آیین‌نامه اجرایی بند (الف) ماده (۱۰۷) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران
هیات وزیران در جلسه ۱۴۰۳/۰۹/۰۴ به پیشنهاد وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات (با همکاری وزارت اطلاعات) و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و بند (الف) ماده (۱۰۷) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۴۰۳، آیین‌نامه اجرایی بند یادشده را به شرح زیر تصویب کرد: ماده ۱
- در این آیین‌نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند: ۱
- دستگاه‌های اجرایی: دستگاه‌های اجرایی موضوع بند (پ) ماده (۱) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۴۰۳ و سایر دستگاه‌ها در صورت موافقت آنها به استثنای وزارت اطلاعات، سازمان انرژی اتمی ایران و نیروهای مسلح. ۲
- وزارت: وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات. ۳
- خدمات ابری: انواع خدماتی که بر مبنای الگوی (مدل) رایانش ابری و براساس سه الگوی (مدل) اصلی زیر ارائه می‌شوند: الف
- زیرساخت به عنوان خدمت (آی اِی اِی اِس): در این الگو (مدل)، زیرساخت به عنوان یک خدمت در اختیار کاربران قرار می‌گیرد و کاربران می‌توانند ماشین‌های مجازی، شبکه‌ها و خدمات مختلف را بر روی این زیرساخت ایجاد کرده و از منابع محاسباتی و شبکه‌های موردنیاز خود در این ارتباط استفاده کنند. در این الگو (مدل)، کاربران، مسئولیت مدیریت زیرساخت‌های موردنیاز خود را برعهده دارند. ب
- سکو به عنوان خدمت (پی اِی اِی اِس): در این الگو (مدل)، سکو به عنوان یک خدمت در اختیار کاربران قرار می‌گیرد و کاربران می‌توانند برنامه‌های خود را بر روی این سکو اجرا کرده و از منابع محاسباتی و شبکه ای موردنیاز خود در این ارتباط استفاده کنند. در این الگو (مدل)، کاربران، مسئولیت مدیریت زیرساخت‌های موردنیاز برنامه‌های خود را برعهده ندارند. پ
- نرم افزار به عنوان خدمت (اِس اِی اِی اِس): در این الگو (مدل)، نرم افزار به عنوان یک خدمت در اختیار کاربران قرار می‌گیرد و کاربران از آن برای انجام امور خود استفاده می‌کنند. در این الگو (مدل)، کاربران نیازی به مدیریت زیرساخت‌های موردنیاز نداشته و فقط به دسترسی نرم افزار از طریق شبکه نیاز دارند. برنامه‌های نرم افزار به عنوان خدمت از طریق یک رابط وب و از دستگاه‌ها و سامانه (سیستم) عامل‌های مختلف قابل دسترسی هستند. ۴
- زیرساخت یکپارچه ابر دولت هوشمند: مجموعه ای یکپارچه و متصل با معماری چندلایه مشتمل بر زیرساخت‌های ارتباطی، اطلاعاتی، امنیتی، پردازش سریع و محاسباتی، سکوی ارائه خدمات و فضای کسب و کار و ابزارهای نظارتی که به صورت استاندارد، پایدار و مقرون به صرفه، خدمات ابری را به صورت امن، قابل ارائه می‌نماید. این زیرساخت یکپارچه شامل زیرساخت پردازش هوش مصنوعی به معنای مجموعه سخت افزارها، سامانه‌های نرم افزاری و شبکه‌ها، به منظور اجرا و آموزش الگو (مدل) های هوش مصنوعی نیز می‌باشد. این زیرساخت به عنوان بستر ارائه دهنده خدمات ابری با موافقت نامه تضمین سطح خدمات (اِس اِل اِی) مشخص در اختیار دستگاه‌های اجرایی قرار می‌گیرد و مستقر بر مراکز داده یکپارچه و متصل دولت و زیرساخت‌های ارتباطی اختصاصی دستگاه‌های اجرایی است که در راستای اقدامات دولت الکترونیکی و هوشمندسازی در کشور، مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرد. ۵
