آیین‌نامه اجرایی بندهای (د) و (ذ) تبصره (۷) ماده واحده قانون بودجه سال ۱۴۰۳ کل کشور

هیات وزیران در جلسه ۱۴۰۳/۰۳/۲۳ به پیشنهاد وزارت نفت (با همکاری سازمان برنامه و بودجه کشور و وزارتخانه‌های کشور و امور اقتصادی و دارایی) و به استناد بندهای (د) و (ذ) تبصره (۷) ماده واحده قانون بودجه سال ۱۴۰۳ کل کشور، آیین‌نامه اجرایی بندهای مذکور را به شرح زیر تصویب کرد: ماده ۱

در این آیین‌نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند: ۱
فرآورده نفتی: هرگونه هیدروکربن تولیدی در شرکت‌های پالایش نفت، پتروشیمی و سایر تولید کنندگان شامل فرآورده‌های نفتی اصلی (بنزین، نفت گاز، نفت کوره، نفت سفید، گاز مایع و سوخت هوایی) و سایر فرآورده‌های نفتی (ویژه) موضوع بند (پ) تبصره (۸) ماده واحده قانون بودجه سال ۱۴۰۳ کل کشور. ۲
قانون الحاق (۲): قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (۲) مصوب ۱۳۹۳. ۳
آیین‌نامه اجرایی ماده (۱): آیین‌نامه اجرایی ماده (۱) قانون الحاق (۲). ۴
شرکت تولید کننده: هر یک از شرکت‌های پالایش نفت و شرکت‌های پتروشیمی. ۵
شرکت نفت: شرکت ملی نفت ایران. ۶
شرکت گاز: شرکت ملی گاز ایران. ۷
شرکت پالایش و پخش: شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران. ۸
خوراک: نفت خام، میعانات گازی، مایعات گازی، نفتای طبیعی، گاز طبیعی، محصولات فرعی گازی شامل اتان، پروپان، بوتان و اجزاء سنگین تر که به صورت تفکیک شده یا نشده برای مصرف خوراک به شرکت‌های تولید کننده از جمله شرکت‌های پالایش نفت و پتروشیمی تحویل می‌شود. ۹
ما به التفاوت: تفاضل بهای خوراک نفت خام، میعانات گازی و مایعات گازی خریداری شده توسط شرکت‌های تولید کننده از شرکت نفت یا شرکت پالایش و پخش و بهای فرآورده‌های نفتی خریداری شده توسط شرکت پالایش و پخش از شرکت‌های تولید کننده. ماده ۲
فروش خوراک به شرکت‌های تولید کننده و شرکت پالایش و پخش صرفاً از طریق انعقاد قرارداد فروش و به قیمت‌های اعلامی وزارت نفت مطابق ماده (۵) آیین‌نامه اجرایی ماده (۱) (به استثنای عرضه در بورس) مجاز است. تبصره
هزینه‌های جانبی صادرات و فروش مرزی فرآورده‌های نفتی و نیز هزینه انتقال خوراک معادل آن در قیمت اعلامی وزارت نفت برای دریافت فرآورده‌های نفتی، منظور و شرکت پالایش و پخش، مجاز به دریافت مبلغ نقدی آن از تولید کنندگان است. ماده ۳
دریافت فرآورده‌های نفتی مورد نیاز برای پاسخ به تقاضای کشور توسط شرکت نفت یا شرکت پالایش و پخش از شرکت‌های تولید کننده صرفاً از طریق قرارداد خرید با رعایت سقف مندرج در آن و به قیمت‌های اعلامی وزارت نفت وفق ماده (۵) آیین‌نامه اجرایی ماده (۱) مجاز است. تبصره ۱
اعمال شاخص‌های کیفی در قیمت گذاری و خرید فرآورده‌های نفتی الزامی است. تبصره ۲
تامین هزینه‌های مواد افزودنی برای دستیابی به شاخص‌های کیفی فرآورده‌های نفتی، بر عهده شرکت تولید کننده است. ماده ۴
