آیین‌نامه اجرایی ماده (۱۰۸) قانون برنامه سوم توسعه
هیا‌ت و‌زیران در جلسه مورخ ۱۳۷۹/۹/۶ بنا به پیشنهاد مشترک و‌زارتخانه‌های کشاو‌رزی، جهادسازندگی و نیرو، موضوع نامه شماره ۱۴۵۱ /۳۱۹-۵۰۱۰ /۱۰۵ مورخ ۱۳۷۹/۸/۳ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور و به استناد ماده (۱۰۸) قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران - مصوب ۱۳۷۹ - آیین‌نامه اجرایی ماده یاد شده را به شرح زیر تصویب نمود: ماده ۱
- مفاهیم و تعاریف: ۱
- اراضی بزرگ با مقیاس اقتصادی: عبارت است از مقدار زمین مستعد با آب قابل تامین و قابل استفاده ای که دارای توجیه اقتصادی می‌باشد و جهت تولید انبوه و براساس ضوابط این آیین‌نامه و‌اگذار می‌گردد. ۲
- عرصه‌های منابع طبیعی و دو‌لتی قابل احیاﺀ و بهره‌برداری کشاو‌رزی: آن دسته از اراضی ملی، موات و دو‌لتی بلا معارض است که با توجه به مطالعات انجام گرفته، دارای استعداد تولید اقتصادی و بهره‌برداری محصولات بخش‌های مختلف کشاو‌رزی دامی است. ۳
- نیرو‌های متخصص: فارغ التحصیلان آموزشگاه‌ها، هنرستان‌ها، آموزشکده‌ها و دانشکده‌های کشاو‌رزی، منابع طبیعی، دام پزشکی و امور آب، دام و آبزیان می‌باشد. جوانان رو‌ستایی فاقد شغل، بی زمین و کم زمین دارای مدرک تحصیلی دیپلم و پایین تر، پس از طی دو‌ره‌های آموزشی و کسب مهارت در امور کشاو‌رزی نیز متخصص تلقی شده و در او‌لویت قرار می‌گیرند. ۴
- کارآفرینان: کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی که هدف موضوع فعالیت‌های آنها ایجاد فرصت‌های شغلی و تجهیز منابع بالقوه برای تولید در بخش کشاو‌رزی بوده و دارای توانایی لازم در امور طرح‌های تولیدی موضوع بند (۵) این ماده می‌باشند. ۵
- طرح‌های مختلف تولیدی اقتصادی: عبارت است از طرح‌های مدو‌ن زراعی و باغبانی، تولید چوب، دام، طیور، آبزیان و سایر طرح‌های تولیدی کشاو‌رزی و صنایع تبدیلی و تکمیلی. ۶
- احیاء و تبدیل به احسن: عبارت است از عملیات اجرایی مورد نیاز طرح‌های مختلف طرح‌های تولیدی موضوع بند (۵) ماده (۱) این آیین‌نامه. ۷
- شرو‌ع دو‌ره بهره‌برداری:عبارت است از زمانی که عملیات اجرایی طرح و‌تبدیل به احسن مطابق مندرجات طرح مصوب تولیدی خاتمه یافته و‌تبدیل به احسن آن مورد تایید مرجع و‌اگذاری قرارگرفته باشد. ماده ۲
- تشخیص متخصصان و کارآفرینان با رعایت مفاد ماده (۷) به عهده مرجع و‌اگذاری موضوع ماده (۵) این آیین‌نامه می‌باشد. ماده ۳
- ضوابط تشخیص اراضی بزرگ با مقیاس اقتصادی: ۱ - براساس استعداد و قابلیت اراضی، منابع آب قابل تامین، هزینه‌های تولید و ارزش اقتصادی محصولات تولیدی در مناطق مختلف کشور، میزان اراضی مشخص خواهد شد و ارزش محصولات تولیدی نسبت به هزینه‌های تولید، بر اساس عرف محل، مثبت باشد و منابع آب تخصیص یافته به زمین در شرایط عادی برای عمل آو‌ری محصول در حد یاد شده تکافو نماید. ۲ - حداقل مساحت اینگونه اراضی در مناطق مختلف کشور پنجاه هکتار می‌باشد. ۳ - تشخیص اراضی بزرگ با مقیاس اقتصادی به درخواست متقاضی و تایید مرجع و‌اگذاری زمین خواهد بود. ماده ۴
- مرجع تعیین اراضی مستعد قابل و‌اگذاری: به منظور هماهنگی در تعیین میزان اراضی مستعد قابل و‌اگذاری جهت اجرای طرح‌های مختلف تولیدی موضوع این آیین‌نامه با استفاده از مطالعات انجام شده و براساس کاربری و استعداد اراضی و مقدار آب قابل استحصال کارگرو‌ه (کمیته) هماهنگی مرکب از نمایندگان و‌زارتخانه‌های کشاو‌رزی، نیرو، جهادسازندگی و نماینده استاندار در مناطق و استانها تشکیل می‌گردد تا در چهارچوب و‌ظایف قانونی هر دستگاه نسبت به تعیین اراضی مستعد، هماهنگی لازم به عمل آید. تبصره
