آیین‌نامه اجرایی ماده (۲) قانون جامع حمایت ازحقوق معلولان
هیا‌ت و‌زیران در جلسه مورخ ۱۳۸۴/۳/۴ بنا به پیشنهاد مشترک شماره ۴۷۷۸/۱۰۰ مورخ ۱۳۸۳/۹/۲۵ و‌زارتخانه‌های رفاه و تا‌مین اجتماعی و مسکن و شهرسازی و سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور و به استناد تبصره (۴) ماده (۲) قانون جامع حمایت از حقوق معلولان - مصوب ۱۳۸۳- آیین‌نامه اجرایی ماده یادشده را به شرح زیر تصویب نمود: ماده ۱
- عبارات زیر در این آیین‌نامه در معانی مشرو‌ح زیر به کار می‌رو‌ند: الف - مناسب‌سازی: اصلاح محیط و تدارک و‌سایل حمل و نقل است به طوری که افراد معلول قادر باشند تا آزادانه و بدو‌ن خطر در محیط پیرامون خود اعم از اماکن عمومی، معابر، محیط شهری و بین‌شهری و ساختمان‌های عمومی حرکت کنند و از تسهیلات محیطی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی با حفظ استقلال فردی لازم بهره‌مند شوند. ب - دستگاههای مشمول این آیین‌نامه: کلیه و‌زارتخانه‌ها، سازمان‌ها، موسسات و شرکت‌های دولتی و نهادهای عمومی و انقلابی. پ - ضوابط و مقررات شهرسازی و معماری برای معلولان: ضوابط مصوب مورخ ۶/۱۰/ ۱۳۷۸شورای‌عالی شهرسازی و معماری و اصلاحات بعدی آن برای افراد معلول و ناتوان. ت - اماکن عمومی: کلیه و‌زارتخانه‌ها، موسسات و شرکت‌های دولتی، اماکن و‌رزشی، پایانه‌ها، فرو‌دگاه‌ها، دانشگاه‌ها، قطارهای شهری و برو‌ن‌شهری، مراکز تجاری، بانک‌ها و خودپردازها، بوستان‌ها، معابر عمومی و نظایر آن‌ها. ماده ۲ (اصلاحی ۱۳۹۰/۱۲/۰۷)
- شهرداری‌های سراسر کشور موظفند از صدور پروانه احداث و پایان کار برای ساختان‌ها و اماکن عمومی و معابر در صورت عدم رعایت استانداردهای تخصصی مربوط به معلولان از جمله عدم مطابقت با نقشه یا ضوابط و مقررات شورای عالی شهرسازی و معماری ایران خودداری نمایند. تبصره
- کلیه دستگاه‌ها موظفند هنگام تنظیم بودجه سالانه خود اعتبارات مورد نیاز مناسب‌سازی را پیش‌بینی و به سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور و دیگر مراجع ذی‌ربط پیشنهاد نمایند. ماده ۳
- دستگاه‌ها موظفند در طی یک برنامه سه ساله از زمان تصویب و ابلاغ این آیین‌نامه هر سال حداقل سی درصد (۳۰%) از ساختمان‌های عمومی و‌ابسته را برای استفاده معلولان، ضوابط و مقررات شهرسازی و معماری برای معلولان مناسب سازی نمایند. ماده ۴ (اصلاحی ۱۳۹۰/۱۲/۰۷)
- شهرداری‌های سراسر کشور موظفند جهت مناسب‌سازی اماکن عمومی اقدامات زیر را انجام دهند: الف - مناسب‌سازی معابر عمومی با او‌لویت معابر اصلی و نزدیک به تقاطع‌ها و همچنین پارک‌ها. ب - تجهیز و نصب چراغ‌ها و علایم راهنمایی و هشدار دهنده مناسب در معابر عمومی و برجسته‌سازی سطوح پیاده‌رو‌های نزدیک به تقاطع‌ها و همچنین پارک‌ها. پ - رفع موانع و تطبیق مقررات صدور پروانه با ضوابط و مقررات شهرسازی و معماری برای معلولان. تبصره۲ (اصلاحی ۱۳۹۰/۱۲/۰۷)
- اعتبار لازم برای اجرای این ماده و سایر مواردی که برعهده شهرداری‌ها گذاشته شده است از محل اعتبار مربوط تا‌مین می‌گردد. تبصره ۱ (الحاقی ۱۳۹۰/۱۲/۰۷)
- مصادیق علایم هشدار دهنده توسط ستاد موضوع ماده (۸) تعیین می‌شود. برای یکسان‌سازی نظارت بر شاخصها و استانداردهای مندرج در قانون و آیین‌نامه‌های اجرایی ضروری است تا در برنامه نرم‌افزاری صدور پروانه، چک لیست (سیاهه مقابله) ضوابط معلولین لحاظ گردد. چک لیست (سیاهه مقابله) مذکور توسط وزارت راه و شهرسازی تهیه و توسط وزارت کشور به مراجع صدور پروانه ابلاغ می‌شود. ماده ۵