- مراکز داده: کلیه مراکز داده اصلی و پشتیبان که به هر نحو داده‌های مرتبط با دستگاه اجرایی را نگهداری و یا پشتیبانی می‌کنند. ۶
- دستورالعمل ارزیابی مراکز داده: دستورالعمل ضوابط فنی طراحی، اجرا و بهره‌برداری مراکز داده موضوع بند (الف) ماده (۳۴) قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور مصوب ۱۳۹۵ که توسط سازمان برنامه و بودجه کشور تدوین و ابلاغ گردیده است (نشریه شماره (۷۵) سازمان برنامه و بودجه کشور). ماده ۲
- دستگاه‌های اجرایی موظفند ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغ این آیین‌نامه، فهرست مراکز داده خود به همراه مستندات مرتبط با سرفصل‌های اعلامی دستورالعمل ارزیابی مراکز داده، فهرست منابع در حال استفاده اعم از ذخیره سازی، پردازشی و ارتباطی، خدمات و سامانه‌های اطلاعاتی در حال بهره‌برداری از مرکز داده و برنامه توسعه آتی آنها به منظور انجام فرآیند ارزیابی را با رعایت قوانین و مقررات مربوط به اطلاعات طبقه بندی شده و اسناد دولتی به وزارت ارائه نمایند. تبصره: مراکز داده موضوع بند (۲-۵-۴) سند تبیین الزامات شبکه ملی اطلاعات (شبکه اختصاصی امن و ارتباط دستگاه‌ها) موضوع مصوبه جلسه سی و پنجم شورای عالی فضای مجازی مصوب ۱۳۹۵ با اعلام دستگاه اجرایی و تایید وزارت، مشمول اتصال و انتقال مراکز داده نمی‌باشند. ماده ۳
- وزارت موظف است مراکز داده معرفی شده هر دستگاه اجرایی را ظرف سه ماه از زمان دریافت فهرست مراکز داده و اسناد مورد نیاز موضوع ماده (۲) این آیین‌نامه، ارزیابی نموده و با تعیین نوع مراکز داده ارزیابی شده مطابق دستورالعمل ارزیابی مراکز داده، نتیجه را براساس موارد زیر به سازمان برنامه و بودجه کشور، وزارت اطلاعات، مرکز ملی فضای مجازی و بالاترین مقام دستگاه اجرایی مربوط اعلام نماید: ۱- مرکز داده با رده حداقل (۳) در تمامی ابعاد تصریح شده در دستورالعمل ارزیابی مراکز داده. ۲- مرکز داده قابل اصلاح جهت اخذ رده حداقل (۳). ۳- مرکز داده فاقد استانداردهای موردنیاز و غیرقابل اصلاح. ماده ۴
- دستگاه‌های اجرایی که مراکز داده آنها نوع (۱) ماده (۳) این آیین‌نامه ارزیابی شده است، موظفند با رعایت مواد (۷) و (۱۰) قانون مدیریت داده‌ها و اطلاعات ملی مصوب ۱۴۰۱ و قانون تسهیل صدور مجوزهای کسب و کار مصوب ۱۴۰۱ و ماده (۸) این آیین‌نامه، ظرف شش ماه پس از اعلام نتیجه توسط وزارت، مراکز داده خود را به ابر دولت متصل نمایند. تبصره
- دستگاه‌های اجرایی مشمول این ماده موظفند ظرف سه ماه پس از ابلاغ ضوابط موضوع ماده (۸) این آیین‌نامه، برنامه عملیاتی خود مشتمل بر بهره‌برداری از خدمات ابری قابل ارائه در زیرساخت یکپارچه ابر دولت هوشمند و ارتقای ویژگی‌های فنی و کیفی مراکز داده خود را جهت تایید به وزارت ارائه نمایند. وزارت موظف است ظرف یک ماه، برنامه تاییدشده را به دستگاه اجرایی مربوط اعلام نماید. ماده ۵