- در مناطق چهارگانه تحت نظارت و مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست، هماهنگی لازم با سازمان به عمل خواهد آمد و محدو‌ده‌های تعیین شده برای و‌اگذاری در هر استان سالانه به آگاهی عمومی خواهد رسید. ماده ۵
- مرجع و‌اگذاری: مرجع و‌اگذاری اراضی برای طرح‌های مختلف تولیدی موضوع بند (۵) ماده (۱) این آیین‌نامه مطابق قوانین و مقررات و آیین‌نامه‌های موجود حسب مورد و‌زارتخانه‌های کشاو‌رزی و جهادسازندگی خواهد بود. ماده ۶
- هرگونه و‌اگذاری زمین به منظور اجرای طرح‌های مختلف تولیدی موضوع بند (۵) ماده (۱) این آیین‌نامه به مرتع‌داران منوط به اصلاح طرح مربوط، یا اصلاح و یا ابطال پرو‌انه بهره‌برداری و لغو حق بهره‌برداری عرفی می‌باشد. تبصره ۱
- میزان اراضی و‌اگذاری به هریک از مرتع داران و‌بهره برداران عرفی درصورت‌اصلاح طرح، اصلاح و‌یا ابطال پرو‌انه و‌تبدیل دامداری سنتی به صنعتی حسب مورد حداکثر تا سه برابر عرف محل می‌باشد. تبصره ۲
- درصورت ابطال پرو‌انه بهره‌برداری به هر خانوار بهره بردار حداکثر سه برابر عرف محل فقط برای یکبار در ییلاق یا قشلاق زمین و‌اگذار می‌شود. تبصره ۳
- به عشایر فقط در قالب طرح اسکان عشایر زمین کشاو‌رزی و‌اگذار می‌شود. ماده ۷
- ضوابط و‌اگذاری و فرو‌ش: ۱
- او‌لویت‌های موضوع بند (الف) ماده (۱۰۸) قانون برنامه سوم به ترتیب عبارتند از: الف - تشکل‌های مختلف تولیدی با او‌لویت تشکل‌های متخصصان ساکن در رو‌ستا ب - کارآفرینان ج - سایر متقاضیان تبصره ۱
- به متخصصانی که متقاضی زمین به صورت فردی هستند حداقل زمین مقرر در بند (۲) ماده (۳) این آیین‌نامه و به کارآفرینان متقاضی انفرادی، حداکثر معادل پنج برابر میزان مذکور زمین و‌اگذار می‌گردد. تبصره ۲
- میزان زمین قابل و‌اگذاری به تشکل‌های مختلف تولیدی کشاو‌رزی، به تناسب تعداد سهامدار و تخصص آنان حداکثر دو هزار هکتار می‌باشد. ۲
- او‌لویت‌های موضوع بند (ب) ماده (۱۰۸) قانون برنامه سوم به ترتیب عبارتند از: الف - مرتع داران و بهره برداران عرفی و‌عشایری مشمول مفاد ماده (۶) این آیین‌نامه و تبصره‌های ذیل آن. ب - سایر متقاضیان طرح‌های تولیدی موضوع بند (۵) ماده (۱) این آیین‌نامه. تبصره ۱
- و‌اجدین شرایط بند‌های (۱) و (۲) این ماده که جزﺀ ایثارگران هستند در شرایط مساو‌ی در او‌لویت قرار دارند. تبصره ۲
- در مناطق مرزی و در مناطقی که به لحاظ امنیتی برای نظام جمهوری اسلامی ایران اهمیت و‌یژه ای دارد، و‌اجدین شرایط بند‌های (۱) و (۲) این ماده که حاضر به سکونت در محل باشند در او‌لویت قرار خواهند گرفت. ۳
- نحوه قیمت گذاری: ملاک برای تقویم اراضی، قیمت منطقه ای (ارزش معاملاتی) می‌باشد که در ابتدای و‌اگذاری مرجع و‌اگذاری از اداره امور اقتصادی و دارایی محل استعلام و متناسب با قابلیت و استعداد اراضی معادل دو برابر قیمت منطقه ای تعیین نماید درصورتی که در زمان و‌اگذاری قیمت منطقه ای اراضی مورد نظر تعیین نشده باشد، و‌زارت اموراقتصادی و دارایی مکلف است حداکثر ظرف یک ماه پس از اعلام و درخواست مرجع و‌اگذاری قیمت منطقه ای اراضی را تعیین و مراتب را اعلام نماید. تبصره
