آیین‌نامه اجرایی تبصره ماده (۱۶۹) قانون مالیات های مستقیم

هیات وزیران در جلسه ۱۳۹۶/۴/۱۸ به پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور و با همکاری وزارت صنعت، معدن و تجارت و اتاق اصناف ایران و به استناد تبصره (۲) ماده (۱۶۹) اصلاحی قانون مالیات‌های مستقیم - مصوب ۱۳۹۴ - آیین‌نامه اجرایی تبصره یادشده را به شرح زیر تصویب کرد: ماده ۱

• در این آیین‌نامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند: الف
• قانون: قانون مالیات‌های مستقیم - مصوب ۱۳۶۶ - و اصلاحیه‌های بعدی آن. ب
• سازمان: سازمان امور مالیاتی کشور. پ
• اتاق: اتاق اصناف ایران. ت- سامانه صندوق فروش (اصلاحی ۱۳۹۷/۱۲/۱۲): سامانه ای اعم از صندوق فروش یا رایانه یا پایانه پرداخت متصل به شبکه پرداخت بانکی یا نرم افزار کاربردی که به اختصار "تجهیزات مشابه" نامیده می‌شوند‌، شامل سخت افزار و نرم افزار با امکان اتصال به سامانه سازمان که حداقل قابلیت لازم برای ثبت اطلاعات فروش کالا و خدمات واحد کسب و کار را دارد. این سامانه بر اساس استانداردهای نرم افزاری و سخت افزاری که توسط سازمان و با همکاری وزارتخانه‌های ارتباطات و فناوری اطلاعات و صنعت، معدن و تجارت تعیین می‌شود طراحی و مدیریت می‌گردد. این استانداردها شامل ضمیمه‌هایی است که پیاده سازی اطلاعات را در محیط‌های سیستم عامل‌های مختلف فراهم می‌نماید. ث
• شماره شناسه: شماره منحصر به فردی که توسط سازمان برای هر سامانه صندوق فروش اختصاص می‌یابد. در مواردی که حسب درخواست مودی، واحد کسب و کار با توجه به حجم فعالیت به بیش از یک سامانه صندوق فروش نیاز داشته باشد در صورت تایید سازمان برای هر سامانه مذکور شماره مجزا اختصاص می‌یابد. ج (اصلاحی ۱۳۹۷/۱۲/۱۲)
• حافظه مالیاتی: حافظه الکترونیکی که برای ثبت مستمر اطلاعات سامانه صندوق فروش استفاده می‌گردد و حذف و تغییر اطلاعات در آن امکان پذیر نمی‌باشد. حافظه مالیاتی می‌تواند به شکل سخت افزار یا نرم افزار (سامانه ابری یا کارساز (سرور)) متصل به سامانه صندوق فروش استفاده شود. چ
• فایل الکترونیکی: قالب و اقلام اطلاعات الکترونیکی سامانه صندوق فروش که مشخصات آن بر اساس بسته‌های تبادل اطلاعات توسط سازمان طراحی، تعریف و اعلام می‌شود. ح
• اشخاص مشمول: اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل موضوع قانون که متناسب با حجم و نوع فعالیت، حسب اولویت بندی، تعیین و اعلام شده یا می‌شوند. ماده ۲ (منسوخ ۱۳۹۷/۱۲/۱۲)
• مشخصات سخت افزاری و ویژگی‌های نرم افزاری سامانه صندوق فروش به شرح زیر تعیین می‌شود: الف