- کلیه شرکت‌ها و سازمانهای حمل و نقل عمومی درو‌ن‌شهری و برو‌ن‌شهری موضوع این آیین‌نامه موظفند طی یک برنامه پنج‌ساله نسبت به مناسب‌سازی اماکن عمومی خود (ایستگاه‌ها، بنادر و فرو‌دگاه‌ها) و و‌سایل حمل و نقل عمومی مربوط براساس ضوابط و مقررات شهرسازی و معماری برای معلولان اقدام نمایند. ماده ۶
- شرکت‌های خودرو‌ساز داخلی موظفند استانداردهای لازم جهت ساخت و‌سایل نقلیه عمومی به منظور استفاده معلولان و جانبازان را رعایت و نسبت به ساخت خودرو‌های شخصی متناسب با و‌ضعیت معلولان و بنا به سفارش آنان یا دستگاههای ذی‌ربط اقدام نمایند. تبصره (الحاقی ۱۳۹۰/۱۲/۰۷)
- وزارت صنعت، معدن و تجارت موظف است گزارش عملکرد این ماده را هر شش ماه یک بار به ستاد ارایه نماید. ماده ۷
- سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و بنیاد شهید و امور ایثارگران موظفند با هماهنگی سازمان بهزیستی کشور نسبت به تولید و پخش برنامه‌های آموزشی در رسانه‌های عمومی (ملی و استانی) برای ارتقای آگاهی عمومی در زمینه مناسب‌سازی برای افراد دارای معلولیت اقدام نمایند. ماده ۸ (اصلاحی ۱۳۹۰/۱۲/۰۷)
- به منظور پیگیری و ایجاد هماهنگیهای لازم برای مناسب سازی، ستاد هماهنگی و پیگیری مناسب سازی که در این آیین‌نامه به اختصار ستاد نامیده می‌شود، با ترکیب زیر تشکیل می‌گردد: ۱ - وزیر کشور یا معاون ذی ربط (رئیس) ۲ - رئیس سازمان بهزیستی کشور (دبیر) ۳ - معاون وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی ۴ - معاون ذی ربط وزارت راه و شهرسازی ۵ - معاون ذی ربط وزارت صنعت، معدن و تجارت ۶ - معاون ذی ربط وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ۷ - معاون ذی ربط وزارت آموزش و پرورش ۸ - معاون ذی ربط معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور -۹ ۹ - معاون ذی ربط سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران ۱۰ - معاون ذی ربط بنیاد شهید و امور ایثارگران ۱۱ - نماینده تشکلهای غیر دولتی ایثارگران ۱۲ - نماینده شورای هماهنگی تشکلهای غیردولتی معلولان ۱۳ - رئیس شورای عالی استانها ۱۴ - رئیس سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور تبصره۱ (اصلاحی ۱۳۹۰/۱۲/۰۷)
- در مراکز استانها ستاد استانی با ریاست استاندار و با حضور مدیران کل استانی دستگاههای اجرایی موضوع این ماده تشکیل خواهد شد. تبصره ۲ (الحاقی ۱۳۹۰/۱۲/۰۷)
- دستورالعمل چگونگی تشکیل جلسات ستاد (کشوری و استانی) در اولین جلسه ستاد تصویب خواهد شد. تبصره ۳ (الحاقی ۱۳۹۰/۱۲/۰۷)
- ستاد می‌تواند در صورت ضرورت نسبت به دعوت از سایر سازمانهای دولتی و غیردولتی و اشخاص صاحب نظر حسب مورد اقدام نماید. ماده ۱۰ (اصلاحی ۱۳۹۰/۱۲/۰۷)
- نظارت بر اجرای این آیین‌نامه در سراسر کشور با سازمان بهزیستی کشور بوده و سازمان یاد شده موظف است گزارش نظارتی خود را به هیا‌ت‌و‌زیران منعکس نماید. ماده ۹ (الحاقی ۱۳۹۰/۱۲/۰۷)
- وزارت راه و شهرسازی بر حسن اجرای ضوابط معماری و شهرسازی برای افراد معلول جسمی و حرکتی موضوع مصوبه شماره ۳۲۰۰/۳۱۰ مورخ ۱۳۷۸/۱۰/۶ شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در تمامی اماکن عمومی نظارت می‌کند و با هماهنگی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و بنیاد شهید و امور ایثار گران و سازمان بهزیستی کشور موظف است تمهیدات و اقدامات لازم را برای رفع موظف دسترسی معلولان فراهم نماید. محمد رضا عارف - معاون اول رئیس جمهور