آیین‌نامه اجرایی بازرسی مالیاتی موضوع تبصره ۴ ماده ۱۸۱
آیین‌نامه اجرایی موضوع تبصره ۴ ماده اصلاحی ۱۸۱ قانون مالیاتهای مستقیم مصوب ۱۳۹۴/۰۴/۳۱ ماده
- ۱) در این آیین‌نامه عبارت‌های زیر در معانی مشروح به کار می‌روند: الف) سازمان: سازمان امورمالیاتی کشور؛ ب) قانون: قانون مالیاتهای مستقیم مصوب اسفند ماه ۱۳۶۶ و اصلاحات و الحاقات بعدی آن؛ پ) قانون مالیات برارزش افزوده: قانون مالیات برارزش افزوده مصوب اردیبهشت ماه ۱۳۸۷ والحاقات بعدی آن؛ ت) واحد بازرسی مالیاتی:واحد سازمانی است که به منظور کنترل دفاتر، اسناد و مدارک مودیان اعم از دستی و ماشینی (مکانیزه) با هدف نظارت بر اجرای قوانین و مقررات مالیاتی در ستاد سازمان امورمالیاتی کشور و واحدهای استانی آن در مراکز استان‌ها؛ در سقف تشکیلات مصوب، ایجاد می‌شود. به این واحد در ستاد سازمان، واحد بازرسی مالیاتی ستاد سازمان و در واحدهای استانی آن، واحد اجرایی بازرسی مالیاتی اطلاق می‌شود؛ ث) واحد اجرایی بازرسی مالیاتی: واحدی است که به منظور اجرای مقررات ماده ۱۸۱ قانون، با تشخیص سازمان و حسب مورد به صورت گروه مالیاتی، امورمالیاتی یا معاونت امورمالیاتی و در سقف تشکیلات مصوب، در مراکز استان‌ها تشکیل و با هماهنگی واحد بازرسی مالیاتی ستاد سازمان اقدامات لازم را معمول می‌نماید؛ ج) هیات: هیات بازرسی مالیاتی موضوع ماده ۱۸۱ قانون؛ چ) دفاتر: هرگونه دفتری که جهت ثبت فعالیت‌های اقتصادی مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ ح) مودیان مالیاتی: مودیان مالیاتی موضوع قانون و قانون مالیات برارزش افزوده؛ ماده
- ۲) سازمان به منظور ساماندهی، اجراء و نظارت بر امور اجرایی موضوع ماده ۱۸۱ قانون، اقدام به تشکیل واحد بازرسی مالیاتی در ستاد سازمان و واحدهای اجرایی بازرسی مالیاتی در مراکز استان‌ها زیرنظر رئیس امور با مدیران کل مالیاتی حسب مورد خواهد نمود. تبصره
- ۱) سازمان مکلف است به منظور ثبت، نگهداری و تحلیل اطلاعات مرتبط با فرآیند بازرسی، نسبت به طراحی و پیاده سازی سامانه مدیریت اطلاعات گزارشات بازرسی اقدام نماید. تبصره
- ۲) دسترسی و بهره‌برداری از اطلاعات تولید شده در فرآیند بازرسی و سامانه موضوع تبصره ۱ این ماده، با رعایت مفاد قانون و قانون مالیات برارزش افزوده، امکان پذیر خواهد بود. ماده
- ۳) وظایف واحد بازرسی مالیاتی ستاد سازمان ۱. کنترل، نظارت و هماهنگی بر اجرای مقررات ماده ۱۸۱ قانون توسط واحدهای اجرایی بازرسی مالیاتی؛ ۲. پیگیری و جمع‌آوری گزارش‌های سه ماهه واحدهای اجرایی بازرسی مالیاتی و ارائه گزارش از روند اقدامات و نتایج بازرسی عمل آمده به رئیس کل سازمان یا اشخاص مجاز از طرف ایشان؛ ۴. شناسایی، بررسی و پیشنهاد اجرای ماده ۱۸۱ قانون به رئیس کل سازمان یا اشخاص مجاز از طرف ایشان؛ ۵. انجام هماهنگی‌های لازم با واحدهای اجرایی بازرسی مالیاتی جهت اجرای همزمان بازرسی از چند محل فعالیت مودی، که مکان فعالیت و نگهداری دفاتر و اسناد و مدارک وی در محدوده جغرافیایی دو یا چند اداره کل امورمالیاتی واقع شده باشند. ماده
- ۴) وظایف واحد اجرایی بازرسی مالیاتی ۱. شناسایی، بررسی و پیشنهاد اجرای ماده ۱۸۱ قانون به رئیس امور یا مدیران کل مالیاتی حسب مورد؛ ۲. هماهنگی اعزام هیات‌ها به محل انجام ماموریت حسب احکام صادره؛ ۳. ارجاع دفاتر و اسناد و مدارک به دست آمده در فرآیند بازرسی به گروه‌های رسیدگی و استخراج اطلاعات و طبقه بندی اطلاعات و متعاقباً عودت اسناد و مدارک به مودی حداکثر ظرف مدت دو هفته از تاریخ انجام بازرسی یا اخذ رسید؛ ۴. ارسال اطلاعات استخراجی و تلخیص شده به اداره امورمالیاتی