• مشخصات سخت افزاری سامانه صندوق فروش: ۱- مجهز به حافظه مالیاتی، صفحه نمایشگر کاربر و مشتری، صفحه کلید و فیش چاپگر. ۲- داشتن قابلیت اتصال به سایر تجهیزات جانبی مانند بارکدخوان و چاپگر معمولی. ۳- داشتن قابلیت نصب و اجرای نرم افزارهای موضوع این آیین‌نامه. ۴- سازگاری با استانداردهای موضوع بند (ت) ماده (۱) این آیین‌نامه. ۵- داشتن امکانات استفاده در سیستم‌های شبکه ای به عنوان یک ایستگاه کاری. ۶- داشتن قابلیت اتصال به درگاه‌های الکترونیکی بانکی به منظور فروش با استفاده از کارت‌های الکترونیکی بانکی. ۷- داشتن قابلیت اتصال از طریق درگاه‌های ارتباطی با استانداردهای الکترونیکی. ب
• نرم افزار سامانه صندوق فروش باید دارای ویژگی‌های زیر باشد: ۱- صدور صورتحساب مطابق مفاد ماده (۱۲) این آیین‌نامه. ۲- ثبت و ذخیره اطلاعات صورتحساب خرید و فروش کالا/خدمت. ۳- محاسبه مالیات و عوارض طبق قوانین موضوعه. ۴- ثبت اطلاعات موضوع بند (ت) ماده (۱) این آیین‌نامه بر روی حافظه مالیاتی. ۵- ارسال اخطار مناسب به کاربر در خصوص قطع حافظه مالیاتی. ۶- عدم صدور صورتحساب فروش در صورت قطع ارتباط سامانه صندوق فروش با حافظه مالیاتی. ۷- امکان تهیه گزارش‌های آنی و دوره ای در مقاطع مختلف زمانی که حداقل شامل اطلاعات فروش کالا و خدمت و میزان مالیات و عوارض دریافتی باشد. ماده ۳
• سازمان مکلف است با همکاری وزارت صنعت، معدن و تجارت و اتاق به تدریج و بر اساس اولویت، اشخاص مشمول را تعیین و مراتب را حداکثر تا پایان شهریورماه هر سال از طریق درج در یکی از روزنامه‌های کثیرالانتشار و روزنامه رسمی کشور اعلام نماید. تبصره ۱ (الحاقی ۱۳۹۷/۱۲/۱۲)
• در مواردی که صاحبان مشاغل موضوع این آیین‌نامه مشمول قانون نظام صنفی کشور - مصوب ۱۳۸۲ - و اصلاحات بعدی آن نیستند، سازمان مکلف است فراخوان آنها را با همکاری وزارتخانه ذی صلاح و حسب مورد تشکل حرفه ای ذی ربط اعلام کند. تبصره ۲ (الحاقی ۱۳۹۷/۱۲/۱۲)
• سازمان موظف است با توجه به فراخوان‌های مشمولین قبلی نصب و استفاده از سامانه صندوق فروش، ظرف یک ماه از تاریخ لازم الاجرا شدن این تصویب‌نامه، فهرست کامل مشمولین نصب و استفاده از سامانه صندوق فروش را به روش پیش‌بینی شده در قانون اعلام کند. ماده ۴ (اصلاحی ۱۳۹۷/۱۲/۱۲)
• اشخاص مشمول مکلفند پس از انتشار آگهی فراخوان، حداکثر تا پایان دی ماه همان سال نسبت به نصب سامانه صندوق فروش و ثبت درخواست تخصیص شماره شناسه در درگاه عملیات الکترونیکی سازمان با ذکر ویژگی و مشخصات سامانه صندوق فروش اقدام نمایند. تبصره (الحاقی ۱۳۹۷/۱۲/۱۲)
• صاحبان مشاغلی که پس از انتشار آگهی فراخوان در هر سال، تاسیس یا ایجاد می‌شوند، مکلفند ظرف چهار ماه از شروع فعالیت، نسبت به نصب سامانه صندوق فروش و ثبت درخواست تخصیص شماره در درگاه عملیات الکترونیکی سازمان با ذکر ویژگی و مشخصات سامانه صندوق فروش اقدام کنند. ماده ۵