شرکت نفت و شرکت پالایش و پخش مکلفند حسب مورد با رعایت قوانین و مقررات، صورتحساب‌های ماهانه مربوط به فروش خوراک به هر یک از شرکت‌های تولید کننده طرف قرارداد خود و شرکت پالایش و پخش، صورت وضعیت خرید فرآورده‌های نفتی از هر یک از شرکت‌های تولید کننده طرف قرارداد خود را پس از دریافت قیمت‌های اعلامی وزارت نفت و با کسر هزینه‌های جانبی، حداکثر تا پایان ماه بعد، به تولید کنندگان مذکور ارائه نمایند. شرکت تولید کننده مکلف است حسب مورد بر اساس صورت وضعیت‌های خرید فرآورده‌های نفتی، نسبت به صدور صورتحساب فروش فرآورده‌های نفتی به شرکت نفت و شرکت پالایش و پخش حسب مورد اقدام نماید. در خصوص نحوه تسویه مابه‌التفاوت صورتحساب‌های مربوط به فروش خوراک توسط شرکت نفت، شرکت ملی گاز و شرکت پالایش و پخش و فروش فرآورده‌های نفتی توسط شرکت‌های تولید کننده در هر ماه مطابق ترتیبات زیر عمل شود: ۱
در صورتی که شرکت تولید کننده در ماه مورد نظر، به شرکت نفت، شرکت گاز یا شرکت پالایش و پخش بدهکار باشد، ابتدا وضعیت طلب /بدهی تولید کننده از ابتدای سال جاری بررسی و در صورت عدم وجود طلب تسویه نشده، شرکت تولید کننده مکلف است نسبت به گشایش اعتبار اسنادی با سررسید (۴۵) روز به نفع شرکت نفت، شرکت گاز یا شرکت پالایش و پخش حسب مورد و به مبلغ بدهی اقدام نماید. در غیر این صورت، مانده مبلغ طلب تسویه نشده از ابتدای سال جاری، از محل بدهی شرکت تولید کننده در ماه مورد نظر، تسویه و گشایش اعتبار اسنادی به مبلغ باقیمانده بدهی شرکت تولید کننده، صورت می‌پذیرد. ۲
در صورتی که شرکت تولید کننده در ماه مورد نظر، از شرکت نفت یا شرکت پالایش و پخش طلبکار باشد، شرکت اخیرالذکر از محل اعتبارات اسنادی سررسید نشده ی در اختیار موضوع این آیین‌نامه نسبت به تسویه مطالبات شرکت تولید کننده که در موضوع این آیین‌نامه از ابتدای سال جاری ایجاد شده و تسویه نشده است، اقدام می‌نماید. ۳
شرکت پالایش و پخش موظف است در تخصیص اعتبارات اسنادی سررسید نشده برای پرداخت مطالبات سال جاری شرکت‌های تولید کننده بر اساس نسبت مطالبات هر شرکت تولید کننده نسبت به کل مطالبات در سال جاری اقدام نماید. ۴
شرکت نفت و شرکت پالایش و پخش مکلفند اعتبارات اسنادی گشایش یافته و منتقل نشده مربوط به فروش نفت خام و میعانات گازی به شرکت‌های پالایش نفت و نیز سهم دولت از فروش میعانات گازی به سایر تولید کنندگان داخلی را طی پنج روز باقیمانده تا تاریخ سررسید هر یک از اعتبارات، به نفع حساب معرفی شده دولت (خزانه داری کل کشور) منتقل نمایند. ۵
اعتبارات اسنادی موضوع این آیین‌نامه باید به نحوی گشوده شود که امکان واگذاری / تنزیل سند تعهد پرداخت اعتبار اسنادی داخلی مدت دار توسط ذی‌نفع یا دارندگان بعدی سند مزبور در بانک عامل وجود داشته باشد. ۶
پرداخت مطالبات سررسید شده تا پایان سال قبل مربوط به شرکت‌های تولید کننده که برآمده از مابه‌التفاوت فروش خوراک به آن‌ها و دریافت فرآورده‌های نفتی از آنها بوده است، از محل اعتبارات اسنادی موضوع بند (۴) این ماده توسط شرکت نفت و شرکت پالایش و پخش مجاز است. همچنین شرکت‌های نفت و پالایش و پخش مکلفند مانده موجودی امانی فرآورده‌های نفتی فروش نرفته هر یک از شرکت‌های تولید کننده نزد خود یا شرکت نفت در پایان سال قبل را به قیمت‌های اسفند ماه سال قبل محاسبه و به حساب بستانکاری شرکت‌های تولید کننده منظور نمایند. طلب و بدهی ناشی از این ثبت حساب، به عنوان مطالبات /بدهی‌های سال جاری لحاظ نمی‌گردد. ۷