ذیربط جهت رسیدگی و صدور برگ تشخیص یا مطالبه مالیات حسب مورد؛ ۵. تهیه پیش نویس احکام اعزام هیات؛ ۶. ارائه گزارش‌های سه ماهه از روند اقدامات و نتایج بازرسی‌ها به عمل آمده به واحد بازرسی مالیاتی ستاد سازمان و نگهداری سوابق اسناد و مدارک به دست آمده؛ ۷. انجام هماهنگی‌های لازم با واحد بازرسی مالیاتی ستاد جهت اجرای همزمان بازرسی از چند محل فعالیت مودی؛ که مکان‌های فعالیت و نگهداری دفاتر و اسناد و مدارک وی در محدوده جغرافیایی دو یا چند اداره کل امور مالیاتی واقع شده باشند. ماده
- ۵) دادستان عمومی و انقلاب یا دادگستری محل پس از دریافت درخواست معرفی نمایندگان دادستان یا دادگستری از طرف رئیس کل سازمان یا اشخاص مجاز از طرف وی، حداکثر ظرف یک هفته نسبت به معرفی نمایندگان موضوع ماده ۱۸۱ قانون، برای مدت یک سال اقدام خواهد نمود. ماده
- ۶). هیات حداقل مرکب از سه نفر مطلع و بصیر در امر حسابرسی مالی، مالیاتی و فناوری اطلاعات می‌باشد که از بین اشخاص دارای احکام عضویت در هیات‌های بازرسی انتخاب می‌شوند. یکی از اعضای این هیات، نماینده دادستان عمومی و انقلاب یا دادگستری خواهد بود. در احکام اعزام هیات‌ها یک نفر از اعضاء حسب مورد به عنوان سرپرست هیات تعیین خواهد شد تا برابر مقررات بر اجرای صحیح احکام بازرسی توسط اعضای هیات، مدیریت، هماهنگی و نظارت نماید. تبصره
- ۱) نمایندگان دادستان عمومی و انقلاب یا دادگستری از بین کارکنان سازمان امورمالیاتی کشور با معرفی رئیس کل سازمان یا اشخاص مجاز از طرف ایشان یا از بین کارکنان مراجع قضایی به موجب احکام صادره توسط دادستان یا دادگستری جهت عضویت در هیات‌ها، منصوب می‌گردند. نمایندگان مذکور مکلفند عملکرد هیات را در دوره‌های شش ماهه به مراجع مذکور حسب مورد گزارش نمایند. تبصره
- ۲) اعضاء هیات به استثنای نماینده دادستان عمومی و انقلاب یا دادگستری، با حکم رئیس کل سازمان اشخاص مجاز از طرف وی تعیین می‌شوند. ماده ۷) احکام اعزام هیات‌ها از طرف رئیس کل سازمن یا اشخاص مجاز از طرف وی صادر می‌شود. در احکام صادره موارد زیر تصریح می‌شود: ۱. شماره و تاریخ حکم بازرسی؛ ۲. موضوع حکم بازرسی؛ ۳. مشخصات اعضاء هیات و سمت آنها؛ ۴. نام مودی و حسب مورد شهرت کسبی وی؛ ۵.تاریخ مراجعه هیات، ۶. نشانی محل مراجعه هیات. تبصره - در اجرای مفاد این ماده؛ محل مورد بازرسی منزل مسکونی باشد، نسبت به اخذ مجوز ورود و بازرسی از مرجع قضایی ذیربط اقدام خواهد شد. ماده ۸) وظایف هیات: ۱. بازرسی کلیه دفاتر، اسناد و مدارک، اطلاعات و سوابق مالی مودی (مربوط به مودی و سایر اشخاص) به منظور نظارت بر اجرای صحیح قوانین و مقررات مالیاتی در اجرای احکام بازرسی صادره؛ ۲. در صورت لزوم انتقال دفاتر، اسناد و مدارک، اطلاعات و سوابق مالی نزد مودی (مربوط به مودی و سایر اشخاص) به محل واحد اجرایی بازرسی مالیاتی با ارائه رسید به مودی؛ ۳. تنظیم صورتمجلس اجرای بازرسی مالیاتی و گزارش نتیجه بازرسی؛ ماده ۹) هیات‌ها موظفند در مراجعات خود کلیه دفاتر اسناد و مدارک سالجاری و در صورت لزوم دفاتر و اسناد مدارک سنوات قبل را بررسی و چنانچه مصادیق عدم رعایت اجرای قانون و قانون مالیات برارزش افزوده و مقررات موضوعه از جمله آیین‌نامه اجرایی ماده ۹۵ و تکالیف موضوع مواد ۱۶۹ و ۱۶۹ مکرر قانون و آیین‌نامه اجرایی نحوه استفاده از صندوق مکانیزه فروش برخورد کنند، مراتب را در صورتمجلس تنظیمی درج نمایند. هیات‌ها می‌توانند در صورت نیاز از تمام یا برخی از دفاتر و اسناد و مدارک، تصویر یا رونوشت تهیه یا در صورت لزوم با ارائه رسید آنها را محل واحد اجرایی بازرسی مالیاتی انتقال دهند. تبصره