• سازمان مکلف است ظرف دو ماه پس از ثبت درخواست اشخاص مشمول و بررسی موضوع، در صورت تطابق مشخصات فنی سامانه صندوق فروش با ویژگی‌های اعلام شده نسبت به تخصیص شماره شناسه برای هر سامانه صندوق فروش اقدام نماید. ماده ۶ (اصلاحی ۱۳۹۷/۱۲/۱۲)
• اشخاص مشمول مکلفند از ابتدای اولین ماه بعد از تاریخ اخذ شماره شناسه موضوع ماده (۵) این آیین‌نامه، نسبت به راه اندازی و بهره‌برداری از سامانه صندوق فروش و ثبت معاملات خود در آن و صدور صورتحساب فروش کالا و خدمات یا حسب مورد رسید خرید صادر شده از پایانه پرداخت متصل به شبکه پرداخت بانکی، اقدام کنند. تبصره (الحاقی ۱۳۹۷/۱۲/۱۲)
• در مورد اشخاص مشمول که نرم افزار سامانه صندوق فروش آنها دارای قابلیت ثبت عملیات خرید و فروش (کالا و خدمات)، هزینه و نگهداری حساب موجودی کالا باشد، اطلاعات خروجی سامانه مزبور حسب مورد جایگزین دفاتر، اسناد و مدارک موضوع آیین‌نامه ماده (۹۵) قانون خواهد بود. ماده ۷ (اصلاحی ۱۳۹۷/۱۲/۱۲)
• به منظور ایجاد تناظر بین معاملات ثبت شده در سامانه صندوق فروش و پرداخت‌های انجام شده در شبکه پرداخت بانکی، اشخاص مشمول مکلفند شماره حساب یا حساب‌های بانکی مورد استفاده برای فعالیت شغلی خود و شناسه یکتای پایانه پرداخت متصل به شبکه پرداخت بانکی مورد استفاده در واحد شغلی خود را از طریق درگاه عملیات الکترونیکی سازمان اعلام کنند. تبصره (اصلاحی ۱۳۹۷/۱۲/۱۲)
• اشخاص مشمول مکلفند در موارد استفاده از حساب بانکی جدید یا پایانه پرداخت متصل به شبکه پرداخت بانکی جدید، مراتب استفاده را ظرف ده روز از طریق درگاه عملیات الکترونیکی سازمان اعلام نمایند. ماده ۸
• اشخاصی که از سامانه صندوق فروش استفاده می‌نمایند مکلفند در هنگام رسیدگی، حسب درخواست کتبی ماموران مالیاتی ذی ربط (با رعایت آیین‌نامه ماده (۲۱۹) قانون)، ضمن ارایه دستورالعمل نحوه کار با سامانه یادشده، امکان دسترسی لازم به اطلاعات آن سامانه را فراهم نمایند. ماده ۹ (اصلاحی ۱۳۹۷/۱۲/۱۲)
• بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مکلف است با همکاری سازمان ظرف یک سال از تاریخ لازم الاجرا شدن این تصویب‌نامه، پایانه‌های پرداخت اعم از پایانه‌های پرداخت کارتخوان و پایانه‌های پرداخت مجازی مانند درگاه پرداخت اینترنتی را ساماندهی کند و با ایجاد تناظر بین آنها با مجوز فعالیت و شماره اقتصادی بنگاه‌های اقتصادی، به هر یک از پایانه‌های پرداخت، شناسه یکتا اختصاص دهد. پس از گذشت زمان مذکور، ارایه خدمت به پایانه‌های پرداخت فاقد شماره یکتا متوقف خواهد شد. تبصره (الحاقی ۱۳۹۷/۱۲/۱۲)
• بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران موظف است اطلاعات مربوط به تراکنش‌های شبکه پرداخت بانکی (شاپرک) و شبکه شتاب را به ترتیبی که سازمان درخواست می‌کند، در اختیار آن قرار دهد. ماده ۱۰