- دستگاه‌های اجرایی که مراکز داده آنها نوع (۲) موضوع ماده (۳) این آیین‌نامه، ارزیابی شده است، ظرف یک سال فرصت دارند تا با ارتقای مراکز داده مذکور، استاندارد حداقل رده (۳) بر مبنای دستورالعمل ارزیابی مراکز داده را کسب نمایند. در صورت ارتقا به نوع (۱) ماده (۳) این آیین‌نامه مطابق فرآیند مندرج در ماده (۴) این آیین‌نامه عمل می‌شود. در غیر این صورت و با ابلاغ وزارت، مشمول ماده (۶) این آیین‌نامه می‌شوند. ماده ۶
- دستگاه‌های اجرایی که مراکز داده آنها نوع (۳) موضوع ماده (۳) این آیین‌نامه ارزیابی شده است، موظفند ظرف یک سال پس از اعلام نتیجه ارزیابی، با رعایت مفاد ماده (۸) این آیین‌نامه نسبت به انتقال مراکز داده خود به ابر دولت اقدام نمایند. تبصره
- دستگاه‌های اجرایی مشمول این ماده موظفند ظرف سه ماه پس از ابلاغ ضوابط موضوع ماده (۸) این آیین‌نامه، برنامه عملیاتی انتقال به زیرساخت یکپارچه ابر دولت هوشمند را جهت تایید به وزارت ارائه نمایند. وزارت موظف است برنامه تاییدشده را به دستگاه اجرایی مربوطه اعلام نماید. ماده ۷
- وزارت موظف است تا پایان سال اول برنامه با اولویت استفاده از الگوی مشارکت عمومی- خصوصی و با رعایت مواد (۱۳) و (۲۰) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران و با اولویت خدمات موضوع آیین‌نامه اجرایی بند (ج) ماده (۱۰۷) قانون یادشده، نسبت به ایجاد، تقویت و استقرار زیرساخت یکپارچه ابری دولت هوشمند با حداقل رده (۳) براساس دستورالعمل ارزیابی مراکز داده و با رعایت ماده (۸) این آیین‌نامه اقدام نماید. وزارت موظف است سالیانه حداقل بیست درصد (۲۰%) استقرار زیرساخت یکپارچه ابری دولت هوشمند را محقق نماید. تبصره
- هرگونه اتصال و توسعه در بستر ابر دولت و مراکز داده، منوط به رعایت ضوابط و استانداردهای ابلاغی موضوع ماده (۸) این آیین‌نامه است. ماده ۸
- وزارت موظف است با همکاری وزارت اطلاعات ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این آیین‌نامه نسبت به تدوین و ابلاغ مشترک دستورالعمل‌های زیر اقدام نماید: ۱
- معماری کلان، الزامات، استانداردها، ضوابط کیفی، فنی و امنیتی خدمات ابر دولت. ۲
- شاخص‌های کلیدی عملکرد مراکز داده و نحوه ارزیابی بلوغ آنها با رعایت دستورالعمل ارزیابی مراکز داده. ۳
- الزامات و ضوابط نحوه استقرار سامانه‌های اطلاعاتی و ایمنی آنها و حفاظت از داده و اطلاعات. ۴
- استانداردها، ضوابط کیفی و فنی و امنیتی نحوه اتصال یا انتقال مراکز داده دستگاه‌های اجرایی به ابر دولت و بهره‌برداری از آن. ۵
- نقشه راه و برنامه عملیاتی استقرار و راه اندازی ابر دولت. ماده ۹
- ایجاد هرگونه مرکز داده جدید که در قالب ماده (۱) این آیین‌نامه توسط دستگاه اجرایی به وزارت اعلام نشده است و توسعه مراکز داده ای که نوع (۳) ماده (۳) این آیین‌نامه، ارزیابی شده‌اند، ممنوع است. موارد استثنا با تایید وزارت صورت می‌گیرد. ماده ۱۰
- تعرفه خدمات ارائه شده بر بستر ابر دولت در چهارچوب ماده (۲۰) قانون برنامه پنج‌ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران تعیین می‌شود. ماده ۱۱
- مسئولیت پیگیری، نظارت بر حسن اجرا و ارائه گزارش‌های دوره ای شش ماهه اجرای این آیین‌نامه به هیات وزیران بر عهده وزارت است. محمدرضا عارف معاون اول رئیس جمهور