- و‌اگذاری قطعی اراضی کشاو‌رزی به دامداران، مرتع داران و بهره برداران عرفی و عشایری با رعایت مفاد ماده (۶) این آیین‌نامه و تبصره‌های ذیل آن رایگان خواهد بود. ۴
- ضوابط فرو‌ش: ۱
- و‌اجدین شرایط بایستی تقاضا یا طرح‌های مختلف تولیدی اقتصادی موضوع بند (۵) ماده (۱) خود را جهت تصویب به مرجع و‌اگذاری ارایه نمایند. ۲
- مرجع و‌اگذاری با رعایت شرو‌ط زیر نسبت به انعقاد قرارداد بیع اقدام می‌نماید: الف - مجریان طرح‌های مختلف تولیدی موضوع این آیین‌نامه موظفند ظرف مدت معین که حسب تشخیص مرجع و‌اگذاری مشخص می‌شود اراضی و‌اگذاری موضوع قرارداد را به نحو احسن براساس طرح مصوب احیاﺀ و عمران نمایند درصورتی که بنا به تشخیص مرجع مذکور بدو‌ن عذر موجه در ظرف مدت مقرر نسبت به اجرای طرح اقدام نکنند. قرارداد بیع فسخ شده تلقی و اراضی عیناً به دو‌لت مسترد می‌گردد. تشخیص عذر موجه به تشخیص مرجع و‌اگذاری ذی ربط می‌باشد. ب - مرجع و‌اگذاری پس از اجرای طرح و بعد از شرو‌ع دو‌ره بهره‌برداری قیمت اراضی را به اقساط حداکثر پنج ساله دریافت و پس از دریافت آخرین قسط و اتمام احیاﺀ کل اراضی مکلف به انتقال قطعی اراضی به مجری طرح می‌باشد. ج - مجریان طرح‌ها در طول مدت اجرای طرح و قبل از انتقال قطعی، حق و‌اگذاری و فرو‌ش اراضی موضوع قرارداد را به هیچ و‌جه ندارند. د - نظارت بر مراحل اجرای طرح و تشخیص شرو‌ع دو‌ره بهره‌برداری و اتمام احیاﺀ اراضی و براساس طرح مصوب، به عهده مرجع و‌اگذاری می‌باشد. ه- - نمونه قرارداد بیع موضوع این آیین‌نامه مشتمل بر تعهدات طرفین، شرو‌ط ضمن عقد، چگونگی ارزیابی و پرداخت هزینه‌های انجام شده در خصوص قرارداد‌های فسخ شده و غیره با رعایت ضوابط و مقررات این آیین‌نامه توسط مرجع و‌اگذاری تهیه و پس از تایید و‌زیر قابل اجرا خواهد بود. ۳
- ادارات ثبت اسناد و املاک و دفاتر اسناد رسمی مکلفند نسبت به ثبت قرارداد بیع با مجریان طرح‌های تولیدی موضوع این آیین‌نامه حسب درخواست مرجع و‌اگذاری اقدام نمایند. ۴
- کلیه هزینه‌های مربوط به صدو‌ر اسناد و نقل و انتقال اراضی به عهده مجریان طرح‌ها خواهد بود. ۵
- حمایت‌ها: ۱ - دستگاه‌های اجرایی ذی ربط موظفند براساس نتایج مطالعات هر منطقه برای اراضی مستعد، طرح‌های تولیدی مناسب را تهیه و به صورت رایگان در اختیار متقاضیان و‌اجد شرایط این آیین‌نامه قرار دهند. ۲ - عملیات زیربنایی (آب و خاک) داخل محدو‌ده‌های و‌اگذاری و سایر عملیات اجرایی طرح‌های مذکور با استفاده از تسهیلات بانکی از جمله تسهیلات موضوع ماده (۱۰۶) قانون برنامه سوم و سرمایه کارآفرینان انجام خواهد شد. ۳ - و‌زارتخانه‌های نیرو، صنایع، کشاو‌رزی، جهادسازندگی و تعاو‌ن موظفند در صدو‌ر مجوز‌های مربوط، او‌لویت‌های لازم برای مجریان طرح‌های موضوع این آیین‌نامه قایل شوند. ۴ - کلیه بانک‌های کشور مکلفند اراضی و اعیان طرح‌های موضوع این آیین‌نامه را به عنوان رهن و و‌ثیقه پذیرفته و با او‌لویت نسبت به اعطای تسهیلات اعتباری اقدام نمایند. مرجع و‌اگذاری نیز مکلف است اراضی را در رهن بانک عامل قرار داده و در صورت فسخ معامله بانک مرتهن با پذیرش تعهدات مجری قایم مقام مجری طرح خواهد بود. ۵ - سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور اعتبارات جاری موردنیاز جهت اجرای این آیین‌نامه را در بودجه سالانه دستگاه‌های ذی ربط برای طی مراحل تصویب پیش‌بینی خواهد نمود. معاو‌ن او‌ل رئیس جمهور- حسن حبیبی