شرکت‌های تولید کننده مکلفند بدهی‌های سررسید شده تا پایان سال قبل مربوط به خرید خوراک از شرکت‌های تابعه ذیربط وزارت نفت را بر اساس برنامه زمان بندی مورد پذیرش شرکت طرف قرارداد و از طریق گشایش اعتبارات اسنادی به نفع فروشنده خوراک تسویه نمایند. ۸
در مواردی که به استناد جزء (۲) بند (پ) تبصره (۴) قانون بودجه سال ۱۴۰۳ کل کشور، شرکت پالایش و پخش اقدام به خرید فرآورده‌های نفتی از واحدهای تولیدی داخلی کشور غیر از شرکت‌های پالایش نفت می‌نماید، تسویه مطالبات ایجاد شده توسط شرکت نفت بر اساس قوانین و مقررات از خوراک میعانات گازی تحویلی به آن‌ها یا سایر خریداران میعانات گازی مجاز است. ۹
فرصت لازم برای اجرایی شدن مراحل مرتبط با گشایش اعتبار اسنادی، رافع مسئولیت و تعهد شرکت‌های تولید کننده برای تسویه بدهی‌های سررسید شده مربوط به خوراک (با لحاظ کسر مطالبات مربوط به فرآورده‌های نفتی) نمی‌باشد و این شرکت‌ها مکلف به پرداخت بدهی‌های سررسید شده به حساب معرفی شده توسط شرکت‌های تابعه ذی ربط وزارت نفت می‌باشند. ۱۰
تولید کنندگان خریدار خوراک از شرکت گاز مکلفند با دریافت صورتحساب فروش، نسبت به گشایش اعتبار اسنادی با سررسید (۴۵) روزه و به نفع شرکت گاز اقدام نمایند. همچنین رعایت بند (۷) این ماده توسط تولید کنندگان نیز الزامی است. ماده ۵
در راستای اجرای بند (ذ) تبصره (۷) قانون بودجه سال ۱۴۰۳ کل کشور، وزارت نفت مجاز است در صورت وجود مطالبات تسویه نشده برای شرکت‌های پالایش نفت، با رعایت بند (پ) تبصره (۸) قانون مذکور و جداول پیوست آن، در مقاطع سه ماهه نسبت به صدور مجوز صادرات فرآورده‌های نفتی اصلی تولیدی آنها پس از تایید کارگروهی متشکل از نمایندگان وزارت نفت و سازمان برنامه و بودجه کشور مبنی بر رعایت برنامه تولید و مفاد بند (پ) تبصره (۸) قانون یاد شده اقدام نماید. ماده ۶
شرکت پالایش و پخش مکلف است فروش داخلی و صادراتی فرآورده‌های نفتی را در چارچوب قرارداد فی‌مابین شرکت نفت و شرکت پالایش و پخش و بر اساس مفاد این آیین‌نامه تا سقف مبلغ بستانکاری دولت بابت بهای تمام شده خوراک، حسب مورد به حساب بدهکار دولت ثبت نمایند. خزانه داری کل کشور مکلف است بر اساس صورت‌های حسابرسی شده، معادل آن را در حساب‌های خود ثبت نماید. تبصره
شرکت پالایش و پخش مکلف است هرگونه مابه‌التفاوت ناشی از فروش داخلی و صادراتی فرآورده‌های نفتی خریداری شده بر اساس مفاد این آیین‌نامه و نیز مبالغ معادل کسری و سرک بر آمده از عملیات انتقال، توزیع و فروش این فرآورده‌های نفتی را به حساب بدهکار/بستانکار دولت (خزانه داری کل کشور) ثبت نماید. ماده ۷
