آیین‌نامه آموزش ایمنی کارفرمایان، کارگران و کارآموزان
هدف:
آموزش ایمنی به عنوان فراگردی است که طی آن مجموعه ای از دانش‌های مرتبط و منظم همراه با عادات و مهارت‌های حاصل از آن به فراگیر انتقال یافته و به همین سبب امروزه عدم توجه به آن عدم آگاهی از خطرات محیط کار را به طور حتمی و قطعی فراهم می‌آورد.در همین راستا این آیین‌نامه به منظور ارتقاء فرهنگ عمومی ایمنی مشمولین آن، ایمن سازی محیط کار، ارتقاء بهره وری، کاهش حوادث ناشی از کار و در نهایت صیانت از نیروی کار و منابع مادی کشور به استناد مواد ۸۵، ۹۱، ۱۹۳ و ۱۹۶ قانون کار جمهوری اسلامی ایران تدوین گردیده است. دامنه شمول مفاد این آیین‌نامه برای کلیه کارفرمایان، کارگران و کارآموزان کارگاههای مشمول قانون کار و کارگاههای خانوادگی لازم الرعایه می‌باشد. فصل اول: تعاریف ایمنی:
میزان یا درجه فرار از خطر را ایمنی گویند. خطر:
به شرایطی اطلاق می‌شود که دارای پتانسیل رساندن آسیب و صدمه به کارکنان، خسارات به وسایل، تجهیزات، ساختمان‌ها و از بین بردن مواد یا کاهش قدرت کارائی در اجرای یک عمل از قبل تعیین شده باشد. حادثه:
واقعه برنامه‌ریزی نشده و بعضا صدمه آفرین یا خسارت رسان که انجام، پیشرفت یا ادامه طبیعی یک فعالیت یا کار را مختل می‌سازد و همواره در اثر یک عمل یا کار ناایمن یا شرایط ناایمن و یا ترکیبی از آن دو به وقوع می‌پیوندد. صاحب کار:
شخصی است حقیقی یا حقوقی که مالک یا قائم مقام قانونی مالک کارگاه بوده و انجام یک یا چند نوع از عملیات یا فعالیت کارگاه را به یک یا چند پیمانکار محول می‌نماید و یا خود راسا یک یا چند کارگر را در کارگاه متعلق به خود بر طبق مقررات قانون کار به کار می گمارد که در حالت دوم کارفرما محسوب می‌گردد. مرجع ذیصلاح (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۸/۰۱): در این آیین‌نامه: مرکز تحقیقات، تعلیمات، حفاظت فنی و بهداشت کار ستادی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و گروه‌های تابعه می‌باشند. تبصره (الحاقی ۱۴۰۱/۰۸/۰۱): مرکز تحقیقات، تعلیمات، حفاظت فنی و بهداشت کار ستادی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی می‌تواند به منظور بسط و گسترش آموزش، از مجریان حقوقی مورد تایید مرکز ستادی استفاده نماید. فصل دوم
- مقررات ماده ۱
- کارفرما یا نماینده قانونی وی مکلف است پیش از راه اندازی کارگاه دوره‌های آموزش عمومی ایمنی متناسب با نوع کار را بگذارند. ماده ۲
- در مورد کارگاه‌هایی که قبل از تصویب این آیین‌نامه راه اندازی شده‌اند، کارگران و کارآموزان شاغل می‌بایست دوره‌های آموزش ایمنی را طی نموده و گواهینامه مربوطه را اخذ نمایند. ماده ۳
- در مورد کارگاه‌هایی که قبل از تصویب این آیین‌نامه راه اندازی شده‌اند، کارفرمایان مکلفند دوره‌های آموزش عمومی ایمنی را طی نمایند. ماده ۴
- در مواردی که کار از طریق پیمانکاری انجام می‌گیرد، کارفرما و یا صاحب کار مکلف است قبل از انعقاد قرارداد از پیمانکاران و کارگران تحت پوشش آنها، مستندات آموزش ایمنی را اخذ نماید. ماده ۵
- کارفرما مکلف است پیش از بکارگماردن کارگران و کارآموزان نسبت به ارایه آموزش‌های ایمنی متناسب با نوع کار به آنان از طریق مراجع ذیصلاح اقدام نماید. ماده ۶
- کارفرما مکلف است با تایید مراجع ذیصلاح آموزش‌های ایمنی متناسب با نوع کار به کارگران شاغل و کارآموزان خود ارائه نماید. ماده ۷
- در کارگاه‌هایی که مشمول طرح طبقه بندی مشاغل می‌باشند، گذراندن دوره‌های آموزش ایمنی منطبق با این آیین‌نامه می‌بایستی در شناسنامه شغلی کارگران مربوطه لحاظ گردد. ماده ۸
- طی دوره‌های آموزشی مرتبط با ایمنی باید به عنوان یکی از ضروریات انتخاب و معرفی کارفرمایان و کارآفرینان و کارگران نمونه منظور گردد. ماده ۹ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۸/۰۱): دستورالعمل اجرایی این آیین‌نامه؛ تمامی مراحل فرآیند اجرا، نظارت و برگزاری دوره‌های آموزشی، احراز و تایید صلاحیت مجریان و مدرسان آموزش را شامل می‌شود، توسط کمیته ای متشکل از اعضای ذیل تدوین می‌گردد و دستورالعمل فوق با توجه به آیین اجرایی آموزش مورد تایید خواهد بود:
- رئیس مرکز تحقیقات، تعلیمات حفاظت فنی و بهداشت کار به عنوان رئیس کمیته
- معاون اجرایی مرکز تحقیقات، تعلیمات حفاظت فنی و بهداشت کار به عنوان دبیر کمیته
- مدیر کل بازرسی کار یا نماینده تام الاختیار وی
- یک نفر از اعضای هیات علمی دانشگاه
- یک نفر نماینده انجمن صنفی مسئولین ایمنی کشور
- یک نفر نماینده کارگران
- یک نفر نماینده کارفرمایان
- یک نفر بازرس کار از ادارات کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استانها به انتخاب مدیرکل بازرسی کار
- یک نفر نماینده از گروه‌های تحقیقات و تعلیمات حفاظت فنی و بهداشت کار استانها به انتخاب رئیس مرکز ماده ۱۰
- کلیه دوره‌های آموزش ایمنی در سراسر کشور از طریق مراجع ذیصلاح انجام خواهد گرفت. ماده ۱۱
- ادارات کل کار و امور اجتماعی استانها مکلفند به موجب بند ج ماده ۹۶ قانون کار از طریق بازرسان کار، نظارت‌های لازم را اعمال نمایند. ماده ۱۲ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۸/۰۱): چگونگی برگزاری و اجرای دوره آموزشی در تمامی مراحل از ابتدا تا انتها دوره آموزشی ایمنی کارفرمایان، کارگران و کارآموزان مانند احراز، تایید و ارائه گواهی صلاحیت مجریان و مدرسان آموزش ایمنی کار، برنامه‌ریزی و نظارت بر اجرای دوره، صدور گواهی نامه بر عهده مرکز تحقیقات تعلیمات حفاظت فنی و بهداشت ستادی می‌باشد. این آیین‌نامه مشتمل بر ۱۲ ماده و به استناد مواد ۸۵، ۹۱، ۱۹۳ و ۱۹۶ قانون کار جمهوری اسلامی ایران در جلسه مورخ ۱۳۸۸/۱۲/۳ شورای عالی حفاظت فنی تدوین و در تاریخ ۱۳۸۹/۳/۵ به تصویب وزیر کار و امور اجتماعی رسیده است.