• در مواردی که اشخاص مشمول به هر دلیل تصمیم به کاهش تعداد سامانه صندوق‌های فروش داشته باشند مکلفند درخواست خود را ظرف (۱۰) روز از روز توقف بهره‌برداری از سامانه صندوق فروش از طریق ثبت در درگاه عملیات الکترونیکی سازمان به اداره امور مالیاتی مربوط اعلام نمایند. ماده ۱۱ (اصلاحی ۱۳۹۷/۱۲/۱۲)
• اشخاص مشمول مکلفند مراتب تعطیلی، توقف دایم یا موقت فعالیت بیش از یک ماه خود را حداکثر تا یک ماه از تاریخ تعطیلی یا توقف از طریق درگاه عملیات الکترونیکی سازمان یا به صورت مکتوب به سازمان اعلام یا مراتب را از طریق پست سفارشی به سازمان ارسال کنند. تبصره ۱ (اصلاحی ۱۳۹۷/۱۲/۱۲)
• در مواردی که توقف فعالیت واحد کسبی به حکم مراجع ذی صلاح قانونی باشد یا در موارد وقوع حوادث غیرمترقبه، اشخاص مشمول مکلفند ظرف سه ماه از توقف فعالیت واحد کسبی، مراتب را از طریق درگاه عملیات الکترونیکی سازمان یا به صورت مکتوب به سازمان اعلام یا مراتب را از طریق پست سفارشی به سازمان ارسال کنند. تبصره ۲ (اصلاحی ۱۳۹۷/۱۲/۱۲)
• اشخاص مشمولی که فعالیت شغلی آنها تغییر می‌کند، مکلفند ظرف دو هفته تغییرات انجام شده را از طریق درگاه عملیات الکترونیکی سازمان یا به صورت مکتوب به سازمان اعلام یا مراتب را از طریق پست سفارشی به سازمان ارسال کنند. تبصره ۳ (الحاقی ۱۳۹۷/۱۲/۱۲)
• اشخاص حقوقی مشمول و همچنین صاحبان مشاغل مشمول که از مصادیق تبصره‌های (۱) و (۳) ماده (۳) آیین‌نامه اجرایی موضوع تبصره (۳) ماده (۱۶۹) اصلاحی قانون مالیات‌های مستقیم موضوع نامه شماره ۴۶۳۷۸ /۳۹۴۹ /۲۰۰ مورخ ۱۳۹۵/۳/۱۸ وزارت امور اقتصادی و دارایی هستند، مکلفند تغییر نشانی محل فعالیت، افزودن محل جدید فعالیت یا کاهش محل فعالیت خود را حداکثر تا یک ماه پس از وقوع از طریق درگاه عملیات الکترونیکی سازمان یا به صورت مکتوب به سازمان اعلام یا مراتب را از طریق پست سفارشی به سازمان ارسال کنند. ماده ۱۲ (اصلاحی ۱۳۹۷/۱۲/۱۲)
• صورتحساب فروش و رسید خرید صادر شده از پایانه پرداخت متصل به شبکه پرداخت بانکی باید حداقل دارای اطلاعات زیر باشد: الف - صورتحساب فروش: ۱ - شماره مالیاتی. ۲ - شماره اقتصادی فروشنده (کد/ شناسه ملی). ۳ - اطلاعات هویتی فروشنده. ۴ - نشانی و کد پستی فروشنده. ۵ - تاریخ صدور صورتحساب. ۶ - مشخصات کالا یا خدمت ارایه شده و مقدار و مبلغ آن. ۷ - تخفیفات حسب مورد. ۸ - میزان مالیات و عوارض ارزش افزوده هر قلم کالا یا خدمت حسب مورد. ۹ - جمع مبلغ فروش یا ارایه خدمت و جمع مالیات و عوارض ارزش افزوده آن حسب مورد. ب - رسید خرید صادر شده از پایانه پرداخت متصل به شبکه پرداخت بانکی: ۱ - شماره مالیاتی. ۲ - شماره اقتصادی فروشنده (کد/ شناسه ملی). ۳ - اطلاعات هویتی فروشنده. ۴ - نشانی و کد پستی فروشنده. ۵ - تاریخ صدور رسید خرید. ۶ - جمع مبلغ فروش کالا یا ارایه خدمت. تبصره
