایت حقوق اشخاص و اعمال کلیه موازین قانونی و آیین‌های دادرسی و دستورالعمل‌های لازم الاتباع و به طور کلی هر آنچه از لحاظ شکلی و ماهوی در فرآیند دادرسی لازم الاجرا می‌باشد. ماده ۳
- علاوه بر موارد مصرحه در قانون، نظارت بر اجرای صحیح قوانین در کلیه دادگاهها و دادسراها به ترتیب زیر بر عهده دیوان می‌باشد. الف- نظارت مستمر، ادواری و موردی براساس برنامه تنظیمی توسط رئیس دیوان. ب- نظارت موردی بر حسب دستور رئیس قوه قضائیه. ماده ۴
- نظارت بر اجرای صحیح قوانین در کلیه دادگاهها شامل عمومی، انقلاب، نظامی، کیفری استان و تجدیدنظر بر عهده رئیس دیوان می‌باشد که از طریق معاونتی تحت عنوان معاونت نظارت دیوان عالی کشور اعمال می‌شود. ماده ۵
- نظارت بر اجرای صحیح قوانین در کلیه دادسراها اعم از عمومی، انقلاب و نظامی بر عهده دادستان کل کشور می‌باشد که از طریق معاونتی تحت عنوان معاونت نظارت دادستان کل کشور اعمال می‌شود. ماده ۶
- رئیس دیوان و دادستان کل کشور می‌توانند علاوه بر قضات دیوان، با هماهنگی مسئولان ذی ربط از سایر قضات مجرب و با سابقه به منظور اجرای امر نظارت استفاده نمایند. ماده ۷
- معاونت نظارت حسب مورد پس از کسب نظر رئیس دیوان و دادستان کل کشور هیات‌ها یا اشخاصی را جهت اعمال نظارت تعیین می‌کند. ماده ۸
- ریاست هر هیات حسب مورد توسط رئیس دیوان یا دادستان کل تعیین می‌گردد. ترکیب اعضا و نحوه انتخاب دیگر اعضای هیات و چگونگی تشکیل، نظارت، بازرسی، مدت ماموریت و سایر امور داخلی برابر دستورالعملی است که توسط رئیس دیوان و دادستان کل کشور تهیه و به تصویب رئیس قوه قضائیه می‌رسد. ماده ۹
- رئیس هر یک از هیات‌ها یا شخص تعیین شده موظف است پس از انجام ماموریت گزارش خود را ضمن ارائه راهکارهای مناسب حسب مورد به معاونت نظارت دیوان عالی کشور و یا دادستان کل ارائه نماید. ماده ۱۰
- وظائف معاونت نظارت دیوان عالی کشور و دادستان کل کشور حسب مورد عبارت است از: الف- نظارت و بازرسی از دادگاهها و دادسراها. ب- بررسی و ارزیابی گزارش‌های واصله. ج- انعکاس و جمعبندی گزارش‌ها و پیشنهادها و ارائه آنها به رئیس دیوان و دادستان کل کشور. د- پیگیری تصمیمات رئیس دیوان و دادستان کل کشور. ھ - تشکیل بانک اطلاعات آراء با همکاری مرکز آمار و فن آوری اطلاعات جهت ارزیابی آراء و علت نقض آنها و فراهم نودن موجبات رویه قضایی واحد در مراجع قضایی. ماده ۱۱
- رئیس دیوان یا دادستان کل پس از دریافت گزارش‌ها و پیشنهادها، ضمن اقدام مقتضی، مراتب را جهت اطلاع به رئیس قوه قضائیه ارائه می‌دهند و در مواردی که مستلزم اقدام از سوی رئیس قوه قضائیه باشد، درخواست اقدام مقتضی خواهد شد. ماده ۱۲
- نظر به اهمیت تشویق در ایجاد انگیزه کاری، کلیه هیات‌های نظارت موظفند با در نظر گرفتن معیارهای کاری، یافته‌های مثبت خود را در مورد قضات و کارکنان اداری همراه با مستندات حسب مورد به رئیس دیوان یا دادستان کل کشور اعلام نمایند تا مورد تشویق قرار گیرند. تبصره
- شرایط افراد مستحق تشویق، معیارها و شاخص‌های کاری، نحوه و کیفیت تشویق به موجب دستورالعملی خواهد بود که با همکاری رئیس دیوان و دادستان کل کشور تهیه و به تصویب رئیس قوه قضائیه می‌رسد. ماده ۱۳
- این آیین‌نامه در ۱۳ ماده و یک تبصره در تاریخ ۱۳۸۹/۴/۳۰ توسط رئیس قوه قضائیه تصویب و پس از ابلاغ لازم الاجراء می‌باشد. رئیس قوه قضائیه- صادق لاریجانی