- ۱) هیات‌ها موظفند در تاریخ مراجعه، ذیل آخرین ثبت دفتر روزنامه و حداقل یک حساب از دفتر کل را امضا نمایند. تبصره
- ۲) با توجه به موقعیت محل مراجعه هیات و شرایط خاص آن و به درخواست نماینده دادستان عمومی یا دادگستری، و با ابلاغ دستور دادستان محل از ماموران نیروی انتظامی به عنوان همراه؛ استفاده خواهد شد. در این صورت مامورین نیروی انتظامی موظف به همکاری با هیات‌ها خواهند بود. تبصره
- ۳) با توجه به شرایط ویژه محل ماموریت، هیات حسب مورد می‌تواند تنها مودی نماینده یا نمایندگان وی را در محل پذیرفته و سایر مستخدمین مودی را از دسترسی به اسناد مدارک و رایانه‌ها منع نماید. این امر حتی المقدور نباید به فعالیت عادی و مودی در محل مراجعه خللی وارد نماید. تبصره
- ۴). چنانچه هیات در روند رسیدگی و دسترسی به دفاتر و اسناد و مدارک یا صورت‌جلسه تحویل آنها و موارد دیگر، با مشکلات یا اخلال درکار مواجه گردید، با مجوز مرجع قضایی ذیربط، جهت پلمب محل نگهداری دفاتر، اسناد و مدارک و تجهیزات اعم از دستی و ماشینی (مکانیزه) یا انتقال آنها حسب مورد اقدام خواهند نمود. تبصره
- ۵) چنانچه هنگام اجرای بازرسی مالیاتی، دفاتر یا اسناد و مدارکی از سایر مودیان مالیاتی در محل ماموریت به دست آید، هیات موظف است آنها را نیز مطابق مقررات این ماده مورد بازرسی و اقدام قرار دهد. تبصره
- ۶) هرگونه شکایت از اقدامات اجرایی هیات مبنی بر رفتار غیرحرفه ای و اعمال مغایر با قوانین و مقررات موضوع این آیین‌نامه برابر مقررات موضوع مواد ۲۶۴ و ۲۶۵ قانون از طریق دادستانی انتظامی مالیاتی قابل پیگیری و اقدام خواهد بود. ماده ۱۰) صورتمجلس تنظیمی توسط هیات‌ها در اجرای بازرسی مالیاتی باید شامل موارد زیر باشد: ۱. نام و مشخصات مودی؛ ۲. نشانی محل مراجعه هیات؛ ۳. شماره و تاریخ حکم ماموریت و مرجع صدور آن؛ ۴. ساعت و تاریخ مراجعه هیات؛ ۵. مشخصات دفاتر ارائه شده اعم از تحریر شده یا نانویس؛ ۶. اسناد و مدارک ارائه شده یا به دست آمده؛ ۷. شماره و تاریخ آخرین سند ثبت شده با قید شماره صفحه و نوع دفاتر مربوط؛ ۸. قید موارد عدم رعایت قانون و مقررات از اجرای مقررات و تکالیف موضوع قانون و قانون مالیات بر ارزش افزوده حسب مورد؛ ۹. نام و مشخصات و امضا اعضای هیات؛ ۱۰. نام و مشخصات و امضا مودی یا نماینده وی یا مدیرعامل یا صاحبان امضا مجاز یا مدیر امورمالی یا حسابدار؛ ۱۱. ذکر مصادیق عدم همکاری مودی و نیز استنکاف مودی یا اشخاص موضوع بند ۱۰ از امضا صورتمجلس. ماده ۱۱) در موارد انتقال دفاتر و اسناد و مدارک توسط هیات به واحد اجرایی بازرسی مالیاتی، باید رسید مشخصات دفاتر و اسناد و مدارک پیش گفت که به امضا مودی یا نماینده قانونی وی یا مدیرعامل یا اعضای هیات مدیره یا صاحبان امضای مجاز یا مدیر امورمالی یا حسابدار مودی و اعضای هیات رسیده است، تنظیم و به مودی تحویل شود. درصورت عدم حضور یا خودداری آنان از امضا موضوع باید در رسید ارائه شده قید شود. تبصره) چنانچه دسترسی به داده‌های الکترونیکی یا نرم افزارهای مالی، منوط به انتقال رایانه‌ها یا تجهیزات جانبی مربوطه باشد، با درج اقلام یاد شده در رسید تنظیمی، نسبت به انتقال آنها نیز اقدام خواهد شد. ماده ۱۲) واحد اجرایی بازرسی مالیاتی پس از دریافت دفاتر و اسناد و مدارک، مکلف است نسبت به بررسی دفاتر و اسناد و مدارک اقدام و نتیجه را با تنظیم گزارش به همران مستندات به اداره امورمالیاتی ذیربط ارسال نماید. همچنین مکلف است کلیه دفاتر و اسناد و مدارک ماخوذه را حداکثر ظرف مدت دو هفته پس از تاریخ رسید دریافت اسناد و مدارک، به مودی مسترد نماید.