آیین‌نامه اجرایی ایجاد و اداره بازداشتگاههای ویژه متهمان جرائم خاص
با توجه به شرایط ویژه متهمان جرائم خاص و به منظور پیشگیری و کاهش آثار و تبعات منفی اخلاق و رفتار این افراد بر روی سایر متهمان و محکومان و اثربخش نمودن شرایط بازداشتگاهها در بازدارندگی و اصلاح و تربیت این قبیل اشخاص، و با هدف افزایش احساس امنیت عمومی و ارتقاء امنیت اجتماعی و حفظ حقوق شهروندی، مراکزی با عنوان بازداشتگاههای ویژه متهمان جرائم خاص به شرح زیر ایجاد و برابر مفاد این آیین‌نامه اداره خواهد شد: ماده ۱: منظور از متهمان جرائم خاص در این آیین‌نامه افراد ذیل می‌باشند. الف) افراد موسوم به اراذل و اوباش که با قمه، چاقو یا سلاح گرم تظاهر و قدرت نمایی می‌کنند و با ایجاد رعب و وحشت موجبات سلب آرامش و آسایش جامعه و افراد را فراهم می‌آورند. ب) سارقین مسلح و سارقین حرفه ای و زورگیرانی که باعث رعب و وحشت در جامعه می‌گردند. ج) افرادی که مبادرت به آدم ربایی می‌نمایند. د) متجاوزین به عنف ه (واردکنندگان، تولید کنندگان، فروشندگان و توزیع کنندگان حرفه ای و خرده فرشان مواد مخدر (عناصر واسط قاچاقچیان عمده مواد مخدر و مصرف کنندگان) و) واردکنندگان، تولید کنندگان و توزیع کنندگان مشروبات الکلی. ماده ۲: بازداشتگاههای ویژه متهمان جرائم خاص بر اساس فراوانی جرم و مجرم و با فراهم شدن محل مناسب توسط سازمان زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور یا نیروی انتظامی در ۱۳ شهرستان کشور به شرح زیر ایجاد خواهد شد: ۱- تهران
- ۲- اسلامشهر
- ۳- شهریار
- ۴- کرج
- ۵- اصفهان
- ۶- شیراز
- ۷- ارومیه
- ۸- اهواز
- ۹- قم
- ۱۰- کرمان
- ۱۱- تبریز
- ۱۲- کرمانشاه
- ۱۳-مشهد ماده ۳: معرفی متهمان به بازداشتگاههای ویژه توسط قضات دادگاهها و دادستان شهرستانها یا معاونین و بازپرسان دادسرا با تایید دادستان خواهد بود. ماده ۴: مقررات مربوط به پذیرش در این بازداشتگاهها همان است که در آیین‌نامه اجرایی سازمان زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور پیش‌بینی شده است و مسئولین بازداشتگاهها صرفاً مجاز به پذیرش افرادی هستند که از سوی مراجع قضایی و با رعایت مفاد ماده ۳ به آن مرکز معرفی شده‌اند. ماده ۵: بازداشتگاههای مذکور توسط نیروی انتظامی ایجاد و تحت نظارت و مسئولیت سازمان زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور اداره و احکام روسا و جانشینان آن توسط سازمان یاد شده صادر می‌گردد. تبصره نیروی انتظامی موظف است مامورین مجرب و آموزش دیده را در این بازداشتگاهها بکارگیری نماید. ماده ۶: برای هر بازداشتگاه یک قاضی ناظر از سوی دادستان شهرستان مربوط تعیین تا بر امور بازداشتگاه نظارت مستمر داشته باشد. دادستان کل کشور نیز با اعزام نماینده بر اینگونه بازداشتگاهها نظارت عالیه خواهد داشت. ماده ۷: مقامات مجاز برای ورود و تردد جهت انجام وظائف قضایی و نظارتی در بازداشتگاههای ویژه عبارتند از: نماینده قوه قضائیه، نماینده دادستان کل کشور، نماینده سازمان زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور و دادستان شهرستان مربوط یا نماینده وی. ماده ۸
- جیره غذایی متهمان مذکور بر اساس آمار موجودی توسط سازمان زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور تهیه و به نیروی انتظامی تحویل می‌گردد. بقیه هزینه‌ها از قبیل اداره بازداشتگاه، لباس متحدالشکل و هزینه بهداشتی به عهده نیروی انتظامی خواهد بود. ماده ۹: در مواردی که متهمان در محل بازداشتگاه مرتکب تمرد، تخلف و آشوب گردند برابر مقررات ماده ۱۷۵ آیین‌نامه سازمان زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور با آنان برخورد خواهد شد. ماده ۱۰: مدت نگهداری افراد در این بازداشتگاهها دو ماه بوده و با نظر قاضی فقط برای یک بار و حداکثر دو ماه دیگر قابل تمدید خواهد بود. تبصره چنانچه قبل از مدت مذکور قرار بازداشت موقت فک یا پرونده اتهامی منتهی به صدور حکم قطعی گردد، حسب مورد فرد بازداشت شده آزاد یا به یکی از بازداشتگاهها یا زندانهای عمومی منتقل خواهد شد. ماده ۱۱
- افرادی که در مدت بازداشت از خود حسن رفتار نشان داده و با مامورین همکاری نموده و متنبه شده باشند با پیشنهاد مسئول بازداشتگاه و تایید قاضی ناظر زندان از تخفیف و ارفاقات لازم برخوردار خواهند شد. ماده ۱۲
- روسای بازداشتگاهها ماهانه گزارشی از روند اثر بخشی برنامه‌های بازداشتگاه بر رفتارهای زندانی تهیه و به اداره کل زندانها، فرمانده نیروی انتظامی استان و قاضی ناظر زندان ارائه خواهند نمود. رئیس سازمان زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور و فرمانده نیروی انتظامی کشور با بهره گیری از گزارشات استانها، گزارش فصلی از میزان اثر بخشی برنامه‌ها بر اصلاح رفتار بازداشت شدگان تهیه و به رئیس قوه قضائیه ارایه خواهند نمود. ماده ۱۳
- به منظور اثر بخشی بیشتر طرح جمع‌آوری و نگهداری مرتکبین جرائم خاص و افزایش احساس امنیت عمومی و جلب همکاری مردم و نهادهای مدنی، کمیته اطلاع رسانی متشکل از نماینده نیروی انظامی، نماینده سازمان صدا و سیما و داستان شهرستان یا نماینده وی تشکیل و با هماهنگی سخنگوی قوه قضائیه قدام به اطلاع رسانی مناسب و مدیریت افکار عمومی در سه مقطع قبل، حین و پس از اجرای طرح خواهند نمود. ماده ۱۴: تعیین نحوه نگهداری متهمان در این بازداشتگاهها و نیز تدوین برنامه‌های اجرایی روزانه آنان و همچنین نظارت بر حسن اجرای برنامه در بازداشتگاهها بعده کمیته ای سه نفره مرکب از نمایندگان دادستان کل کشور، سازمان زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور و نیروی انتظامی می‌باشد. کمیته مزبور هر شش ماه یک بار گزارشی از وضعیت بازداشتگاهها تهیه و به رئیس قوه قضائیه ارائه می‌نماید. این آیین‌نامه مشتمل بر ۱۴ ماده و ۲ تبصره در اجرای ماده ۹ قانون تبدیل شورای سرپرستی زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور به سازمان زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور تهیه و در تاریخ ۲۵/۸/۸۹ به تصویب رئیس قوه قضائیه رسید. محمد رضا رحیمی معاون اول رئیس جمهور