در مواردی که احکام این آیین‌نامه با مفاد آیین‌نامه اجرایی ماده (۱) مغایر است، احکام این آیین‌نامه ملاک عمل خواهد بود، مگر احکامی که مغایر قانون الحاق (۲) باشد. همچنین دستورالعمل حسابداری موضوع بند (ح) ماده (۱) قانون الحاق (۲) بر این اساس و در صورت لزوم اصلاح خواهد گردید. محمد مخبر معاون اول رئیس جمهور

در این آیین‌نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند: ۱
فرآورده نفتی: هرگونه هیدروکربن تولیدی در شرکت‌های پالایش نفت، پتروشیمی و سایر تولید کنندگان شامل فرآورده‌های نفتی اصلی (بنزین، نفت گاز، نفت کوره، نفت سفید، گاز مایع و سوخت هوایی) و سایر فرآورده‌های نفتی (ویژه) موضوع بند (پ) تبصره (۸) ماده واحده قانون بودجه سال ۱۴۰۳ کل کشور. ۲
قانون الحاق (۲): قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (۲) مصوب ۱۳۹۳. ۳
آیین‌نامه اجرایی ماده (۱): آیین‌نامه اجرایی ماده (۱) قانون الحاق (۲). ۴
شرکت تولید کننده: هر یک از شرکت‌های پالایش نفت و شرکت‌های پتروشیمی. ۵
شرکت نفت: شرکت ملی نفت ایران. ۶
شرکت گاز: شرکت ملی گاز ایران. ۷
شرکت پالایش و پخش: شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران. ۸
خوراک: نفت خام، میعانات گازی، مایعات گازی، نفتای طبیعی، گاز طبیعی، محصولات فرعی گازی شامل اتان، پروپان، بوتان و اجزاء سنگین تر که به صورت تفکیک شده یا نشده برای مصرف خوراک به شرکت‌های تولید کننده از جمله شرکت‌های پالایش نفت و پتروشیمی تحویل می‌شود. ۹
ما به التفاوت: تفاضل بهای خوراک نفت خام، میعانات گازی و مایعات گازی خریداری شده توسط شرکت‌های تولید کننده از شرکت نفت یا شرکت پالایش و پخش و بهای فرآورده‌های نفتی خریداری شده توسط شرکت پالایش و پخش از شرکت‌های تولید کننده. ماده ۲
فروش خوراک به شرکت‌های تولید کننده و شرکت پالایش و پخش صرفاً از طریق انعقاد قرارداد فروش و به قیمت‌های اعلامی وزارت نفت مطابق ماده (۵) آیین‌نامه اجرایی ماده (۱) (به استثنای عرضه در بورس) مجاز است. تبصره
هزینه‌های جانبی صادرات و فروش مرزی فرآورده‌های نفتی و نیز هزینه انتقال خوراک معادل آن در قیمت اعلامی وزارت نفت برای دریافت فرآورده‌های نفتی، منظور و شرکت پالایش و پخش، مجاز به دریافت مبلغ نقدی آن از تولید کنندگان است. ماده ۳
دریافت فرآورده‌های نفتی مورد نیاز برای پاسخ به تقاضای کشور توسط شرکت نفت یا شرکت پالایش و پخش از شرکت‌های تولید کننده صرفاً از طریق قرارداد خرید با رعایت سقف مندرج در آن و به قیمت‌های اعلامی وزارت نفت وفق ماده (۵) آیین‌نامه اجرایی ماده (۱) مجاز است. تبصره ۱
اعمال شاخص‌های کیفی در قیمت گذاری و خرید فرآورده‌های نفتی الزامی است. تبصره ۲
تامین هزینه‌های مواد افزودنی برای دستیابی به شاخص‌های کیفی فرآورده‌های نفتی، بر عهده شرکت تولید کننده است. ماده ۴