• در صورت درخواست خریدار به منظور بهره مندی از اعتبار مالیات ارزش افزوده پرداختی، فروشنده موظف است علاوه بر صدور صورتحساب موضوع این ماده نسبت به صدور صورتحسابی که علاوه بر اطلاعات مندرج در متن ماده، اطلاعات هویتی خریدار شامل نام، نام خانوادگی، نام شخص حقوقی، شماره اقتصادی، نشانی کامل و کدپستی خریدار می‌باشد اقدام نماید. ماده ۱۳ (اصلاحی ۱۳۹۷/۱۲/۱۲)
• سازمان موظف است ظرف (۱۸) ماه از تاریخ لازم الاجرا شدن این تصویب‌نامه، شبکه صندوق فروش و کلیه سامانه‌های مرتبط با آن را به منظور واپایش (کنترل) و نظارت بر حسن استفاده از سامانه صندوق فروش، آماده بهره‌برداری کند. ماده ۱۴
• معادل ده درصد از مالیات ابرازی عملکرد اشخاص مشمول که توسط سازمان ملزم به استفاده از سامانه صندوق فروش شده‌اند مشروط به رعایت مفاد این آیین‌نامه برای مدت دو سال اول بخشوده خواهد شد. ماده ۱۵ (اصلاحی ۱۳۹۶/۰۶/۱۹)
• عدم نصب یا عدم استفاده از سامانه صندوق فروش فروشگاهی یا عدم ثبت صورتحساب خرید و فروش، موجب تعلق جریمه ای معادل دو درصد فروش خواهد بود. ماخذ محاسبه جریمه، آن بخش از فروشی خواهد بود که عملیات آن در سامانه صندوق فروش ثبت نشده و یا اطلاعات آن در اختیار سازمان قرار نگرفته است. تبصره
• چنانچه مودی اقدامات لازم را بر اساس ماده (۴) این آیین‌نامه انجام داده است اما به هر دلیلی شماره شناسه سامانه صندوق فروش توسط سازمان صادر نشده است تا (۱۵) روز پس از اخذ شماره شناسه مشمول جریمه‌های مقرر در این ماده نخواهد شد. ماده ۱۶
• معادل هزینه‌های انجام شده بابت خرید، نصب و راه اندازی سامانه صندوق فروش برای اولین بار اعم از سخت افزار و نرم افزار متناسب با نیاز واحد شغلی که به تشخیص سازمان خریداری می‌شود با ارایه اسناد و مدارک مثبته از مالیات بر درآمد (عملکرد) قطعی شده اشخاص مشمول در اولین سال استفاده و یا سال‌های بعد با رعایت مفاد این آیین‌نامه قابل کسر خواهد بود. ماده ۱۷ (اصلاحی ۱۳۹۷/۱۲/۱۲)
• سازمان جهت استقرار شبکه صندوق فروش و اجرای این آیین‌نامه از قبیل ایجاد زیرساخت‌های ارتباطی و ارایه گزارش از کیفیت انجام تکالیف اشخاص مشمول و ارسال صحیح اطلاعات صورتحساب‌ها، می‌تواند در چهارچوب قوانین و مقررات مربوط از خدمات شرکت‌های ارایه کننده خدمات مالیاتی استفاده کند. ماده ۱۸ (اصلاحی ۱۳۹۷/۱۲/۱۲)
• سازمان جهت امور ممیزی اجزای شبکه صندوق فروش و بازرسی آنها، می‌تواند از خدمات اشخاص ذی صلاح در چهارچوب قوانین و مقررات استفاده کند. ماده ۱۹
• این آیین‌نامه از تاریخ ۱۳۹۶/۱/۱ لازم الاجرا است. اسحاق جهانگیری معاون اول رئیس جمهور