شرکت نفت و شرکت پالایش و پخش مکلفند حسب مورد با رعایت قوانین و مقررات، صورتحساب‌های ماهانه مربوط به فروش خوراک به هر یک از شرکت‌های تولید کننده طرف قرارداد خود و شرکت پالایش و پخش، صورت وضعیت خرید فرآورده‌های نفتی از هر یک از شرکت‌های تولید کننده طرف قرارداد خود را پس از دریافت قیمت‌های اعلامی وزارت نفت و با کسر هزینه‌های جانبی، حداکثر تا پایان ماه بعد، به تولید کنندگان مذکور ارائه نمایند. شرکت تولید کننده مکلف است حسب مورد بر اساس صورت وضعیت‌های خرید فرآورده‌های نفتی، نسبت به صدور صورتحساب فروش فرآورده‌های نفتی به شرکت نفت و شرکت پالایش و پخش حسب مورد اقدام نماید. در خصوص نحوه تسویه مابه‌التفاوت صورتحساب‌های مربوط به فروش خوراک توسط شرکت نفت، شرکت ملی گاز و شرکت پالایش و پخش و فروش فرآورده‌های نفتی توسط شرکت‌های تولید کننده در هر ماه مطابق ترتیبات زیر عمل شود: ۱
در صورتی که شرکت تولید کننده در ماه مورد نظر، به شرکت نفت، شرکت گاز یا شرکت پالایش و پخش بدهکار باشد، ابتدا وضعیت طلب /بدهی تولید کننده از ابتدای سال جاری بررسی و در صورت عدم وجود طلب تسویه نشده، شرکت تولید کننده مکلف است نسبت به گشایش اعتبار اسنادی با سررسید (۴۵) روز به نفع شرکت نفت، شرکت گاز یا شرکت پالایش و پخش حسب مورد و به مبلغ بدهی اقدام نماید. در غیر این صورت، مانده مبلغ طلب تسویه نشده از ابتدای سال جاری، از محل بدهی شرکت تولید کننده در ماه مورد نظر، تسویه و گشایش اعتبار اسنادی به مبلغ باقیمانده بدهی شرکت تولید کننده، صورت می‌پذیرد. ۲
در صورتی که شرکت تولید کننده در ماه مورد نظر، از شرکت نفت یا شرکت پالایش و پخش طلبکار باشد، شرکت اخیرالذکر از محل اعتبارات اسنادی سررسید نشده ی در اختیار موضوع این آیین‌نامه نسبت به تسویه مطالبات شرکت تولید کننده که در موضوع این آیین‌نامه از ابتدای سال جاری ایجاد شده و تسویه نشده است، اقدام می‌نماید. ۳
شرکت پالایش و پخش موظف است در تخصیص اعتبارات اسنادی سررسید نشده برای پرداخت مطالبات سال جاری شرکت‌های تولید کننده بر اساس نسبت مطالبات هر شرکت تولید کننده نسبت به کل مطالبات در سال جاری اقدام نماید. ۴
شرکت نفت و شرکت پالایش و پخش مکلفند اعتبارات اسنادی گشایش یافته و منتقل نشده مربوط به فروش نفت خام و میعانات گازی به شرکت‌های پالایش نفت و نیز سهم دولت از فروش میعانات گازی به سایر تولید کنندگان داخلی را طی پنج روز باقیمانده تا تاریخ سررسید هر یک از اعتبارات، به نفع حساب معرفی شده دولت (خزانه داری کل کشور) منتقل نمایند. ۵
اعتبارات اسنادی موضوع این آیین‌نامه باید به نحوی گشوده شود که امکان واگذاری / تنزیل سند تعهد پرداخت اعتبار اسنادی داخلی مدت دار توسط ذی‌نفع یا دارندگان بعدی سند مزبور در بانک عامل وجود داشته باشد. ۶
پرداخت مطالبات سررسید شده تا پایان سال قبل مربوط به شرکت‌های تولید کننده که برآمده از مابه‌التفاوت فروش خوراک به آن‌ها و دریافت فرآورده‌های نفتی از آنها بوده است، از محل اعتبارات اسنادی موضوع بند (۴) این ماده توسط شرکت نفت و شرکت پالایش و پخش مجاز است. همچنین شرکت‌های نفت و پالایش و پخش مکلفند مانده موجودی امانی فرآورده‌های نفتی فروش نرفته هر یک از شرکت‌های تولید کننده نزد خود یا شرکت نفت در پایان سال قبل را به قیمت‌های اسفند ماه سال قبل محاسبه و به حساب بستانکاری شرکت‌های تولید کننده منظور نمایند. طلب و بدهی ناشی از این ثبت حساب، به عنوان مطالبات /بدهی‌های سال جاری لحاظ نمی‌گردد. ۷
شرکت‌های تولید کننده مکلفند بدهی‌های سررسید شده تا پایان سال قبل مربوط به خرید خوراک از شرکت‌های تابعه ذیربط وزارت نفت را بر اساس برنامه زمان بندی مورد پذیرش شرکت طرف قرارداد و از طریق گشایش اعتبارات اسنادی به نفع فروشنده خوراک تسویه نمایند. ۸
در مواردی که به استناد جزء (۲) بند (پ) تبصره (۴) قانون بودجه سال ۱۴۰۳ کل کشور، شرکت پالایش و پخش اقدام به خرید فرآورده‌های نفتی از واحدهای تولیدی داخلی کشور غیر از شرکت‌های پالایش نفت می‌نماید، تسویه مطالبات ایجاد شده توسط شرکت نفت بر اساس قوانین و مقررات از خوراک میعانات گازی تحویلی به آن‌ها یا سایر خریداران میعانات گازی مجاز است. ۹
فرصت لازم برای اجرایی شدن مراحل مرتبط با گشایش اعتبار اسنادی، رافع مسئولیت و تعهد شرکت‌های تولید کننده برای تسویه بدهی‌های سررسید شده مربوط به خوراک (با لحاظ کسر مطالبات مربوط به فرآورده‌های نفتی) نمی‌باشد و این شرکت‌ها مکلف به پرداخت بدهی‌های سررسید شده به حساب معرفی شده توسط شرکت‌های تابعه ذی ربط وزارت نفت می‌باشند. ۱۰
تولید کنندگان خریدار خوراک از شرکت گاز مکلفند با دریافت صورتحساب فروش، نسبت به گشایش اعتبار اسنادی با سررسید (۴۵) روزه و به نفع شرکت گاز اقدام نمایند. همچنین رعایت بند (۷) این ماده توسط تولید کنندگان نیز الزامی است. ماده ۵
در راستای اجرای بند (ذ) تبصره (۷) قانون بودجه سال ۱۴۰۳ کل کشور، وزارت نفت مجاز است در صورت وجود مطالبات تسویه نشده برای شرکت‌های پالایش نفت، با رعایت بند (پ) تبصره (۸) قانون مذکور و جداول پیوست آن، در مقاطع سه ماهه نسبت به صدور مجوز صادرات فرآورده‌های نفتی اصلی تولیدی آنها پس از تایید کارگروهی متشکل از نمایندگان وزارت نفت و سازمان برنامه و بودجه کشور مبنی بر رعایت برنامه تولید و مفاد بند (پ) تبصره (۸) قانون یاد شده اقدام نماید. ماده ۶
شرکت پالایش و پخش مکلف است فروش داخلی و صادراتی فرآورده‌های نفتی را در چارچوب قرارداد فی‌مابین شرکت نفت و شرکت پالایش و پخش و بر اساس مفاد این آیین‌نامه تا سقف مبلغ بستانکاری دولت بابت بهای تمام شده خوراک، حسب مورد به حساب بدهکار دولت ثبت نمایند. خزانه داری کل کشور مکلف است بر اساس صورت‌های حسابرسی شده، معادل آن را در حساب‌های خود ثبت نماید. تبصره
شرکت پالایش و پخش مکلف است هرگونه مابه‌التفاوت ناشی از فروش داخلی و صادراتی فرآورده‌های نفتی خریداری شده بر اساس مفاد این آیین‌نامه و نیز مبالغ معادل کسری و سرک بر آمده از عملیات انتقال، توزیع و فروش این فرآورده‌های نفتی را به حساب بدهکار/بستانکار دولت (خزانه داری کل کشور) ثبت نماید. ماده ۷
در مواردی که احکام این آیین‌نامه با مفاد آیین‌نامه اجرایی ماده (۱) مغایر است، احکام این آیین‌نامه ملاک عمل خواهد بود، مگر احکامی که مغایر قانون الحاق (۲) باشد. همچنین دستورالعمل حسابداری موضوع بند (ح) ماده (۱) قانون الحاق (۲) بر این اساس و در صورت لزوم اصلاح خواهد گردید. محمد مخبر معاون اول رئیس جمهور